Ат үстіндегі шеберлік және мінез-құлық өнері

Кіріспе

Атпен жүру өнері немесе шеберлігі

Эквитация – атпен жүру өнері немесе шеберлігі. Нақтырақ айтқанда, эквитация атқа отырғандағы мінген адамның қалып-күйін және атты дұрыс, тиімді көмектермен басқару қабілетін қамтиды. Ат спорты жарысында ат емес, мінген адам бағаланады. Мұндай жарыстар аймаққа қарай әртүрлі атаулармен жүреді, мысалы, эквитация жарыстары, мінген адамдар жарыстары немесе ат шаруашылығы жарыстары. Бағалау критерийлері мінген адамның атты басқару қабілеті, көмектерді дұрыс қолдануы, сәйкес киім, дұрыс поза, сондай-ақ мінген адамның осалдығы, жылқының, мінген адамның және жабдықтың тазалығы мен күтімділігін қамтиды. Аттың өзі бағаланбаса да, нашар ат мінген адамның шеберлігін көрсетеді. Эквитация жарыстары аңшылық стилінде, жабдықпен, дрессаж және батыс стилінде өтеді. Жақсы эквитациямен айналысатын адам әрқашан атпен үйлесімде болады, кез келген қарқынмен, қозғалыспен немесе тосқауылдан секіргенде дұрыс позаны сақтайды, сонымен қатар ықпалды, бірақ сергек болуға қабілетті, атты көзге көрінбейтін көмектермен басқара алады.

Аң аулау үшін отырғызу

Аңшылық стильдегі атпен жүру аң аулау алаңынан пайда болған. Ат спорты жарыстарында, тегіс сыныптар (салуды қамтымайтын) жүріс, шапқындау және екі бағытта да жүгіруді қамтиды, ал бәсекелестерден тірексіз жүгіруді немесе түрлі сынақтар мен схемаларды орындау сұралуы мүмкін. Аттың аузымен жеңіл және тұрақты байланыс орнату дұрыс. Бұрыс бағыт, жылдамдық өзгеруі және диагональдардың бұзылуы жазаланады. Тірексіз қалу немесе жетектерін түсіру де қателік болып саналады. Осы сыныптарда рұқсат етілген жабдықтар дәстүрлі аңшылық стиліндегі жабдықтар, яғни қарабайыр және пельхам біттері, сондай-ақ кавесон мұрындықтары. Кедергілерден өту сыныптарында (ат пен мінген адамның кедергілерден секіруі) бәсекелестер кем дегенде алты кедергіден (әдетте көбірек) өтеді. Кедергілерден өту сыныптарында көбінесе 1 метрден жоғары кедергілер кездеспейді. Көбірек тәжірибелі атшылар үшін кем дегенде бір ұшу және бір немесе бірнеше комбинация талап етілуі мүмкін. Атшыл тек позициясы мен атпен жүрудің тиімділігіне ғана бағаланбайды, сонымен қатар, әр кедергіге дұрыс қашықтықта келіп, бірқалыпты, алға бағытталған жылдамдықты сақтауы керек. Қосымша, тұмсықтар, екі немесе үш сақиналы біттер, сондай-ақ жарқырауыш, құлап түсетін және сегіздік мұрындықтары сияқты кедергілерге арналған жабдықтарға рұқсат етіледі. Егер мартингаль қолданылса, ол жүгіргіш мартингаль болуы керек. Солтүстік Америкадағы аңшылық стильдегі ат спортының ең жоғары деңгейіне ұлттық ASPCA Maclay финалы, USET Talent Search финалы, WIHS Equitation финалы және АҚШ-тағы USEF медаль сыныптары, ал Канадада CET (Canadian Equestrian Team) медалі және Jump Canada медалі жатады. Бұл чемпионаттар мен оларға іліккен сыныптарға иілу сызықтары, кері бұрылулар, тар кедергілер және атшылды сынау үшін ұзақ жақындаумен кедергілер кіруі мүмкін. Кедергілердің биіктігі кем дегенде 3'6" және ені 5' дейін болуы керек, ал трассада кем дегенде сегіз кедергі және кем дегенде бір комбинация болуы тиіс. Сынып пен аймақтың ережелеріне байланысты трассада Ливерпуль немесе ашық су элементтері болуы мүмкін. USET Talent Search финалында әрқашан ашық су элементі болады. Бағалаушы жоғары жүлдегерлерді анықтау үшін ат тестілерін таңдауы мүмкін. Бұл сынақтар медаль сыныптарында міндетті болып табылады. Сынақтарға бірнеше секундқа тоқтау, артқа жүру, қол галопын көрсету, дұрыс диагональдармен немесе бағыттармен (жеке бағытты өзгерту немесе ұшу) 8 фигурасын жасау, төмен кедергілерді (3 футқа дейін) жүгіру немесе шапқындау, жүріс кезінде кедергілерден секіру (2 футқа дейін), 8 фигурасында кедергілерден секіру, жабдық, аттың дене бітімі және негізгі атшылық туралы ауызша сұрақтар, тірексіз жүгіру, алдыңғы қолмен немесе жамбаспен бұрылу, серпентинаны шапқындау немесе жүгіру кезінде бағыттарды өзгерту кіруі мүмкін. Жоғары деңгейдегі жарыстарда, мысалы, ұлттық финалда атшылдардан аттарды ауыстыру сұралуы мүмкін. Аттарды ауыстыру кішігірім жарыстарда, әдетте тек чемпионаттарда қолданылады, себебі бұл тәуекелге толы. Intercollegiate Horse Shows Association (IHSA) АҚШ және Канададағы колледждер мен университеттердегі жазық жерде, кедергілерден және батыс ат спортындағы аңшылық стильдегі ат спортының барлық деңгейдегі ерлер мен әйелдерін құтқарады. Ұлттық колледждік ат спорты қауымдастығы (NCEA) негізінен аңшылық стильдегі ат спортына бағытталған. Командаға қатысуға ниет білдірген (тек әйелдер) атшылдар командаға ілігу үшін аңшылық стильдегі атпен жүруді білуі керек.

