Кіріспе

Квебек француз тілі мен Францияның метрополиялық француз тілі арасында түрлі лексикалық айырмашылықтар бар. Бұл айырмашылықтар тілдің барлық деңгейлерінде кездеседі – жаргоннан бастап ресми қолданысқа дейін. Теңіз провинцияларындағы акад француз тілінен басқа, Квебек француз тілі Канаданың барлық аймақтарында басым тіл болып табылады, және аймақтар аралық өте шағын айырмашылықтар ғана бар. Сондықтан «Квебек француз тілі» және «Канада француз тілі» терминдері көбінесе бір-бірін алмастырып қолданылады.

Стандарттау

Квебек тілі жөніндегі кеңсе квебек және метрополия француз тілдерінің арасында морфология мен синтаксис айырмашылығы болмауы керек деп санайды, тіпті фонетикалық айырмашылықтар да барынша азайтылуы керек. Алайда, 1960 жылдардан бастап, ол сол кезде "жақсы қалыптасқан канадалықтар (canadianismes de bon aloi)" деп аталатын сөздерді қолдануға келісті, олар табиғи түрде аймақтық (өсімдіктер мен жануарлардың атаулары сияқты), Жеңістен бұрын қолданылған немесе олардың шығу тегі негізделген және стандартты эквивалентке қарағанда тең немесе "жақсы" деп есептеледі. 1969 жылы өте кішкентай сөздер тізімі жарияланды, онда негізінен Францияда ескірген, бірақ Квебекте әлі де кең таралған сөздер болды. Бұл тізімде әсіресе империялық өлшем бірліктері мен абориген тілдерінен алынған сөздер бар еді. Содан бері тізімдер үнемі жарияланып келеді. Квебек француз тілі мен еуропалық француз тілі арасындағы көптеген айырмашылықтар Еуропада қазіргі кезде архаикалық болып саналатын белгілі бір формалардың сақталуынан туындайды. Сондай-ақ, Квебекке тән, Еуропада жоқ ерекшеліктерге жаңа сөздер жасалды. Кез келген екі аймақтық нұсқадағыдай, Квебекте Францияда кездеспейтін жаргон сөздері көп. Квебек француз тіліндегі дөрекі сөздер Францияда жиі кездесетін проституцияға сілтеме жасаудың орнына католиктік діни терминологияға сілтеме жасайды. Көптеген ағылшын сөздері мен тілдік заемсөздер Квебек француз тіліне де енгізілді, бірақ Франциядағыдан азырақ. Квебекте ағылшын тілінен алынған сөздердің мағынасы көбінесе ағылшын сөзімен бірдей болады. Францияда олардың мағынасы өте әртүрлі болуы мүмкін, мысалы, "le smoking" – "смокинг" үшін. Ағылшын тілінен заем алу Квебекте саяси тұрғыдан сезімтал және әлеуметтік жағынан ынталандырылмайды.

Гендерлік бейтарап пайдалану

Квебектің ресми француз тілінде гендерлік бейтараптыққа қатысты көзқарас Метрополиттік француз тілінен мүлдем өзгеше. Кәсіптерді білдіретін есімдердің арасында әйелдік белгілерді қолдануға бейімділік жоғары. Бұл әйел адамды еркек түріндегі есіммен атау қажеттілігін болдырмау үшін жасалады, соның арқасында белгілі бір мамандық ерлерге тән деген ой тудырмауға болады. Францияда тым ерекше немесе радикалды феминистік деп есептелетін формалар Квебекте кең таралған, мысалы, la docteure, la professeure, la première ministre, la gouverneure générale және т.б. Олардың көпшілігі Квебек тілі жөніндегі кеңсесімен ресми ұсынылып, қоғамның көп бөлігі тарапынан қабылданды. Ресми мемлекеттік және мемлекеттік лауазымдар мен атаулар әрқашан әр гендерге сәйкес ресми француз тіліндегі баламалы терминдерге ие. Сонымен қатар, еркек түрі әйелді де қамтиды деген қағиданы қатаң сақтамай, әсіресе пікір таласына түсетін сөздерде екі түрлі нұсқа қолдану жиі кездеседі: Québécoises et Québécois, tous et toutes, citoyens et citoyennes. Бір кездерде Квебек кәсіби одағының бірі, «professionnels» (тек ерлерге қатысты) немесе «professionnels et professionnelles» (ерлер мен әйелдерге қатысты) деген сөздерді пайдаланбастан, «fidel» үлгісінде эпицендік жаңа сөзді пайдалануға шешім қабылдап, өзін «Fédération des professionnèles» деп атады. Бұл кең пікірталас тудырды және Квебек француз тілінде сексистік емес жазу тәсілдерінің шегінен шығып кетті.

