Кіріспе

11 ғасырдағы Англияға басып кіру және оны жаулап алу Нормандардың 1066 жылы Англияға жасаған шапқыны Нормандардың жаулап алуы (немесе жаулап алу) – 11 ғасырдағы Англияға мыңдаған нормандар, француздықтар, фламандтар және бретондықтардан құралған әскердің басып кіруі және оны басып алуы. Бұл әскердің барлығына Нормандия герцогы, кейін Вильгельм Жеңімпаз деп аталған адам жетекшілік етті. Вильгельмнің Англия тағына талап етуі оның баласыз англосаксон патшасы Эдуард Исповедникпен туыстық байланысына негізделген. Эдуард Вильгельмнің таққа отыру үмітін қолдаған болуы мүмкін. 1066 жылдың қаңтарында Эдуард қайтыс болды, оның орнына оның жеңгесі Гарольд Годвинсон патша болды. Норвегия патшасы Харальд Хардрада 1066 жылдың қыркүйегінде Солтүстік Англияға шабуыл жасап, 20 қыркүйекте Фулфорд шайқасында жеңіске жетті. Бірақ Годвинсонның әскері 25 қыркүйекте Стэмфорд Бридж шайқасында Хардраданы жеңіп, оны өлтірді. Үш күннен кейін, 28 қыркүйекте Вильгельмнің мыңдаған сарбаздары мен жүздеген кемелері Англияның оңтүстігіндегі Сассекс графтығындағы Певенси портына қонды. Гарольд оған қарсы тұру үшін оңтүстікке қарай жорық жасады, әскерінің көп бөлігін солтүстікте қалдырды. Гарольдтың әскері 14 қазанда Гестингс шайқасында Вильгельмнің басқыншыларымен кездесті. Вильгельмнің әскері шайқаста қаза тапқан Гарольдты жеңіп, Вильгельм патша болды. Вильгельмнің басты қарсыластары жеңілгенімен, ол келесі жылдары да көтерілістерге тап болды және 1072 жылдан кейін ғана Англия тағында толыққанды орнықты. Қарсылық көрсеткен ағылшын элитасының жерлері тартылып алынды, ал элитаның бір бөлігі елден қашып кетті. Жаңа мемлекетін басқару үшін Вильгельм өзінің қолдаушыларына жерлер берді және елдің ішінде әскери маңызы бар қамалдар салдырды. 1086 жылға дейін Англияның және Уэльстің көп бөлігін қамтитын "Ұлы сауалнама" деп аталатын қолжазба "Домсдей кітабы" аяқталды. Жаулап алудың басқа да салдары: сот және үкімет жүйесі, элитаның тілі ретінде француз диалектісінің енгізілуі, жоғарғы таптардың құрамындағы өзгерістер, өйткені Вильгельм жерлерді патшадан тікелей иеленуге берді. Ауыл шаруашылығы мен ауылдық өмірге де бірте-бірте өзгерістер енгізілді: ең маңызды өзгеріс құлдықтың ресми түрде жойылуы болды, бұл шапқындармен байланысты болуы мүмкін немесе болмауы мүмкін. Жаңа нормандық әкімшілер көптеген англосаксондық үкімет формаларын қабылдағандықтан, үкімет құрылымында көп өзгеріс болған жоқ.