The hunt seat style of riding is derived from the hunt field. In equitation competition, flat classes (those that do not including jumping) include judging at the walk, trot, and canter in both directions, and the competitors may be asked to ride without stirrups or perform assorted other tests or patterns. It is correct for the riders to have a light and steady contact with their horse's mouth the entire ride. Incorrect leads, break of pace, and wrong diagonals are penalized. Loss of a stirrup or dropping the reins are also faults, and may be cause for elimination. Bridles and bits permitted in these classes are more traditional hunter style tack, i. e. snaffles and pelhams along with cavesson nosebands. In over fences classes (classes in which the horse and rider jump obstacles), the competitor rides over a course of at least six jumps (usually more). Equitation over fence classes rarely have fences higher than 3 feet (1 m). Classes for more accomplished riders may require at least one flying lead change, and one or more combinations. The rider is judged not only on position and effectiveness of riding aids, but should also maintain an even, forward pace and meet each fence at an appropriate distance. Additional jumper type tack is permitted including gags and two or three ring bits as well as flash, drop, and figure eight nosebands. Additionally, if martingales are used, they must be running martingales. At the highest level of hunt seat equitation in North America are the national ASPCA Maclay Finals, the USET Talent Search Finals, the WIHS Equitation Finals, and USEF Medal classes in the United States, and the CET (Canadian Equestrian Team) Medal and Jump Canada Medal in Canada. These championships and their qualifying classes may include bending lines, roll back turns, narrow fences, and fences with a long approach to test the rider. Fences must be at least 3'6" and may be up to 5' wide, and the course must have at least eight obstacles and at least one combination. The course may include liverpool or open water elements, depending on the class and region specifications. The USET Talent Search Finals always includes an open water element. Equitation tests may be chosen by the judge to help place the top riders. These tests are required in the medal classes. Tests may include a halt for several seconds, rein back, demonstration of the hand gallop, figure 8 at the trot or canter with correct diagonals or leads (simple change of lead or flying), trotting or cantering low fences (up to 3'), jump obstacles at the walk (up to 2'), jumping fences on a figure 8, oral questions regarding tack, equipment, conformation, and basic horsemanship, riding without stirrups, performing a turn on the forehand or haunches, and a serpentine at the trot or canter with flying changes. Riders may also be asked to switch horses at higher levels of competition, such as at a national final. Switching of horses is no longer common at smaller competitions, usually only championships, due to the risks involved. The Intercollegiate Horse Shows Association (IHSA) welcomes men and women of all levels of riding in both hunter seat equitation, on the flat and over fences and Western horsemanship in a range of programs from varsity to club sports at colleges and universities across the United States and Canada. The National Collegiate Equestrian Association (NCEA) mainly focuses on hunt seat equitation. Riders (women only) wanting to compete in the college division 1 teams need prior knowledge on riding hunt seat equitation to be considered for the teams.