Морфология (сөз құрастыру)

Кейбір жұрнақтар Квебекте Францияға қарағанда өнімдірек, әсіресе есімдік жұрнағы eux, ол біршама қорлау мағынасына ие: téter → téteux (қалың, ақымақ, көңілді, ботаник), niaiser → niaiseux (ақымақтық, тітіркендіргіш); obstiner → ostineux (қасарыс); pot → poteux (марихуананы пайдаланушы немесе сатушы). Бұл сөз Норман тілінен шыққан. Есімдік түбірлеріне еuse жұрнағы қосылып, «істейтін машина» жасалады. Мысалы, laver → laveuse «кір жуатын машина»; balayer → balayeuse «шаң сорғыш» (бірақ Францияда «көше сыпырушы»). Францияда «шаң сорғыш» «aspirateur» деп аталады.

Квебек FrenchEnglishMetropolitan FrenchNote
abatisachiganblack bassperche noire
acreacrearpent
Люизианада арпент әлі де заңды өлшем бірлігі болып табылады және гектардан өзгеше. Мұнда арпент ұзындық пен ауданды өлшеу үшін де қолданылады. Жерді дәстүрлі түрде өзеннен немесе шығанақтан 40 немесе 80 арпент қашықтықта (1,5 немесе 3 миль) өлшеген. Ауданды өлшеу үшін шаршы мильде 640 акр, бірақ 512 арпент бар.
pinotte / arachidepeanutcacahuète
atoca / cannebergecranberryairelle / canneberge
Квебекте кранберри әдетте жемістің өзін және кранберри шырынын білдіреді, ал атока әдетте Ыраазылық күні немесе Рождество кешінде түрікпен бірге желетін кранберри желесін білдіреді. Францияда airelle лингонеберри үшін де қолданылады, ал Канададан импортталған кранберри сататын дүкендер оларды canneberge деп атайды.
avionnerieaircraft manufacturing plantusine de fabrication d'avions
banc de neigesnow bankcongère
barrerto lockverrouiller
Француз отарлаушылары тұрғын үйлерінің кіреберісін жабу үшін көлденең таяқша қолданған. Сондықтан есікті құлыптаудың орнына жапқан.
débarrerto unlockdéverrouiller
bebitte / bibittebugmoustique / insecte / bestiole / bêbette
Францияда «битте» термині ер адамның фаллосын білдіреді. «Битте» Квебекте қолданылмайды, бірақ француз терминдері көбірек танылады. Квебектің жас буыны өздерінің ана тіліндегі терминдерін және француз терминдерін кезектесіп қолдана алады. Француздар, керісінше, квебектік француз тілімен сирек танысады және мұндай ауытқуларды «қабылдамайды».
bicyclettebicyclevélo
bleuets [sauvages]lowbush/wild blueberriesmyrtilles / airelle à feuilles étroites
Квебектің арнайы бөлімі
bleuetièreblueberry field or farmchamp de myrtilles
bordages
Өзен жағасына жабысқан мұз. Көбінесе қар жару машиналары жолдың жағасына итеріп жіберген мұз бен қардың аралас қоспасын белгілеу үшін қолданылады.
bouscueil
Желдің, судың немесе ағыстың әсерінен мұздың ығысуы.
brûlot
noseeumsnez
Құртшаның бір түрі, шаққанда күйдіретіндей сезім тудырады, сондықтан осылай аталған.
brunantenightfall/duskcrépuscule
cabane à sucresugar shackcabane à sucre
cacaouilong tailed duckharelde boréale
Жабайы қаз
carcajou wolverine (Ам. ), glutton (Бр. )glouton
ceinture fléchéeAssumption sashChâssis de l'Assomption