Шығу тегі

911 жылы француз корольі Карл Жасырауы Ролло бастаған викингтер тобына Сен-Клер-сюр-Эпте шарты аясында Нормандияға қоныстануға рұқсат берді. Оларға берілген жердің орнына Роллоның қол астындағы норвегиялықтар жағалауды басқа викингтердің шабуылынан қорғауға міндетті болды. Олардың қонысы сәтті аяқталды, ал аймақтағы викингтер «Солтүстік адамдары» деп аталды, содан «Нормандия» және «Нормандар» атаулары шықты. Нормандар француз мәдениетін тез қабылдады, өздерінің ескі діндерінен бас тартып, христиан дініне көшті. Олар жаңа мекендерінің көне француз тілін қабылдап, оған өздерінің ескі норвег тілінен элементтер қосып, оны нормандық тілге айналдырды. Олар жергілікті тұрғындармен араласып, оларға берілген аумақты герцогтықтың шекарасын батысқа қарай кеңейту үшін база ретінде пайдаланды, оның ішінде Бессин, Котентин түбегі және Авранш аймақтарын қосты. 1002 жылы ағылшын корольі Этельред Назарсызда Нормандия герцогы Ричард II-нің қарындасы Эмма Нормандияға үйленді. Олардың ұлы Эдуард Пайғамбар 1042 жылы Англия тағына отырды. Бұл Англия саясатында нормандардың күшті ықпалына әкелді, өйткені Эдуард бұрынғы меймандостарынан қолдау алып, нормандық сарай қызметкерлерін, әскерлерді және дін қызметкерлерін тағайындап, оларды билік лауазымдарына, әсіресе шіркеуде орналастырды. Баласыз және Уэссекс графы Годвин мен оның ұлдарымен қақтығыста болған Эдуард Нормандия герцогы Вильгельмнің Англия тағына талап етуіне де ықпал еткен болуы мүмкін. 1066 жылдың басында король Эдуард қайтыс болғанда, нақты мұрагердің болмауы Англия тағына бірнеше үміткердің талап етуіне әкелді. Эдуардтың тікелей мұрагері Уэссекс графы Гарольд Годвинсон болды, ол ағылшын аристократиясының ең бай және ең қуатты өкілі еді. Гарольд Англияның Витенгемоты тарапынан король сайланды және Йорк архиепискобы Элдредпен тәж кигізілді, бірақ нормандық насихаттар рәсімді канондық емес Кантербери архиепискобы Стиганд өткізді деп мәлімдеді. Гарольдқа екі күшті көршілес билеуші күшті қарсылық көрсетті. Герцог Вильгельм король Эдуард оған таққа отыруға уәде бергенін және Гарольд оған келісімін бергенін мәлімдеді; Норвегия королі Харольд III, көбінесе Харольд Хардрада деп танылатын, мұрагерлікке де талас жасады. Оның таққа деген талабы оның ізашары Магнус Игі мен ағылшын корольі Хартакнут арасындағы келісімге негізделген, егер біреуі мұрагерсіз қайтыс болса, екіншісі Англия мен Норвегияны мұра етеді. Вильгельм мен Харольд бірден Англияға шабуыл жасау үшін әскер мен кемелерді жинауға кірісті.

Тостигтің шабуылдары және норвегиялық шабуыл

1066 жылдың басында Харольдтың қуылған ағасы Тостиг Годвинсон Фландрияда жинаған кемелер флотымен Англияның оңтүстік-шығысына шабуыл жасады, кейін Орканейден келген кемелер де оған қосылды. Харольдтың флотынан қауіп көрген Тостиг солтүстікке қарай жылжып, Шығыс Англия мен Линкольнширде шабуыл жасады, бірақ Мерсия графы Эдвин мен Нортумбрия графы Моркар ағайындар оны кемелеріне қайтарып жіберді. Көптеген ізбасарлары оны тастап кеткен соң, Тостиг Шотландияға тартып, жаз бойына жаңа күштер жинады. Жаңа король қалған ағылшын ақсүйектерін жібіткісі келді, Моркар, Эдвин және Нортумбрия графы Уолтефті жерлерінде бекітіп, Эдгар Этелингке де жер берді. Уильям 1067 жылдың наурызына дейін Англияда болды, сосын Стиганд, Моркар, Эдвин, Эдгар Этелинг және Уолтефтің ішіндегі ағылшын тұтқындарымен Нормандияға қайтып келді.