Седелге отырғызу

Седловый ат – американдық мінеудің ерекше түрі, ол Оңтүстік плантацияларындағы мінеу стилінен өркендеген. Оған еуропалық ықпалдар да бар, олар қоғамдық орындарда (көбінесе қалалық саябақтарда) жоғары басқан жылқыларды көрсетуге арналған "парк" немесе жексенбілік көрмелерден келген. Бүгінде оны көбінесе американдық седловый жылқы, Морган, Араб, Теннесси жылқысы және Ұлттық шоу жылқысы үшін ұйымдастырылған жылқы көрмелерінде көруге болады. Кейде оны Андалузия жылқыларына арналған жарыстарда да көруге болады. Ашық және тұқымдық ұлттық чемпионаттар, сондай-ақ екі жылда бір рет өткізілетін халықаралық чемпионат бар. Седловый ат сабақтарында жүру, шабу және тепкілеу көрсетіледі. Кейбір жарыстарда, әсіресе шабу кезінде, кеңейтілген жүріс-тұрыс талап етілуі мүмкін. Теннесси жылқысын көрсеткенде, олар тегіс жүріс және шабу жүрісін орындауға міндетті. Кейбір сабақтарда да тепкілеу қажет болуы мүмкін. Барлық сабақтарда аренаның екі бағытында да топ ретінде көрсетіліп, бағаланатын трасса жұмысы қажет. Седловый аттың жабдықталуы жеке сынақтарды немесе мінеу үлгісін қамтуы мүмкін. Сынақтарға кері жүру, міну және түсу, тірексіз міну, бауыздарды "қолдану" (яғни төрт немесе екі бауыздарды дұрыс ұстау), сегіздік, серпентиналар және кез келген жүріс-тұрыста жасалған түзу сызықты үлгілер кіруі мүмкін. Тепкілеу кезінде, бағытты ауыстырғанда тек қарапайым жетектеуді өзгерту қажет. Жеңімпазды анықтау үшін екі немесе одан да көп жолшықтардан қосымша жұмыс орындауды сұрап, "қайта міну" мүмкін. Мінеушінің дұрыс орны – құлағы, иығы, жамбасы және өкшесі бір сызықта болуы керек. Сондай-ақ, тізеден аяққа дейін, ал шынтақтан білезікке дейін жылқының бауырына дейін түзу сызық болуы керек. Мінеушінің арқасы тік, бірақ бос болуы керек, ал аяқтары мен қолдары дерлік қозғалмайтын болуы керек. Седловый атқа жабдықталу үшін бейресми киімге қараңғы, консервативті түстегі пальто және Кентукки жодхпурлары, мысалы, балық қабырғасы, жолақтар, қара, көк, сұр, қою бордо, қою жасыл немесе беж; галстукпен ақ немесе пастельді жағалы көйлек; дерби немесе жұмсақ шляпа; және жодхпурлық сапогтар кіреді. Жилет пен қолғаптар міндетті емес. Кешкі сағат 6-дан кейін ресми киім талап етіледі. Бұл киімге смокинг стиліндегі жакет, шалбар және жилет, галстук-бау және ресми көйлек, сондай-ақ цилиндр кіреді. Ләйек атқа жабдықталу – бұл седловый аттың тағы бір түрі, онда мінеуші күндіз және кешке бейресми киім (пальто, жодхпур шалбары, дерби немесе жұмсақ шляпа, барлығы қара түсте) киіп, толық жалы мен құйрығы жоқ жылқыға мінуі керек. Қолданылатын жылқылар ашық жарысқа қарағанда аздап жанды стильге ие, мысалы, елдік жылқылар. Бұл сабақтың Морганға эквиваленті Классикалық седловый ат деп аталады. Трасса жұмысына және үлгілі жұмыстарға берілетін құндылық біліктілік жарысынан чемпионаттық жарысқа дейін өзгереді.