chopinepintpinte
Пинте Канадада қолданылады, бірақ ол квартты білдіреді.
coureur de(s) boisbackwoodsman, fur trader, lumberjackbûcheron, commerçant de fourrures
débarbouillettefaceclothgant de toilette (glove)
demiard/Demihalf pintdemidépanneur
convenience store/corner storeépicerie / supérette
Жергілікті қауымға қызмет көрсететін шағын дүкен. Олардың көбі 24/7 ашық және оларға жанармай станциясы қосылған.
doréwalleye/blue pike perch/saugerdoré/sandre bleu/poirieré
pluchette / épluchette de blé d'indecorn roastrôti de maïs
Жүгерінің қабығын қабылдап, жейтін әлеуметтік жиын / Қабылдау éplucher
érablièremaple groveérablière
fin de semaineweekendweek end
stationnementparking lot (Am. ), car park (Br. )parking
«Stationnement» сөзі французша, бірақ Францияда олар сөз қысқа болған жағдайда көптеген сөздерді ағылшын сөзімен ауыстырады.
frasilfragile iceglace fragile
huard (huart)loonPlongeon Huard
Құстардың түрі, әдетте көлдер мен тоғандарда кездеседі. Канадада бұл құс бір долларлық монеталарда кездеседі және бір долларлық монеталарды белгілеу үшін де қолданылады.
magasinage/ MagasinerShopping/To go shoppingcourses/Faire des courses / Faire les magasins
Француз тілінің барлық түрлерінде «дүкен» немесе «дүкен» деген сөз le magasin. Квебекте magasiner етістігі «сауда» үшін қолданылады және ол зат есімді түрлендіру арқылы пайда болды. Францияда бұл сөз «faire des courses», «faire des achats», «faire des emplettes» немесе «faire du shopping» деп аталады. Квебектегідей бірде-бір етістік жоқ.
Maringouin / Picaouin / Moustiquemosquitomoustique
millage / kilométragemileagekilométrage
moose (Am. ), elk (Br. )élan
«Арна» сөзін Ұлыбританияда да көпшілік қолданады.
ouananichefreshwater salmonsaumon atlantique d'eau douce
ouaouaronbullfroggrenouille taureau
outardeCanada goosebernache du Canada
poudrerie / rafale de (neige)blowing snowrafale de (neige) poudreuse
prucheEastern hemlocktsuga du Canada
raquetteursnowshoercelui qui fait des raquettes
souffleusesnowblowerchasse neige
Квебекте chasse neige қар жару машинасы, бірақ charrue көбінесе қар жару машинасы үшін қолданылады.
suisseeastern chipmunktamia rayé
Сонымен қатар, кейде оны petit suisse (кішкентай чипмунк) деп атайды, өйткені салыстырғанда ол ақырғыдан кішкентай.
télézarda couch potatopatate de sofa
from télé + lézard
tire d'érablemaple taffytire d'érable
traversierferryboatferry / bactuquetuque
bonnettuxedotuxedo (Am. ), dinner jacket (Br. )smoking
Квебекте смокинг деген сөз кешкі немесе түскілік киімді сипаттау үшін қолданылады, оның ерекшелігі - күрт пен түймелердегі атлас немесе гросгрен қапталдары және шалбардың сыртқы тігісіндегі ұқсас жолақ. Францияда «смокинг» сөзі көбінесе смокингті білдіреді.
verge / couryard
As in cour arrière, literally backyardsalonliving roomsalon / (salle de) séjour