Алғашқы көтерілістер

Ағылшын ақсүйектерінің мойынсұнуына қарамастан, қарсылық бірнеше жылға созылды. Шропшир жер иесі Еадрик Дикі, Гвинед және Поуистің уэльс билеушілерімен одақтасып, Батыс Мерсияда көтеріліс ұйымдастырып, Херефордта орналасқан нормандық әскерлермен күресті. Мамыр айында Уильямның әйелі Матильда Вестминстерде патшайым болып таж киді, бұл Уильямның өсіп келе жатқан халықаралық беделінің маңызды символы болды. Нормандықтар әлі жаулап алмаған Нортумбрияда да көтеріліс болды. Уильям оларға қарсы әрекет етіп, оңтүстікте жасағандай қамалдар салып, гарнизон орнату арқылы бұл көтерілістер тез жеңілді. Эдвин мен Моркар қайтадан мойынсұнды, ал Госпатрик Шотландияға қашты, Эдгар Этель және оның отбасы да осы көтерілістерге қатысқан болуы мүмкін. Темірде, Ирландияға паналаған Гарольдтың ұлдары теңізден Сомерсет, Девон және Корнуоллға шабуыл жасады.

1069 жылғы көтерілістер

1069 жылдың басында жаңа тағайындалған Норман Нортумбрия графы Роберт де Коминс және онымен бірге жүздерше сарбаз Дархемде қырғынға ұшырады; Нортумбрия көтерілісіне Эдгар, Госпатрик, Сивард Барн және Шотландияға паналаған басқа да көтерілісшілер қосылды. Йорк кастеланы Роберт Фиц Ричард жеңіліп, қаза тапты, ал көтерілісшілер Норман қамалын қоршады. Уильям әскерімен солтүстікке асығып, Йорк маңында көтерілісшілерді жеңіп, оларды қалаға қуып кірді, тұрғындарын қырғынға ұшыратып, көтеріліске нүкте қойды. Ол Йорк қаласында екінші қамал салып, Нортумбрияда Норман күштерін нығайтып, сосын оңтүстікке қайтты. Кейінгі жергілікті көтерілісті Йорк гарнизоны басып тастады. 1069 жылдың тамызында немесе қыркүйегінде Данияның Суэйн II жіберген үлкен флот Англия жағалауына жетіп, елде жаңа көтерілістер толқынын тудырды. Оңтүстікке жасаған сәтсіз шабуылдардан кейін, даниялықтар жаңа Нортумбрия көтерілісімен бірікті, оған Эдгар, Госпатрик және Шотландиядан қуылғандар, сондай-ақ Уолтхоф қосылды. Даниялықтар мен ағылшындардың біріккен күштері Йорктегі Норман гарнизонын жеңіп, қамалдарды басып алып, Нортумбрияны иеленді, бірақ Эдгар бастаған Линкольнширге жасалған шабуыл Линкольн Норман гарнизонынан жеңіліс тапты. Сонымен қатар, батыс Мерсияда қарсылық қайта жанданды, онда Эдрик Жабайының әскері, оның уэльстік одақтастарымен және Чешир мен Шропширден келген көтерілісшілермен бірге Шрусбери қамалына шабуыл жасады. Оңтүстік-батыста Девон мен Корнуоллдан келген көтерілісшілер Эксетердегі Норман гарнизонына шабуыл жасады, бірақ қорғаушылар оларды кері қайтарып, граф Брайан басқаратын Нормандық көмекші күштер таратып жіберді. Дорсет, Сомерсет және көршілес аймақтардан келген көтерілісшілер Монтакью қамалын қоршады, бірақ оларды Лондон, Винчестер және Солсбериден жиналған Норман әскері, Жеффри Котанц басшылығымен жеңді. Кентерберимен қатар, 1069 жылдың қыркүйегінде Элдред қайтыс болғаннан кейін Йорк архиепископтығы да бос қалды. Екі лауазымға да Уильямға адал адамдар тағайындалды: Уильямның Каендегі негізін салған Ланфранк Кентербериді алды, ал Уильямның капелландарының бірі, Байо Томасы Йоркке орналастырылды. Тағы бірнеше епископтықтар мен аббаттықтар жаңа епископтар мен аббаттарды қабылдады, ал Уильям ағылшын монастырьларының байлығын тәркіледі, олар жергілікті ақсүйектердің мүлкіне сақтау орны болған.

