Теа Астли: Австралиялық жазушының өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Австралиялық романист және әңгіме жазушы (1925 – 2004)

Австралиялық романист Теа Беатрис Мей Астли (25 тамыз 1925 – 17 тамыз 2004) – австралиялық романист және әңгіме жазушы. Ол 1958 жылдан бастап 40 жылдан астам уақыт бойы шығармалары жарияланып келген өнімді жазушы болды. Қайтыс болған кезде ол Австралияның басты әдеби сыйлығы – Майлс Франклин сыйлығын басқа ешбір жазушы жеңіп алғаннан гөрі көбірек жеңіп алды. Жазушылық қызметімен қатар, ол барлық деңгейдегі білім беруде сабақ берді – бастауыш, орта және жоғары білім беруде. Астли австралиялық әдебиетте маңызды орынға ие, себебі ол "1960 және 1970 жылдары әдеби ортада ерлер үстемдік құрған кезде ерте жетістікке жеткен және тұрақты түрде жарияланып келген өзінің буынындағы жалғыз әйел романисі" болды.

Өмір

Брисбен қаласында туып, All Hallows' School мектебінде білім алған Астли Квинсленд университетінде өнерді оқыды, содан кейін мұғалім болу үшін оқыды. 1948 жылы Джек Грегсонға үйленгеннен кейін ол Сиднейге көшіп барды, онда ол әртүрлі жоғары мектептерде сабақ берді, сонымен қатар жазумен де айналысты. Ол 1968 жылдан 1980 жылға дейін Маккуори университетінде жетекшілік етті, кейін толық уақытты жазуға кірісті. Сол кезде ол күйеуімен Солтүстік Квинслендтегі Курандаға көшіп барды. 1980 жылдардың соңында олар штаттың оңтүстік жағалауындағы Жаңа Оңтүстік Уэльске көшіп барды. 2003 жылы күйеуінің қайтыс болғаннан кейін ол жалғыз баласы, музыкант және теледидар продюсері Эд Грегсонның жанында болу үшін Байрон шығанағына көшіп барды. Жазуға деген құштарлығымен қатар, Астли күйеуімен бірге музыканы, әсіресе джаз және камералық музыканы қатты жақсы көретін. Уиндхам "жеке және баспа түрінде, темекі шегуші Астли сезімтал емес, зұлым күлкілі, бірақ аборигендерге, әлсіздерге және бейімделушілерге деген зор мейірімділік пен әділетсіздікке қарсы күшті наразылық білдірді" деп жазады. Тея Астли 2004 жылы Голд-Косттағы Джон Флинн ауруханасында қайтыс болды. 2005 жылы Байрон шығанағы Жазушылар фестивалінде Тея Астли лекциясы ұйымдастырылды, ал Кейт Гренвилл алғашқы лекцияны оқыды.