Нысандарды сақтау

Квебек француз тілі мен метрополитен француз тілі арасындағы көптеген айырмашылықтар Еуропада қазір архаикалық саналатын кейбір формалардың сақталуынан туындайды. Мысалы, "күту" үшін espérer (Францияда attendre). Квебектегі cour – артқы аула (француз тілінде jardin), ал Францияда cour бұл мағынасын жойып, көбінесе аула дегенді білдіреді (сондай-ақ, сотқа қатысты басқа мағыналары да бар). Дегенмен, Францияның кейбір аймақтарында, мысалы, солтүстік Францияның кенші аймақтарында cour әлі де артқы аула деген мағынаны сақтайды. Breuvage сөзі boisson-нан өзге "[a] сусын" үшін де қолданылады; бұл ағылшын тіліндегі "beverage" сөзінің шығу тегі болған көне француз тіліндегі (bevrage) қолданыс. Breuvage еуропалық француз тілінде де қолданылуы мүмкін, бірақ көбінесе белгілі бір мәнерді, мүмкін, теріс сипаттаманы білдіреді. Пиастр немесе пиасс – доллар үшін сленгтік термин (ағылшын тіліндегі "buck" сөзімен тең), шындығында француз тілінде бұл термин бастапқыда американдық немесе испандық долларды білдірген (олар ұзақ уақыт бойы бірдей құндылыққа ие болды). Couple сөзі стандартты француз тілінде еркек родтағы зат есім ретінде қолданылады (некеде тұрған немесе тұрмаған жұбайлар), бірақ Квебекте ол әйел родтағы зат есім ретінде де қолданылады, мысалы, une couple de semaines (бірнеше апта). Бұл көбінесе ағылшын тілінен алынған сөз деп есептелсе де, шындығында француз тілінің архаикалық қолданысын сақтағандықтан туындаған. Квебек француз тілінде жағымды нәрсені сипаттау үшін литота қолдану жиі кездеседі, мысалы, әдемі үшін pas laid (жаман емес) немесе жақсы үшін pas pire (ең жаман емес), ал стандартты француз тілінде оның орнына оң мағынадағы сөздер қолданылуы тиіс. Алайда, метрополитен француз тілінде де жиі қолданылатын литоталар бар: pas bête немесе pas con (ақылды); pas mal (жақсы); pas dégueu (тәмді); және pas top, pas super немесе pas génial (жаман).

Алдын ала сөз тіркестері

А деген сөз тіркесі иелік мағынасында жиі қолданылады, стандартты француз тілінде de қолданылатын жерде; мысалы, le char à Pierre ("Пьердің машинасы") la voiture de Pierre орнына. Мұндай қолданыс Францияның бейресми тілінде де кездеседі, мысалы, Hier j'ai vu la copine à Bruno ("Кеше мен Бруноның қатынымен көрдім"). Квебек тұрғындары кейбір жағдайларда ce ("осы") сөзімен құрастырылған сөз тіркесінің орнына à сөз тіркесін қолдануды ұнатады; мысалы, à matin немесе à soir, ce matin және ce soir ("осы таң" және "осы кеш") орнына. Сондай-ақ, à cette heure ("осы уақытта") дегені, кейде asteure немесе astheure деп жазылады, Queneau-дың шығармаларында да кездеседі және "қазір" (maintenant) және "әрі қарай" (désormais) мағыналарын білдіреді. А сөз тіркесінің осы қолданыстары әдеттегі тілге тән.

Теңіз терминдері

Басқа француз тілді аймақтарда теңіз сөздері ғана болып табылатын бірнеше сөздер Квебекте кеңірек мағынада қолданылады. Мұның себебі француз иммигранттарының кемемен келгеніне және өткен ғасырларда аймақтың ірі елді мекендері арасындағы басты көлік құралы ретінде Сент-Лоуренс өзенінің басымдығына байланысты деп есептеледі. Мысалы, "дебаркер" сөзі Квебекте кез келген көліктен (автомобиль, поезд) түсуді білдіреді, ал Францияда бұл сөз кемеден немесе ұшақтан түсуді ғана білдіреді (басқа көліктерден түсу үшін "descendre" қолданылады), сондай-ақ сөйлеу тілінде де қолданылады. Тағы бір мысал – "vadrouille" сөзі шүберек мағынасында қолданылады (француз тілінде ол саяхаттауды немесе кемеде қолданылатын арқаннан жасалған шүберекті білдіреді, ал үй шүберегі "serpillère" деп аталады).