Даниялық қиындықтар

1070 жылы Данияның Суэйн II жеке басқару үшін флотына келді және бұрынғы келісімнен бас тартып, әскерлерін Фенге жіберіп, сол кезде Эли аралында орналасқан Херевард Уэйк бастаған ағылшын көтерілісшілерімен күш біріктірді. Суэйн көп ұзамай Уильямнан Данегельдтің тағы бір төлемін қабылдап, үйіне қайтты. Даниялықтар кеткен соң, Фенланд көтерілісшілері батпақтардың қорғауында қашып жүрді, ал 1071 жылдың басында аймақта көтерілісшілердің соңғы тақырыбы болды. Эдвин мен Моркар қайтадан Уильямға қарсы шықты, Эдвин тез сатқындыққа ұшырап өлтірілсе де, Моркар Элиге жетті, онда оған және Херевардқа Шотландиядан келген қуғынға ұшыраған көтерілісшілер қосылды. Вильгельм армиясымен және флотымен осы соңғы қарсылық ошағын жою үшін келді. Қымбатқа түскен бірнеше сәтсіздіктерден кейін нормандықтар Эли аралына жету үшін понтондық көпір салып, көпір басындағы көтерілісшілерді жеңіп, аралға шабуыл жасады, осымен ағылшын қарсылығының тиімді аяқталуын белгіледі. Моркар өмірінің соңына дейін түрмеде отырды, ал Херевард кешіріліп, жерлері қайтарылды.

Соңғы қарсылық

1071 жылы Уильям континенттік иеліктерінде қиындықтарға тап болды, бірақ 1072 жылы Англияға оралып, Шотландия королі Малкольм III-ті қарсы алу үшін солтүстікке аттанды. 1069 немесе 1070 жылы Малкольм Эдгар Этельдің қарындасы Маргаретқа үйленген еді. 1075 жылы Уильям болмағанда Норфолк графы Ральф де Гейл және Херефорд графы Роджер де Бретейл графтардың көтерілісі кезінде оны тақтан құлатуға тырысты. Роджер мен Валтеф түрмеге қамалды, ал Валтеф 1076 жылдың мамыр айында өлім жазасына кесілді. Осы кезде Уильям континентке қайтып келген, ал Ральф Бреттаниядан көтеріліс жалғастырып жатқан еді.

