Кіріспе
Қауіпсіздік комиссиясы
АҚШ Ұлттық қауіпсіздік жөніндегі комиссиясы/21 ғасыр (USCNS/21), сонымен қатар Харт-Рудман комиссиясы немесе Отандық қауіпсіздік жөніндегі Харт-Рудман жұмыс тобы деп те аталады, 1998 жылы Қорғаныс министрі Уильям Коэн тарапынан 21 ғасырдағы АҚШ-тың ұлттық қауіпсіздік талаптарын жан-жақты қарау үшін құрылған. USCNS/21-ге «дамып келе жатқан халықаралық қауіпсіздік ортасын талдау; осы ортаға сәйкес келетін АҚШ ұлттық қауіпсіздік стратегиясын әзірлеу; осы стратегияны тиімді және ұтымды жүзеге асырудағы түрлі қауіпсіздік институттарының қазіргі маңыздылығын бағалау және қажет болған жағдайда түзетулер ұсыну» міндеті жүктелді. 2001 жылдың 31 қаңтарында жарияланған USCNS/21, 1947 жылғы Ұлттық қауіпсіздік туралы заңнан бері АҚШ ұлттық қауіпсіздік стратегиясының ең толық қаралымы болды. USCNS/21 үш кезеңде жарияланды. Бірінші кезең, «Жаңа әлем келеді: 21 ғасырдағы американдық қауіпсіздік» (төменде қараңыз), 21 ғасырдың бірінші тоқсанында қалыптасатын халықаралық қауіпсіздік ортасын болжады және АҚШ-тың осы ортаға қалай бейімделетінін зерттейді. Екінші кезең, «Ұлттық стратегияны іздеу: қауіпсіздікті сақтау және еркіндікті дамытуға арналған концерт» (төменде қараңыз), бірінші кезеңдегі баяндамада сипатталған күтілетін қауіптер мен жағдайларға негізделген АҚШ-тың жаңа ұлттық қауіпсіздік стратегиясын ұсынады. Үшінші кезең, «Ұлттық қауіпсіздікке арналған жол картасы: өзгерістердің қажеттілігі» (төменде қараңыз), АҚШ үкіметінің құрылымына, заңнамасына және саясатына 21 ғасырдың халықаралық қауіпсіздік ортасына негізделген жаңа ұлттық қауіпсіздік стратегиясын бейнелейтін өзгерістер енгізуді ұсынады.
The U. S. Commission on National Security/21st Century (USCNS/21), also known as the Hart Rudman Commission or Hart Rudman Task Force on Homeland Security, was chartered by Secretary of Defense William Cohen in 1998 to provide a comprehensive review of US national security requirements in the 21st century. USCNS/21 was tasked "to analyze the emerging international security environment; to develop a US national security strategy appropriate to that environment; and to assess the various security institutions for their current relevance to the effective and efficient implementation of that strategy, and to recommend adjustments as necessary". Released on 31 January 2001, USCNS/21 was the most exhaustive review of US national security strategy since the National Security Act of 1947. USCNS/21 was released in three distinct phases. The first phase, New World Coming: American Security in the 21st Century (see further below), anticipates the emerging international security environment within the first quarter of the 21st century and examines how the US fits into that environment. The second phase, Seeking a National Strategy: A Concert for Preserving Security and Promoting Freedom (see further below), proposes a new US national security strategy based on the anticipated threats and conditions outlined in the first phase report. The third phase, Roadmap for National Security: Imperative for Change (see further below), recommends changes to the US government's structure, legislation, and policy to reflect a new national security strategy based on the anticipated 21st century international security environment.
Атқарушы директор
Чарльз Г. Бойд
Атқарушы директордың орынбасары
Арнольд Л. Пунаро
Зерттеу тобының үйлестірушісі және зерттеу тобының мүшесі
Доктор Пэт Пентленд
Бірінші кезең туралы есеп Жаңа әлем: ХХІ ғасырдағы американдық қауіпсіздік
"Жаңа әлем: 21-шы ғасырдағы Америка қауіпсіздігі" – Комиссия аяқтаған алғашқы баяндама болды. 1999 жылдың 15 қыркүйегінде жарияланған бұл баяндама 21-шы ғасырдың бірінші тоқсанындағы халықаралық қауіпсіздік ортасын және АҚШ-тың осы ортадағы болжамды рөлін көрсетуге тырысады. Комиссия технологиялық, экономикалық және әлеуметтік тұрғыдан интеграцияланған әлемді, яғни әлеуметтік және саяси фрагментация аясындағы жаһанданудың күшеюін күтеді. Баяндамада осы ортаға қатысты он екі негізгі тұжырым және оларға негізделген он төрт қорытынды ұсынылған.
