Кіріспе

Ежелгі Жерді жарату теориясының бір түрі, Киелі кітаптағы жаратылыс туралы баяндаманың түсіндірмесі.

Gap creationism (сондай-ақ, қираған жерді қалпына келтіру креационизмі, қалпына келтіру креационизмі немесе "Gap Theory" деп те аталады) – Ежелгі Жерді жарату теориясының бір түрі. Бұл теория бойынша, Жаратылыс кітабында сипатталған алты йомдық жарату кезеңі алты нақты 24 сағаттық күннен (жарық – "күн", ал қараңғылық – "түн", Құдай белгілегендей) тұрған. Алайда, Жаратылыс кітабының бірінші және екінші аяттары арасында белгілі бір уақыт аралығы болған. Бұл теория көптеген ғылыми тұжырымдарды, соның ішінде Жердің жасын түсіндіруге көмектеседі. Бұл бір күндік эра креационизмінен өзгеше, ол жаратылыс "күндерінің" мыңдаған немесе миллиондаған жылдарға созылған ұзақ кезеңдер болғанын айтады, сондай-ақ жас Жер креационизмінен де ерекшеленеді, ол жаратылыстың алты нақты 24 сағаттық күні туралы келіссе де, аралық уақыт болмағанын тұжырымдайды.

Тарих

1814 жылдан бастап Томас Чалмерс ажырым креационизмін танымал етті; ол бұл тұжырымды 17 ғасырдағы голландтық арминиандық теолог Симон Эпископиусқа еске салды. Чалмерс Эдинбург университетінде дінтану профессоры, Шотландияның еркін шіркеуінің негізін қалаушы және Бриджуотер трактаттарының бірінің авторы болды. Ажырым креационизмінің басқа да ерте жақтастары Оксфорд университетінің геология профессоры және Бриджуотер трактатының авторы Уильям Бакланд, Шарон Тернер және Эдвард Хичкок болды. Бұл мәселе 1917 жылы жарық көрген ықпалды "Скофилдтің анықтамалық Библиясының" Жаратылыс кітабына арналған түсіндірмелерінде кеңінен талқыланды. Осы креационизм түрінің діни жақтастарының қатарында Орал Робертс, Сайрус И. Скофилд, Гарри Риммер, Джимми Сваггарт, Перри Стоун, Г. Х. Пембер, Л. Аллен Хигли, Виктор Пол Вирвилл, Дональд Грей Барнхаус, Герберт В. Армстронг, Гарнер Тед Армстронг, Майкл Перл және Кларенс Ларкин болды.

Жаратылыс кітабын түсіндіру

Кейбір жаратылысшылар ғылым Жердің, мысалы, Джеймс Ашер 17 ғасырда Ашер хронологиясын жасағанда жасағандай, Киелі кітаптағы патриархтардың жасын қосу арқылы түсіндірілгенге қарағанда, әлдеқайда ескі екенін нақты дәлелдегеніне сенеді. Олар үшін, ол теория Жаратылыс кітабындағы жаратылыс туралы айтылымды да, геологиялық ғылымды да ғылыми фактілер тұрғысынан қатесіз деп қарастыруға мүмкіндік береді. Жаратылыс аралығын жақтаушылар Жаратылыс кітабында Жердің өткені мен жасы туралы белгілі бір фактілердің жоқ екенін айтады; олардың пікірінше, Жаратылыс 1:1-дегі бірінші жаратылыс пен Жаратылыс 1:2-дегі екінші жаратылыс (немесе жаңарту) арасында белгісіз жылдарға созылған уақыт аралығы болған. Осындай оқиғаны болжау арқылы, жақтаушылар ғылыммен сәйкес келетін Жердің жасы, ғаламның жасы, динозаврлар, қазбалар, мұз түйірлері, мұз дәуірлері және геологиялық құрылымдар сияқты әртүрлі салалардағы байқауларды қабылдайды, бұл олардың Жаратылысқа деген нақты сеніміне қайшы келмейді.

Киелі кітаптағы сөздер

Жаратылыс кітабында ұсынылған уақыт аралығы туралы нақты ақпарат келтірілмегендіктен, осы кезеңде не болғанын растау және түсіндіру үшін, сондай-ақ еврей мәтінін осылай түсіндірудің тілдік негіздемесін түсіндіру үшін басқа жазбалар қолданылады. Төменде мысалдардың қысқа тізімі берілген:

Масорет мәтінінде Жаратылыс 1:1-нің соңында «ребия» деп аталатын шағын белгі бар, ол «бөлгіш акцент» ретінде әрекет етеді, яғни оқырман келесі аятқа өту алдында тоқтау жасауы керек екенін көрсетеді. Бұл 2-аятты бастайтын «вау» сөзін «және» емес, «бірақ» деп аудару керектігін көрсететін бір көрсеткіш. Кейбір жақтастар үшін «болды» деген сөз «айналды» деп аудару дұрыс. Мұндай сөз таңдауы қазіргі қазақ тілінде осы түсіндіруді оңайырақ көруге мүмкіндік береді. Құдай өте тамаша, және Оның істегеннің бәрі де тамаша, сондықтан Құдайдың қолынан жаралған жаңа Жер пішінсіз, бос және қараңғылыққа оранып жатқан болмауы керек. 5 Мұса 32:4, Ишая 45:18, Жохан 1:5
Киелі Рух су бетінде қалықтап тұрғанда, Жер бетін «жаңартқан», сумен жабылған планетаның бұрыннан бар екенін ескерген. Забур 104:30
Періштелер Құдай «Жердің негізін салғанда» рақым күйінде болған, сондықтан Жаратылыс кітабының алты күнінен бұрын Құдайдың кем дегенде бір жарату әрекеті болған. 38 Жұмыс 4:7
Шайтан және оның періштелері Көктегі соғысқа себеп болды және «бастапқыда» (Лұқа 10:18) рақымнан құлап кетті, себебі жылан Адам мен Хауаны азғырған, бұл адамның құлауынан бұрын болған. Ишая 14:12-15, Езекиел 28:11-19, Жохан 8:44