Англияны басқару

Англияны жаулап алғаннан кейін, нормандықтар билікті сақтап тұруда көптеген қиындықтарға тап болды. Олар тума ағылшын халқымен салыстырғанда аз болды; Францияның басқа аймақтарынан келгендерді есепке алғанда, тарихшылар нормандық жер иелерінің санын шамамен 8000 деп бағалайды. Уильямның ізбасарлары жаулаудағы қызметтері үшін жерлер мен лауазымдар күтті және алды, бірақ Уильям Англиядағы жерлерге толық құқығы бар екенін мәлімдеді, оның армиясы оған де-факто бақылауды берген еді, және оны өз қалауынша иелену құқығына ие болды. Әдетте, норман лордының мүлігі Англия мен Нормандия бойынша шашыраңқы орналасқан, біртұтас географиялық аймақта емес еді. Нормандықтарын сыйлықпен қамтамасыз ету үшін Уильям бастапқыда Гарольдпен бірге шайқасып, қаза тапқан ағылшын лордтарының барлық иеліктерін тәркілеп, олардың бір бөлігін қайта бөліп берді. Бұл тәркілеулер көтерілістерге әкелді, олардың нәтижесінде тағы да тәркілеулер жасалды, және бұл цикл Гастингс шайқасынан кейін бес жыл бойы жалғасты. Бастапқыда көбінесе мотт пен бейли нысандарымен салынды. Тарихшы Роберт Лиддиард: «Норвич, Дарем немесе Линкольн қалалық пейзажын көру нормандық жаулаудың қаншалықты күшті әсер еткенін еске түсіреді» деп атап өтті. Вильгельм мен оның барондары жесірлер мен қыздардың мүлікті мұраға алуын қатаң бақылауға алды, көбінесе оларды нормандықтарға үйленуге мәжбүрледі. Вильгельмнің билікті қолға алудағы табысының бір өлшемі – 1072 жылдан бастап 1204 жылы Капетиялықтар Нормандияны жаулағанға дейін Вильгельм мен оның мұрагерлері көбінесе елден тыс билік жүргізді. Мысалы, 1072 жылдан кейін Вильгельм уақытының 75 пайыздан астамын Англияда емес, Францияда өткізді. Ол Нормандияда шетелдік шабуылдардан қорғау және ішкі көтерілістерді басу үшін жеке қатысуы керек болса да, Англияны қашықтан басқаруға мүмкіндік беретін патшалық әкімшілік құрылымдарын құрды.

Элиталық ауыстыру

Шабуылдың тікелей салдары – ежелгі ағылшын аристократиясының дерлік толық жойылуы және Англиядағы католик шіркеуіне ағылшын бақылауының жоғалуы болды. Уильям ағылшын жер иелерін жүйелі түрде меншігінен айырып, олардың жерлерін континенттік қолдаушыларына берді. 1086 жылғы «Домсдей кітабы» осы зор экспроприация бағдарламасының әсерін егжей-тегжейлі жазып, сол кезде Англияның Тисс өзенінен оңтүстіктегі жерлерінің шамамен 5 пайызы ғана ағылшындардың қолында қалғанын көрсетті. Тіпті осы аз қалдық та келесі онжылдықтарда одан әрі азайды, жергілікті жер иеленушілердің жойылуы елдің оңтүстік бөлігінде толыққанды болды. Сондай-ақ, жергілікті тұрғындар жоғары мемлекеттік және шіркеу лауазымдарынан алынды. 1075 жылдан кейін барлық графтықтар нормандардың билігінде болды, ал ағылшындар тек сирек жағдайларда шерифтерге тағайындалды. Шіркеуде де ағылшынның жоғары лауазымды шенеуніктері қызметтерінен қуылды немесе өмір бойы қызметте қалдырылып, қайтыс болғаннан кейін олардың орнын шетелдіктер басты. 1095 жылы Вулфстанның қайтысынан кейін, ешбір епископтық ағылшынның қолында болмады, ал ағылшын аббаттары, әсіресе ірі монастырларда, сирек кездесе бастады.