Қорытындылар
Экономикалық жағынан мықты АҚШ 2025 жылға дейін негізгі саяси, әскери және мәдени күш болып қала береді және осылайша халықаралық ортаны қалыптастыруда маңызды рөл атқарады. Америка қоғамы мен саясатының тұрақтылығы мен бағыты АҚШ-тың сыртқы саясатының мақсаттары мен қабілеттерін анықтайды, демек АҚШ-тың жаһандық болашаққа тигізер әсерін қалыптастырады. Ғылым мен технология дамуын жалғастырып, әлемде кеңінен қолжетімді болады, бірақ оның артықшылықтары тең бөлінбейді. Әлемдік энергия көздерінің басым бөлігі табиғи отынға негізделген болады. Әлемнің көп бөлігі экономикалық өсімді бастан өткерсе де, табыс арасындағы айырмашылықтар артады және кең таралған кедейлік мәселесі шешілмейді. Бизнес және коммерцияның халықаралық салалары (сауда, көлік, телекоммуникация, инвестициялар мен қаржы, өндіріс және кәсіби қызметтер) одан әрі кеңейеді. Үкіметтік емес ұйымдар (босқындарға көмек көрсететін ұйымдар, діни және этникалық топтарды қолдайтын ұйымдар, экологиялық және басқа да бір мәселелік лоббилер, халықаралық кәсіби қауымдастықтар және т.б.) маңыздылығы, саны және халықаралық рөлі артып, өсуін жалғастырады. Бұл егемендік туралы маңызды мәселелерді көтеріп тұрса да, АҚШ ұлттық мүддесі үшін түрлі халықаралық ұйымдармен жұмыс істеуді және оларды нығайтуды қажет деп санайды. АҚШ әлемдегі ең ірі әскери держава болып қала береді. Жаппай қырып-жою қарулары (ядролық, химиялық және биологиялық) және жаппай бұзу тудыратын қарулар (ақпараттық соғыс) мемлекеттік және мемлекеттік емес актерлердің арасында одан әрі таралады. Сондықтан, күшті ядролық сүрленуді сақтау және осы қауіптерге қарсы жаңа қорғаныс түрлеріне инвестиция салу маңызды болып қала береді. Біз қарсыластарымыздың, біздің мәдениетімізден өзгеше болғандықтан, біздің сезімталдығымызды қозғайтын зорлық-зомбылық түрлері мен деңгейлерін қолдануын күтуіміз керек. АҚШ түрлі күрделі қауіп-қатерлерге тап болғанда одақтастарына тәуелді болады, бірақ сенімді одақтарды құру және сақтау қиынға соғады.
Қорытындылар
Америка өз Отанына қарсы жау шабуылына ерекше сезімтал болады, ал әскери басымдылығымыз көмектеспейді. Ақпараттық және биотехнологиялардың қарқынды дамуы АҚШ қауіпсіздігі үшін жаңа осалдықтар жасайды. Жаңа технологиялар әлемді біріктіретін болса, сонымен бірге бөліп-жарады да. Дамыған барлық мемлекеттердің ұлттық қауіпсіздігіне жаһандық экономикалық инфрақұрылымның қалыптасуымен байланысты осалдықтар үлкен әсер етеді. Энергия стратегиялық маңызға ие болып қалады. Барлық шекаралар көбірек ашық болады, кейбіреулері иіліп, ал кейбіреулері бұзылады. Мемлекеттердің егемендігі күшті қысымға ұшырайды, бірақ сақталады. Мемлекеттердің фрагментациясы немесе сәтсіздігі көрші мемлекеттерде тұрақсыздық тудырады. Сыртқы дағдарыстар зұлматқа толы болады және азаматтық халықты қасақана қорқытумен бірге жүреді. Ғарыш маңызды және бәсекеге толы әскери кеңістікке айналады. Соғыстың мәні өзгермейді. АҚШ-тың барлау қызметі күрделі қарсыластармен бетпе-бет келеді, тіпті ең жақсы барлаудың өзі барлық жағдайдан сақтап қалуға мүмкін емес. АҚШ жиі әскери араласуға шақырылады, одақтастықтардың сенімсіздігі және күштердің азаюы күтіледі. Келесі ширек ғасырдағы қауіпсіздік ортасы әртүрлі әскери және басқа да ұлттық қабілеттерді талап етеді.