Мансап

Астлидің романдары төрт рет Майлз Франклин сыйлығын жеңіп алды, ал 1989 жылы автор австралиялық әдебиетке қосқан үлесі үшін Патрик Уайт сыйлығымен марапатталды және Квинсленд университетінің құрметті докторы атанды. Оның көптеген шығармалары, балалық шағынан алған терең әсерлерімен байланысты, Квинслендте өтеді, ол оны "аңыздың туатын, оның кейіпкерлері оны өмірге енгізетін жер" деп сипаттады. Астли әкесінің қадамын басып, журналист болуға ниеттенгенімен, Брисбен телеграфы оны университет бітіргеннен кейін өтініш бергенде тым ересек деп тапты. Ол алғашқы өлеңін "Филип Кресси" деген псевдониммен сатты, себебі ерлерге 5 фунт, ал әйелдерге 3 фунт төленді. Оның тұңғыш кітабы "Маймылмен қыз" 1958 жылы жарық көрді. Автор: "Эд туылмас бұрын оның бір бөлігін жазып, 'Геральд' газетіне жібердім, онда маған құрметпен атады. Сонда мен: 'Жарайды, оны A&R-ге жіберейін, ол мен білетін жалғыз баспагер еді' дедім". Өліміне екі апта қалғанда Астли Байрон шығанағындағы жазушылар фестивалінде қатысып, "Дизельдік аян" атты әңгімесін керемет оқыды, ол автобустағы сапарларының бірінен алынған қысқа әңгіме еді. Оның көптеген кітаптары "кішкентай қауымның географиясы мен саясатын" зерттейді. Астли "метафоралық" жазушы ретінде танылды, бұл кейбір оқырмандар мен сыншыларды жатсытқан стильге әкелді. Кандида Бейкермен сұхбатында Астли Хелен Гарнердің "Мен оның стилін жек көремін" деген сөзін келтіріп, "Мен бейнелі тілді қолдануға қарсы тұра алмаймын. Маған ұнайды. Мен сыншыларды ренжіту үшін істемеймін" деп жалғастырды. "Соңғы жаңалықтардан алынған үзінді" атты рецензиясында Гарнер: "Керемет әңгіме, керемет кейіпкерлер. Бірақ стиль жағынан бұл кітап тым көп макияж жағылған, әдемі, күшті және денелі әйел сияқты. Мұндай жазу мені ашуға тітіркендіреді" деп жазды. Голдсуорти: "Оның төрт онжылдықтан астам еңбектері зұлымдық пен өшпенділіктің құрғақ тұқымынан зорлық-зомбылық пен трагедияның қалай гүлдене алатынын ұзақ зерттеуге тең" дейді. Ол "Жақсылық тостағаны" және "Жаңбыр көлеңкесінің көптеген әсерлері" сияқты бірнеше романдарда ақ және австралиялық аборигендер қоғамдары арасындағы қарым-қатынастарды зерттейді. Ли Дейл "Жақсылық тостағаны" романы "аборигендер тобының қырғынына және жиырма жылдан кейін қалалық кездесуде осы зорлық-зомбылықты ұмыту және еске алу әрекеттеріне назар аударады, оның басты кейіпкерінің ашуы мен наразылығы, ол кейбір ауылдық қауымдастықтардағы асыл аморальдыққа қатысты Астлидің үрейін бейнелейтіндей" деп жазады. Астли материалдарын газеттердегі хабарлардан және саяхаттарынан, бірақ көбінесе өзі мен күйеуі тұрған түрлі қауымдардан тапты. Мысалы, Солтүстік Квинслендте ол "шағын қалалар мен тропикалық шалғайдағы адамдарды тыңдап, көптеген оқиғалар мен ерекше кейіпкерлерді тапты".

Astley's novels won four Miles Franklin Awards and in 1989 the author won the Patrick White Award for services to Australian literature and was awarded an honorary doctorate by the University of Queensland. Much of her writing, which draws heavily from her early childhood, is set in Queensland, which she has described as "the place where the tall yarn happens, where it is lived out by people who are the dramatis personae of the tall yarns." Astley nearly became a journalist, following her father's footsteps, but was refused a position by the Brisbane Telegraph for being too old when she applied after having finished her university degree. She sold her first poem under the name "Phillip Cressy" because men were paid £5, while women were only paid £3. Her first book, Girl with a monkey was published in 1958. The author noted that "I wrote quite a bit of it before Ed was born and entered it in the Herald and got an honourable mention. So I thought. 'Oh well, I'll bung it into A&R's, which was the only publisher I knew'". Two weeks before her death, Astley appeared at the Byron Bay Writers' Festival and gave "a brilliantly comic reading of 'Why I Wrote a Story Called the Diesel Epiphany', a short story about one of her many journeys by bus with all its annoyances". Many of her books explore the "geography and politics of the small community". Astley built a reputation as a "metaphoric" writer, resulting in a style that alienated some readers and critics. In an interview with Candida Baker, Astley quotes Helen Garner as saying "I simply hate her style" and goes on to say "I can't resist using imagistic language. I like it. I really don't do it to annoy reviewers". In her review of An Item from the Late News, Garner wrote "Great story, great characters Stylistically, however, this book is like a very handsome, strong and fit woman with too much makeup on This kind of writing drives me berserk". Goldsworthy continues to say that "her body of work [over four decades] adds up to a protracted study in the way that full scale violence and tragedy can flower extravagantly from the withered seeds of malice and resentment The perps in Drylands are all her usual suspects: racists, developers, hypocritical gung ho civic do gooders, and assorted unreconstructed male supremacist swine". In several novels, such as A Kindness Cup and The Multiple Effects of Rainshadow, she explores the relationships between white and Indigenous Australian societies. Leigh Dale writes that A Kindness Cup "focuses on the massacre of a group of Aborigines and the efforts made to forget and to remember this violence at a town reunion twenty years later, is marked largely by the rage and frustration felt by its central character who seems to mirror Astley's horror at the genial amorality that pervades some rural communities." Astley found her material in newspaper stories and through her travels, but mostly in the various communities she and her husband lived in. In north Queensland, for example, she "found a wealth of stories and 'screwball' characters by listening to people in the small towns and wilderness of the tropics".