Саяси терминдер

Канада Франция сияқты республикалық емес, Вестминстер жүйесін қолданғандықтан, ағылшын тілінде туындаған көптеген саяси терминдерді импорттауға немесе жаңа терминдер жасауға тура келді. Бұл әрқашан оңай болмайды және кейде қиын конструкцияларға алып келуі мүмкін, ең әйгілі мысалы – Доминион, оның француз тілінде тікелей аналогы жоқ. Сонымен қатар, канадалық ағылшын тілінде федерацияның бірінші министрі Премьер-министр, ал провинцияның бірінші министрі Премьер деп аталады. Канададағы сайлау округі ағылшын тілді Канадада "riding" деп, ал Квебекте "comté" деп аталады. Бірақ француз тілінде ешқандай ерекшелік жасалмайды және екеуі де барлық жағдайларда Премьер-министр деп аталады. Мысалы, "Премьер-министр Канадасы", "Премьер-министр Квебектің / Альбертаның" және т.б.

Квебектің ерекшеліктері

Сонымен қатар, Еуропада жоқ Квебекке тән ерекшеліктерді атау үшін сөздер бар, мысалы, путин, CEGEP, туке (екі ресми тілде де қолданылатын канадалық сөз), және депаннер (көшедегі дүкен/шағын азық-түлік дүкені; Францияда депаннер – машинаны немесе үй шаруалық техникасын жөндеуге шақырылатын механик, ал Квебекте оны депаннез деп атайды). Сагвен-Лак-Сен-Жан аймағында көптеп өсетін көкжиектерді блюет деп атайды; Францияда олар мюртильдермен (қаржидек) біріктіріледі, ал блюет – жүгері гүлінің атауы. (Блюет – Сагвен-Лак-Сен-Жаннан шыққан адамды білдіретін сленгтік сөз.) Олар өте ұқсас болғанымен, бұл бірдей өсімдіктер емес (яғни, мюртильдер – Vaccinium myrtillus, ал блюеттер – Vaccinium angustifolium немесе corymbosum).

Бейресмилік

Квебектегі француз тілінде сөйлейтіндер Францияда сөйлейтіндерге қарағанда, екінші тұлғадағы *tu* есімдігін жиірек және көбірек жағдайларда қолданады. Кейбір жағдайларда бейтаныс адамға немесе тіпті дүкеннің клиентіне *tu* арқылы сөйлеу өте орынды болуы мүмкін, ал Францияда мұндай әрекет әдепсіздік саналады. Квебекте ұрпақтар арасында да айырмашылық бар: 40 пен 60 жас аралығындағы адамдар көбінесе сатушылардың немесе қызметкерлердің *vous* орнына *tu* деп обращение жасағанын ұнатпайды, оны дөрекілік деп есептейді. 60 жастан асқан адамдар кейде бейтаныс адам оларға *tu* деп сөйлесе, өзін қорланған сезінеді. Квебектегі мемлекеттік қызметкерлер (мысалы, полиция қызметкерлері немесе халықпен байланыс жасайтын бюрократтар), сондай-ақ ірі дүкендер мен желілердің қызметкерлері, әдетте, кез келген адаммен қарым-қатынаста *vous* қолдануға міндетті, егер олармен достық қарым-қатынас болмаса немесе оларды жақсы білмесе. Кейде мұндай айырмашылық әлеуметтік немесе білім деңгейіне байланысты да болады. Мысалы, жас ғалымдар бірнеше жыл тәжірибесі бар, сәл үлкен әріптестерімен *tu* деп обращение жасаудан тартынады. Ағылшын тіліндегі ұқсас жағдай – екінші жақтағы жекеше *thou* сөзі 200 жыл бұрын қолданудан шыққандықтан, адамды "есімдікпен" шақыру немесе жауап беру. Мысалы, жаңа танысқан адамға: "Рақмет, мырза Гибсон" деуіміз мүмкін – бұл *vous* қолданумен тең. Егер мырза Гибсон формалдылықты сақтағысы келсе, яғни *vous* сөзін қолданғандай, ол "Қош келдіңіз" деп жауап береді, ал егер ол жайлы болуды қаласа, "Маған Джим деп атаңыз" деп қосады. Бұл ағылшын тілінде сөйлейтіндерге канадалық француз тілінде *tu* қалай қолданылатынын түсінуге көмектеседі. Париж сияқты мегаполисте сөйлейтін саясаткерлер кейде квебек франкофондарына тоқыраулы немесе мақтаншыл көрінеді. Квебек халқының арасында (әсіресе ерлер) метрополитендік француз тілінің өте әйелдік екендігі туралы пікір бар, бірақ бұл туралы көбінесе ашық талқыланбайды. Сондықтан, тіпті жақсы білім алған квебектердің көпшілігі метрополитендік француз акцентін еліктеуге тырыспайды, бірақ олар оны салыстырмалы түрде оңай меңгере алады. Бұл Францияның оңтүстігіндегі адамдарға да қатысты. Францияның оңтүстігінен Парижге уақытша көшіп келген және жергілікті акцентті қабылдаған адамдарды оңтүстікте қалған достары қысымға түсіруі мүмкін. Бұл Солтүстік Америка ағылшын тілінде сөйлейтіндердің британдық ағылшын тілін "әдемі" немесе "әсем" деп қабылдауына ұқсас.