Saddle seat is a uniquely American form of riding that grew out of a style of riding used on Southern plantations, with some European influences from "Park" or Sunday exhibition riding of high stepping horses in public venues (often literally, city parks). Today it is seen most often at horse shows organized for exhibitors of the American Saddlebred, Morgan, Arabian, Tennessee Walking Horse, and the National Show Horse. It is also sometimes seen in competition for Andalusian horses. There are open and breed specific national championships as well as an international championship held every other year. Gaits shown in Saddle Seat classes include the walk, trot, and canter. Some competitions may call for extended gaits, particularly the trot. When showing a Tennessee Walking Horse they will be required to perform a flat walk and running walk. Some class will also require a canter. All classes require Rail work, where competitors show and are judged as a group going both ways of the arena. Saddle seat equitation may include individual tests or a pattern to be ridden. Tests may include backing up, mounting and dismounting, riding without stirrups, "addressing" the reins (i. e. picking up the four or two reins correctly), figure eights, serpentines and straight line patterns done at any gait. At the canter, only simple changes of lead are required when changing directions. It is possible to have a "ride off," where two or more riders are asked to perform additional work to determine the winner. Correct position for the rider is to have the ear, shoulder, hip, and heel in a line. He/she is also to have a straight line from knee to toe, and from elbow to wrist to the horse's bit. The rider's back should be straight yet relaxed, and the legs and arms are to remain virtually motionless. The informal dress for saddle seat equitation includes a coat and Kentucky jodhpurs of a dark, conservative color, e. g., herringbone, pin stripes, black, blue, grey, dark burgundy, dark green or beige; a white or pastel collared shirt with a tie; derby or soft hat; and jodhpur boots. Vests and gloves are optional. After 6 p. m. formal wear is required. This habit includes a tuxedo style jacket, pants and vest with bow tie and formal shirt, and top hat. Pleasure equitation is another form of saddle seat equitation in which a rider is required to wear informal dress (coat, jodhpur pants, derby or soft hat, all in a dark color) in the day and evening and ride a horse that has a full mane and tail which is not set. The horses used are of a less animated style than in open competition, such as a country pleasure horse. The Morgan equivalent of this class is called Classic Saddle Seat Equitation. The value given to rail work and pattern work varies from qualifying competition to championship competition.

Батыс жылқы шаруашылығы

Батыс ат спорты (кейде батыс атшылдығы, қоржынға отыру немесе кейбір сыныптарда, тізгінмен отыру) жарыстары жүріс, шапшаң жүріс және серуендеу түрлерінде екі бағытта бағаланады. Кейбір сыныптарда жеке үлгілер талап етіледі. Атшылар шапшаң жүріс кезінде отыруы керек, ешқашан тік тұрмауы керек. Атшылар батыс жабдығы мен иілгіш тізгінді пайдалануы керек, ал атқа мінгенде тек бір қолмен тізгінді ұстауы мүмкін. Егер жылқыға иілгіш тізгін немесе хакамор қолданылса, екі қолға рұқсат етіледі, олар тек жас, "жасөспірім" жылқыларға қолдануға рұқсат етіледі, түрлі тұқымдық бірлестіктер әртүрлі анықтайды, бірақ әдетте төрт немесе бес жасқа дейінгі жылқыларды білдіреді. Жылқыларға мұрындық немесе кавессон, сондай-ақ қорғаныш бут немесе бинт киюге рұқсат етілмейді, тек кейбір сынақтар кезінде, тізгінмен жүруді талап ететін жағдайларда ғана. Атшыларға екі түрлі тізгін стиліне рұқсат етіледі: 1) бөлек тізгіндер, олар бір-біріне бекітілмейді, сондықтан атшы тізгіндердің арасына бір саусағын салып, реттеуге көмектесе алады; және 2) "ромальді тізгіндер", олар біріктірілген және ұзын қамшы түріндегі ромальмен жабдықталған, атшы оны тізгінмен басқаратын емес қолымен ұстайды, екеуінің арасында кемінде 16 дюйм бос қалдырылуы керек, ал атшыға тізгіндердің арасына саусағын салуға рұқсат етілмейді. Бұл жаттығу үшін дұрыс қалпы, барлық атпен жүру түрлеріндегідей, теңдестірілген отырыс. Мұны байқауға болады, егер сырттан қараушы атшының құлағы, иығы, жамбасы және өкшесінен өтетін көмескі түзу сызықты көзге көре алса. Батыс стилінде ұзын қамшы ұзындығы, көбінесе дрессаж атшылары қолданатыннан ұзын, тік қалпы (атшылар ешқашан өте аз еңіспен алға иілмеуі керек) және бір қолмен тізгінді ұстау ерекшеленеді. Тізгінмен басқаратын қолды шынтақта иіп, атшының денесіне жақын ұстап, әдетте аттың мойнының ортасынан, қамшыға дейін бір дюймдей жерде орналастыру керек. Седелдің қамшысының болуына байланысты, атшының қолы мен жылқының аузы арасындағы түзу сызыққа қол жеткізу мүмкін емес. Тізгінмен басқаратын емес қол ромальді ұстайды, егер ол қолданылса; немесе егер бөлек тізгіндер қолданылса, ол жылжымайтын күйде ұсталады, стилдерге байланысты өзгереді, бірақ көбінесе шынтақта иіліп, седелдің алдына жақын ұсталады.