Ағылшын эмиграциясы

Жеңіспен бірге көптеген англосакстар, соның ішінде ақсүйектердің топтары, Шотландияға, Ирландияға немесе Скандинавияға қашып кетті. Король Гарольд Годвинсонның отбасы мүшелері Ирландияда пана тапты және Англияға сәтсіз шабуылдар жасау үшін сол елдегі базаларын пайдаланды. Ең ірі көші-қон 1070 жылдары болды, ол кезде 235 кемеден тұратын англосакстар тобы Византия империясына аттанды. Кейбір ағылшын мигранттары Қара теңіз жағалауындағы Византияның шекаралық аймақтарына қоныстанды және Нью-Лондон және Нью-Йорк сияқты аттармен қалалар салды. Бүкіл Англия әкімшілік бірліктерге – шейрлерге бөлінді, олардың тармақтары да болды; патша сарайы үкіметтің орталығы болды, ал еркін адамдардың құқықтарын қорғау үшін жергілікті және аймақтық соттарға негізделген әділет жүйесі жұмыс істеді. Шейрлерді шир ривтер немесе шеріфтер деп аталатын лауазымды тұлғалар басқарды. Көптеген ортағасырлық үкіметтер үнемі жолға шығып, ауа райы мен тамақ жақсы болған жерде сот отырысын өткізді; Вильямның жаулап алуынан бұрын Англияда Винчестерде тұрақты қазына болған. Англия монархиясының күштілігінің басты себебі – жер салығын, яки гельдті қамтитын ағылшын салық жүйесіне негізделген мемлекеттің байлығы болды. Англия монетасы солтүстік-батыс Еуропадағы көптеген басқа валюталардан артық болды, ал монета соғу құқығы патшаның монополиясы еді. Англия патшалары жарғы шығарумен қатар, лауазымды тұлғаларына бұйрықтар жіберу жүйесін де дамытты. Бұйрықтар лауазымды тұлғаға немесе лауазымды тұлғалар тобына нұсқаулар немесе лауазымға тағайындау, немесе басқа да иелік беру сияқты патшалық шаралар туралы хабарламалар болатын. Осы күрделі ортағасырлық басқару жүйесі нормандарға берілді және одан әрі дамудың негізі болды.

Тіл

Басып алудың ең айқын салдарының бірі – Англо-нормандық тілі, ескі француз тілінің солтүстік диалектісі, шектеулі скандинавиялық ықпалға ие болды. Бұл тіл Англиядағы үстем таптардың тілі ретінде ескі ағылшын тілін ығыстырды. Нормандық француз сөздері ағылшын тіліне енді, ал осы өзгерістің тағы бір белгісі – англосаксондық есімдердің орнына Францияда кең таралған есімдерді қолдану болды. Уильям, Роберт және Ричард сияқты еркек есімдер тез арада кеңінен таралды, ал әйелдер есімдері баяу өзгерді. Нормандық шапқыншылық жер-су атауларына көп әсер етпеді, олар бұрынғы скандинавиялық шабуылдардан кейін елеулі өзгерістерге ұшыраған болатын. Норман басқыншыларының қаншалықты ағылшын тілін үйренгені және нормандық француз тілін төменгі таптардың қаншалықты меңгергені белгісіз, бірақ сауда-саттық пен қарапайым қарым-қатынас қажеттілігінен кем дегенде, бір бөлігі нормандықтар мен ағылшындар екі тілді болған болуы мүмкін. Дегенмен, Вильгельм Жеңімпаз ағылшын тілін толық меңгермеді, ал одан кейінгі ғасырлар бойы ағылшын тілі ақсүйектер үшін жақсы түсінікті болмады.

Иммиграция және аралас некелер

Англияны жаулап алу нәтижесінде шамамен 8000 норман мен басқа да континенттік халықтар қоныстанды, бірақ нақты сандарды анықтау мүмкін емес. Осы жаңа қоныс аударушылардың кейбіреуі жергілікті ағылшындармен үйленді, бірақ Гастингс шайқасынан кейінгі жылдары осы практиканың қаншалықты кең таралғаны белгісіз. 1100 жылға дейінгі кезеңде норман еркектері мен ағылшын әйелдері арасында бірнеше некелер куәландырылған, бірақ мұндай некелер сирек болатын. Көптеген нормандықтар ағылшындармен емес, басқа нормандықтармен немесе басқа континенттік отбасылармен некелесуді жалғастырды. Басқыншылықтан кейін бір ғасырдың ішінде жергілікті ағылшындар мен норман иммигранттары арасындағы аралас некелер кеңінен таралды. 1160 жылдардың басында Риволькс Эйрред аралас некелердің қоғамның барлық деңгейлерінде кең таралғанын жазды.