Ағылшын тіліндегі сөздерді қолдану

Ағылшын тілінен алынған сөздер, сондай-ақ синтаксистік құрылымдардың калькалары немесе қарызданулары англицизмдер (француз тілінде: anglicismes) деп аталады.

Стандартты тізілім

Стандартты тіркелімде қолданылатын көптеген квебецизмдер ағылшын тілінен алынған, әсіресе калькилер, мысалы, prendre une marche (Францияда "саяхаттау", se promener, сондай-ақ Квебекте қолданылады) және banc de neige (ағылшын тілінен "қар үйірмесі"; Францияда congère, Квебекте белгісіз форма). Алайда, стандартты және ресми тіркелімдерде ағылшын тілінен қарыз сөздерді алудан аулақ болуға бейімділік Квебекте Францияға қарағанда әлдеқайда күшті. Осының салдарынан, әсіресе қазіргі заманғы ұғымдарға қатысты, Квебек француз тілінде ағылшын тілінен алынғаннан гөрі "француздық" болып саналатын формалар жиі кездеседі, олар Еуропалық француз тілінде қолданылуы мүмкін, мысалы, Францияда week-end, немесе Францияның поштасы үшін courriel (электрондық поштадан). Кейбіреулері – континенттік француз тілі тікелей қабылдаған ағылшын тіркестерінің француз тіліне аудармасы, мысалы, еуропалық француз хот-догы үшін un chien chaud. Квебекте "гей" деген сөзді гомосексуалдықты білдіру үшін стандартты түрде gai деп жазуға болады. Францияда gai сөзі "қуанышты", "көңілді" мағынасын сақтап қалған, ал gay сөзі "гомосексуалды" мағынасында қолданылады, бірақ бұл көбінесе Американың гей субмәдениетіне және әдетте 35 жастан асқан гейлерге қатысты. Францияда 35 жасқа дейінгі гейлер өздерін gay емес, homo деп атайды. Бұл формалардың көпшілігі (барлығы емес) Квебектің Office québécois de la langue française (OQLF) тарапынан таратылса да, олар күнделікті қолданысқа енген. Шындығында, Франция үкіметі кейіннен courriel сөзін қабылдады (2003 жылы). Бұл термин қазір Libération сияқты беделді газеттерде қолданылып, қабылдануда.

Жаргон және жаргондық сөздер

Бірнеше әлеуметтік топтар, кәсіп немесе қызығушылық бойынша байланысты, өз салаларында ағылшын жаргонының немесе сленгінің бір бөлігін немесе толығымен қолданады, осылайша басқа француз тілді елдерде қолданылатын тілден өзгешелік тудырады. Мысалы, инженерлік (әсіресе механикалық инженерлік), ағаш өңдеу және компьютерлік бағдарламалау сияқты дәстүрлі түрде ерлерге тән жұмыстарда ағылшын терминдері кеңінен қолданылады. Бұл жағдай тарихи тұрғыдан дұрыс аударылған техникалық нұсқаулықтар мен құжаттаманың жетіспеуіне байланысты туындады. Автомобиль өнеркәсібі және қоршаған ортаны қорғау инженериясы сияқты нақты салалардағы соңғы аударма жұмыстары француз тілін жақсы көретіндерге үміт беретін нәтижелер көрсетуде. Квебек сленгінің ең көп ағылшын тілінен әсер алған түрі – ойыншылар қауымдастығының мүшелері арасында қолданылады, олардың көп бөлігі мыңжылдықтар және компьютерді жиі пайдаланушылар. Осы топтарда компьютерлік ойын сленгімен қатар, компьютерлік бағдарламалар мен ойындарда жиі кездесетін көптеген стандартты терминдер де қолданылады (сақтау, карта, деңгей және т.б.).