ІІ кезеңнің есебі Ұлттық стратегияны іздеу: қауіпсіздікті сақтау және еркіндікті дамыту жөніндегі концерт
2000 жылғы 15 сәуірде жарық көрген «Ұлттық стратегия іздестіру: қауіпсіздікті сақтау және еркіндікті дамытуға арналған концерт» ХХІ ғасырдағы халықаралық қауіпсіздік ортасының күтілетін дамуына негізделген жаңа ұлттық қауіпсіздік стратегиясын ұсынады. Жаңа стратегия жаһандану мен саяси фрагментацияның қарама-қайшы үрдістерінің әлеуетті дестабилизациялық әсерін азайту және АҚШ-тың мүдделері мен құндылықтарын бүкіл әлемде ілгерілету мәселелерін қарастыруы керек.
АҚШ ұлттық мүдделерін жіктеу ұсынысы
Осы ойларға сүйене отырып, Комиссия АҚШ ұлттық мүдделерін үш санатқа бөлуді ұсынады: өмір сүру, өте маңызды және маңызды. Өмір сүру мүдделері – «Америка біз білетіндей болмайтын жағдай» деп анықталады. Бұл мүдделерге жау мемлекеттер мен террористердің жаппай қырып-жоятын қару қолдану арқылы тікелей шабуылдарынан қорғану кіреді. Сонымен қатар, АҚШ Конституциясында баяндалған Американың негізгі принциптерін сақтау да осыған жатады. Өте маңызды мүдделер «өмір сүру мүдделерінен бір қадам алшақтықта» деп анықталады. Жаппай қырып-жоятын қарулардың таралуы мен терроризм 21 ғасырда АҚШ ұлттық қауіпсіздігіне ең қауіпті угроза болады. Бұл қауіптерге жан-жақты мән берілуі керек және мұндай шабуылдардың алдын алу мен олардан сақтануға ең жоғары басымдық қойылуы тиіс. «Әлеуметтік бірлік, экономикалық бәсекеге қабілеттілік, технологиялық инновация және әскери күшті сақтау». АҚШ 21 ғасырда технологиялық үстемдігін сақтау үшін білім беруді, әсіресе ғылым саласын жаңғыртуы керек. Сонымен қатар, АҚШ табиғи отынға тәуелділігін азайтып, энергияның басқа да балама көздерін зерттеуі қажет. «Қытай, Ресей және Үндістан сияқты маңызды державалардың жаңа халықаралық жүйеге интеграциялануына көмектесу». АҚШ, G7 елдерімен бірлесіп, жаһанданудың әлемдік аренадағы оң және теріс әсерлерін тиімді басқаруы керек. «Американың одақтастары мен басқа да аймақтық механизмдерді жаңа дәуірге бейімдеу, онда Американың серіктестері үлкен тәуелсіздік пен жауапкершілікке ұмтылады». АҚШ халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздікті сақтау және нығайту үшін өзге елдермен қазіргі одақтастығын және қарым-қатынасын сақтап, дамытуы керек. «Халықаралық қауымдастыққа өркендеп келе жатқан өзгерістердің салдарынан туындаған деструктивті күштерді бағындыруға көмектесу». АҚШ халықаралық қауымдастықпен бірлесіп, құлаған мемлекеттердің мәселесін шешу және басқару жөнінде жұмыс істеуі керек.
ІІІ кезеңнің есебі Ұлттық қауіпсіздікке жол картасы: өзгерістердің қажеттілігі
2001 жылдың 31 қаңтарында жарияланған "Ұлттық қауіпсіздікке жол картасы: өзгерістер қажеттігі" құжаты "АҚШ ұлттық қауіпсіздік жүйесінің құрылымы мен процестерінде маңызды өзгерістер жасалуы тиіс" екенін көрсетеді. Комиссияның ойынша, осы реформаларсыз "Американың күші мен ықпалы ұстауға болмайды". Реформалауға бекітілген бес маңызды сала бар, одан кейін Комиссия әр сала бойынша нақты ұсыныстар ұсынады.