Қоғам

Жаулап алудың ағылшын қоғамының төменгі деңгейлеріне тигізген әсерін бағалау қиын. Басты өзгеріс – Англиядағы құлдықтың жойылуы болды, ол 12 ғасырдың ортасына қарай толықтай жойылды. 1086 жылғы «Домсдей кітабында» 28 000 құл тізілген, бұл 1066 жылғы санақта тізілген құлдар санынан кем. Кейбір аймақтарда, мысалы, Эссексте, құлдардың саны 20 жылдың ішінде 20 пайызға төмендеді. Құлдықтан бас тартудың басты себептері – шіркеутің қарсылығы және құлдарды күтіп ұстаудың қымбаттығы болды, себебі олар, еңбекшілерден айырмашылығы, толығымен иелерінің күтімінде болуы керек еді. Құлдық ресми түрде тыйым салынбады, және Генрих I патшаның тұсында жазылған Leges Henrici Primi құлдық ұстауды заңды деп санайды. Бұрынғы тарихшылар әйелдердің жаулап алу кезінде еркінен айырылып, құқықтарын жоғалтқанын айтса, қазіргі зерттеулер бұл пікірді көбінесе жоққа шығарады. Жер иеленетін топқа жатпаған әйелдер туралы мәлімет аз болғандықтан, 1066 жылдан кейін шаруа әйелдерінің мәртебесі туралы нақты қорытынды жасау мүмкін емес. Ақсүйек әйелдер саяси өмірге негізінен туыстық байланыстары арқылы әсер етуді жалғастырған сияқты. 1066 жылға дейін де, одан кейін де аристократиялық әйелдер жер иелене алды, және кейбір әйелдер өздерінің мүлкін қалағандарындай пайдалану құқығын сақтап қалды.

Тарихнама

Жаулап алу туралы пікірталас дерлік бірден басталды. Англо-саксондық жылнамасы Вильгельм Жеңімпаздың өлімі туралы айтқанда, оны және жаулап алуды өлеңмен сынап, бірақ француз Вильгельм Пуатьелік патшаның некрологы мақтауға толы болды. Содан бері тарихшылар осы мәселенің фактілері мен оларды қалай түсіндіру керектігін талқылауда, бірақ көп келісімге келген жоқ. Англо-саксондық қоғам жаулап алудан кейін қалыптасқан қоғамға қарағанда еркін және тең болды деген пікір қалыптасты. Бұл теория тарихи фактілерге қарағанда, оны жасаған кезеңге көбірек байланысты, бірақ ол бүгінгі күнге дейін саяси және халықтық ой-пікірлерде қолданылып келеді. 20 және 21 ғасырларда тарихшылар жаулап алудың дұрыстығы немесе бұрыстығына емес, керісінше, шапқыштың салдарына көбірек назар аударды. Ричард Саузерн сияқтылар бұл жаулап алуды тарихтағы маңызды бетбұрыс деп санайды. Саузерн: «Еуропадағы бірде-бір елде варварлық патшалықтардың пайда болуы мен 20 ғасыр аралығында Англия 1066 жылдан кейін осыншалықты қысқа мерзімде түбегейлі өзгеріске ұшырамаған», - деді. Г. Ричардсон және Г. О. Сейлс сияқты басқа тарихшылар бұл өзгерістердің радикалды болмағанына сенді. Жаулап алудың әсері туралы пікірталас 1066 жылдан кейінгі өзгерістерді қалай өлшеуге байланысты. Егер англо-саксондық Англия жаулап алудан бұрын феодализм, қамалдар немесе қоғамдағы басқа да өзгерістер енгізіліп дамып жатса, онда жаулап алу маңызды болғанымен, радикалды реформаны білдірмеген. Бірақ егер ағылшын ақсүйектерінің жойылуы немесе әдеби тіл ретінде ескі ағылшын тілінің жоғалуымен өлшенсе, бұл өзгеріс айқын болды. Пікірталастың екі жағында да ұлтшылдық аргументтер айтылды, нормандықтар ағылшындарды қуғыншылар немесе елді құтқарушылар, яғни англо-саксондық ақсүйектерінің жеңілісінен құтқарушылар ретінде бейнеленді.