Түсінігі

Ағылшын тілінен алынған сөздердің күнделікті тілде тым көп қолданылуы Квебек француз тілінің жамандалуына себеп болады. Квебектіктер де, еуропалық француздар да бір-бірін (және өздерін) ағылшын тілінен алынған сөздерді тым көп пайдалануда кінәлайды. Еуропалық француз және Квебек француз тілдерінің айырмашылығы туралы әдеттегі әзіл – Еуропада машинаны тұраққа қояды (on se gare dans un parking), ал Квебекте тұраққа (stationnement) машинаны тікелей қояды (on se parque dans un stationnement). Квебек пен Францияда ағылшын тілінен алынған сөздер мүлдем басқаша, себебі Квебекте олар ағылшын тілді көршілермен екі жарым ғасырлық бірлескен өмірдің нәтижесінде бірте-бірте пайда болды, ал Еуропада ағылшын тілінен алынған сөздер жақында пайда болды және америкалық ағылшын тілінің күшейіп келе жатқан халықаралық ықпалының нәтижесі болып табылады.

Басқа айырмашылықтар

Көптеген әлемдік тілдер сияқты, аймақтық айырмашылықтар бар. Тіпті Квебектің өзінде сөздердің немесе сөз тіркестерінің аймақтық қолданыстары бар. Міне, стандартты Квебек француз тілі мен Франция француз тілі арасындағы басқа да айырмашылықтар:

Квебек термині Аудармасы Еуропадағы терминнің мағынасы Франция термині Ескерту

Шар (айтылуы [ʃɑɔ̯ʁ]) Автомобиль Танк (әскери шабуыл көлігі) Voiture

Абревуар (айтылуы [abʁœvwɑːʁ] немесе [abʁœvwɒːʁ]) Су бұлағы Жануарларға су беру орны Fontaine. Еуропада тек жануарлар үшін қолданылады (немесе комедиялық эффект үшін).

Ахаландеж (айтылуы [aʃalãdaːʒ]) Жол қозғалысы (дүкеннің, көшенің, қоғамдық көліктің) Қойма, тауар, клиенттер (архаикалық) Circulation, Embouteillage, bouchon

Arrêt Тоқтату немесе тоқтату бұйрығы. Барлық тоқтату белгілерінде қолданылады. Сондай-ақ «автобус аялдамасы», «келесі аялдама» және т.б.

Blé d'Inde (жүгері) Жүгерінің сабағы Maïs. Квебекте де жүгері мағынасында қолданылады, сондай-ақ жарылған жүгері (éclatée/soufflée). Blé d'Inde әрқашан тұтас сабақты білдіреді.

Brosse (брус) Мас болу Brush Cuite

Cartable (картабель) Мектеп сөмкесі, портфель Classeur. Сондай-ақ classeur

Cédule (седуль) Кесте, салықтық белгі (архаикалық) Emploi du temps / Agenda

Chandail (шандаль) Футболка, свитер, толстовка Жинақталған свитер Pull over/T-shirt

Choquer (шокер) Ашуға келтіру, қорқыту Fâcher

Classeur (классер) Архив шкафы Binder Armoire à dossier. Сондай-ақ cartable

Correct (корект) Жақсы, жеткілікті, мейірімді, О.К. Bon, juste

Coupe glacée (купе гласе) Мұзды десерт Coupe de glace de la glace au chocolat/à la fraise. Мұзды десерт сататын орын bar laitier немесе Crèmerie (Францияда glacier) деп аталады.

Croche (крош) Бұрыс, күдікті, адал емес Сегізінші нота curieux / bizarre / étrange

Crème glacée (крем гласе) Мұзқаймақ de la glace. Мұзды десерт сататын орын bar laitier немесе Crèmerie (Францияда glacier) деп аталады.