Western equitation (sometimes called Western horsemanship, stock seat equitation, or, in some classes, reining seat equitation) competitions are judged at the walk, jog, and lope in both directions. Some classes require individual patterns. Riders must sit to the jog and never post. Riders must use a Western saddle and a curb bit, and may only use one hand to hold the reins while riding. Two hands are allowed if the horse is ridden in a snaffle bit or hackamore, which are only permitted for use on younger, "junior" horses, defined differently by various breed associations, but usually referring to horses four or five years of age and younger. Horses are not allowed to wear a noseband or cavesson, nor any type of protective boot or bandage, except during some tests that require a reining pattern. Riders are allowed two different styles of reins: 1) split reins, which are not attached to each other, and thus the rider is allowed to place one finger between the reins to aid in making adjustments; and 2) "romal reins," which are joined together and have a romal (a type of long quirt) on the end, which the rider holds in his/her non reining hand, with at least 16 inches of slack between the two, and the rider is not allowed to place a finger between the reins. The correct position for this discipline, as in all forms of riding, is a balanced seat. This is seen when a bystander can run an imaginary straight line that passes through the rider's ear, shoulder, hip, and heel. The Western style is seen in a long stirrup length, often longer than that used by dressage riders, an upright posture (equitation riders are never to lean forward beyond a very slight inclination), and the distinctive one handed hold on the reins. The reining hand should be bent at the elbow, held close to the rider's side, and centered over the horse's neck, usually within an inch of the saddle horn. Due to the presence of the saddle horn, a true straight line between rider's hand and horse's mouth is usually not possible. The non reining hand either holds onto the romal, if one is used; or if split reins are used, is held in a still position, which varies as styles change, but often is also bent at the elbow and held close to the pommel of the saddle.

Дрессерлік орындыққа отырғызу

Дрессаждық отырыс шеберлігі – дрессаждық жарыстарда ұсынылатын салыстырмалы түрде жаңа сынып. Дрессаждық сынақтан айырмашылығы, аттың қимылдары бағаланбайды, бірақ аттың дене бітімі судьяның назарына алынады, алайда бағаланатын – мінші. Сонымен қатар, рингте бір ғана бәсекелес орнына бір уақытта бірнеше мінші болады. Мінші дұрыс классикалық отырыс бойынша бағаланады. Бұған аяқтардың орналасуы, отырысы, қолдары, тепе-теңдігі және ырғағын бағалау кіреді. Мінші сергек болуы керек және аттың қозғалысына кедергі келтірмеуі керек, бірақ барлық көмекші құралдарды толыққанды пайдалана білуі тиіс. Мінші мен ат біртұтас болуы керек, ал мінші көмекші құралдарды дұрыс және тиімді қолдануы керек. Америка Құрама Штаттарының Ат спорты федерациясы Дрессаждық отырыс шеберлігінің ережелерін белгілейді.