Débarbouillette (дебарбуйет) Сүлгі, жуғыш мата gant de toilette

Débarquer (дебаркер) Көліктен түсу, қайықтан түсу Descendre

Débrouiller (дебруйе) Өзінің күшімен мәселені шешу, қиын жағдайдан шығу Тазалау, ойды түзеу (тұманнан, "brouillard")

Déjeuner (дежёне) Таңғы ас Lunch Petit déjeuner. Сондай-ақ dîner, souper деп қараңыз. Квебек, Бельгия, Швейцария және Окситаниядағы сияқты қолданылады.

Déniaiser (дениазер) Өзін жинау, жыныстық қатынасқа дайын болу. J'avais juste vingt ans et je me déniaisais/ Au bordel ambulant d'une armée en campagne (Brel)

Dîner (динер) Түскі ас Кешкі ас Déjeuner. Квебек, Бельгия, Швейцария және Окситаниядағы сияқты қолданылады. «Кешкі ас» ретінде динер ресми және жоғары деңгейдегі орталарда қолданылады. Квебекте кешкі ас «le souper» деп аталады.

Efface (эффас) Өшіргіш Gomme. Gomme сонымен қатар жеміш сағыз үшін де қолданылады.

Épais (эпе) (еркек), épaisse (эпес) (әйел) Ақымақ, баяу ойлайтын Қалың Con (еркек), conne (әйел). Con Квебекте де бірдей мағынада қолданылады.

Espadrilles (эспадриль) Жүгіру аяқ киімі Жіппен тігілген сандал Baskets / Tennis / Chaussures de sport

Être plein (этр плен) Тоқ болу (тамақтанғаннан кейін) pleine: жүкті болу; мас болу être bourré / Avoir trop mangé

Familiale (фамильаль) Универсал Estate car Break (voiture)

Fesser (фессер) Сапалап ұру Frapper

Fête (фет) Туған күн, мереке Anniversaire

Football (футбол) Американдық футбол football canadien / football américain. Футболдың осы қолданысы Канададағы футболдың жергілікті түріне немесе оның АҚШ-тағы туысқан түріне ортақ.

Innocent (иносан) Ақымақ, наив Imbécile

Insignifiant (инсигнифиан) Ақымақ, маңызсыз Imbécile

Linge (ленж) Киім Linen Vêtements

Liqueur (ликер) Газдалған су, салқын суық Soda

Magasiner (магазинер) Сауда жасау Faire des courses, faire les magasins, du lèche vitrine (fam.)

Maringouin (маренгуэн) Шыбын Moustique

Mouiller (муйе) Жаңбыр жауу, суға батыру Pleuvoir

Niaiser (ниазер) Жыныстық қатынасқа дайын болу Se moquer or (hum) dire des niaiseries. Déniaiser (Eu) - еркекті қыздығынан айыру.

Niaiseux (ниазе) (еркек), niaiseuse (ниазез) (әйел) Ақымақ, балағат адам niais="ақымақ", "қарапайым".

Niaiserie (ниазери), Niaisage (ниазаж) Ақымақтық, балалық, бекер нәрсе Connerie

Patate (патат) Картоп Pomme de terre

Peser sur (пезе сюр) Басу (түймеге) Салмақтау Appuyer, enfoncer

Plaque (плак) (нөмірлік белгі) License plate Les plaques (mineralogiques)

Poudrerie (пудрири) Қарлы боран, қар Gunpowder factory Blizzard, tempête de neige, rafales de (neige) poudreuse

Rentrer (рантре) Кіру Entrer. Квебекте «қайта кіру» rerentrer деп аталады.

Sans cœur (сан кёр) Мейірімсіз Méchant

Soccer (сокер) Футбол Foot / Football

Souper (супер) Кешкі ас Dîner. Квебек, Бельгия, Швейцария және Окситаниядағы сияқты қолданылады.

Suçon (сюсьон) Сабын, сүйкімділік Sucette

Téléroman (телероман) Телесериал Feuilleton

Thé glacé (те гласе) Мұздалған шай Ice Tea

Touché (туше) (американдық футбол) Touchdown. Еуропада осы мағынада қолданылмайды.