Кіріспе

"Елу миллион француз" – Герберт Филдстің либреттосы, Коул Портердің музыкасы мен өлеңдері бар музыкалық комедия. Ол 1929 жылы Бродвейде қойылды және екі жылдан кейін фильмге бейімделді. Атауы Вилли Раскин, Билли Роуз және Фред Фишердің 1927 жылы жазған "Елу миллион француз қателесе алмайды" деген хит әнімен байланысты, ол 1920-ші жылдардағы Париждің еркін көзқарастарын АҚШ-тағы цензура мен тыйым салумен салыстырған. Музыкалық комедияның сюжеті ХХ ғасырдың бірінші жартысындағы музыкалық комедиялардағы дәстүрлі жігіт пен қыздың танысу сюжетіне ұқсас.

Тарих

"Елу миллион француз" – Герберт Филдс жазған немесе бірлесіп жазған либреттосы бар жеті Портер мюзиклінің алғашқысы болды. Бұл Монти Вуллидің режиссерлік еткен тұңғыш мюзиклі де еді.

Қысқаша мазмұны

Питер Форбс, жас американдық миллионер, Парижге сапар шегеді және достары Билли Бакстер мен Майкл Камминске бір ай бойы ақшасыз өмір сүре алатынын және соның ішінде, ол сүйіп өскен Лулу Кароллға үйлену ұсынысы жасауға келіседі. Ол Парижге ата-анасымен және жақын досы Джойспен бірге келген. Бірақ Питерде 4 шілдеге дейін бір ай бар, олар Мадрид шатосында осы тойды өткізуге тиіс. Ақшасыз Лулуға ұнауға тырысып, ол қорлыққа ұшырайды. Оның алғашқы жұмысы экскурсовод болып табылады, бірақ оның үрейленуіне орай, ол өзінің балаларына ашық хаттар жіберіп тұратын тері сатып алушы Вайолет Хильдегардтың назарына ілігеді ("Қалайша пальто аласыз?"). Тағы бір әнші болған Мей ДеВер де Питерге қызығушылық танытады. Питердің уақыты болмағандықтан, Лулу мен Билли бір-бірімен флирттесе бастайды. Барлығы ат жарысына барады, онда Луи Пернасс Питерге жарыс алдын ала шешілгенін және Toujours Moi жеңетінін айтады, содан кейін Питер мен Мейдің ақшасын алып, тікелей ставка жасайды. Көрінетіндей, ат жеңіліп қалғандықтан Питер билетін жыртып тастайды, бірақ жеңімпаз дисквалификацияланады және ол жеңіске жетеді. Алайда, Лулу оның жеңісін бөліспеуін өзімшілдік деп санайды (өйткені ол оған ақша қарыздан берген еді) және оны тастап кетеді ("Сен Парижде қалай өмір сүресіңді білмейсің"). Бір аптадан кейін Пернасс Лулудың анасы үшін кеш дайындап жатыр, ол оны кедей, бірақ ақсүйек Ұлы герцогпен үйлендіруді жоспарлап отыр ("Терре-Хауттың патшайымы"). Мистер Кэрролл шығындарға байланысты мас болып, Лулу кешке қатыспайды, себебі ол Ұлы герцогке үйленгісі келмейді. 4 шілдеде Питер Мадрид шатосында би кешін өткізеді. Барлығы келген кезде Билли мен Майкл әлі де Вайолет пен Джойсты қуалайды. Питер, уақыт шектеуге байланысты, үйлену ұсынысы жасайды. Сол сәтте Пернасс оған клиентпен билеуді ұсынады, ал Лулу шатасып, ұялып кете бастайды. Питер мен Пернасс жыртылған билет туралы пікір алмасады, сонда Лулу оның шындықты айтқанын түсінеді. Ол оған сеніп, түн ортасында олардың никесі қиылады.

Өндірістер

"Елу миллион француз" 1929 жылы 27 қарашада Бродвейдің Лирик театрында тұңғыш рет көрсетіліп, 1930 жылы 5 шілдеде 254 қойылымнан кейін жабылды. Премьера 1929 жылғы қор нарығының құлдырауынан кейін бір ай өткен соң өтті. Монти Вулли режиссерлік етті, Ларри Себалос хореографиялық қоюды жасады, ал Норман Бел Геддес сахналық безендірумен айналысты. Басты рөлдерде Уильям Гакстон (Питер Форбс), Женевье Тобин (Луллу Кэрролл), Бетти Комптон (Джойс Уилер) және Лестер Кроуфорд (Билли Бакстер) ойнады. Медицина шоу театры ансамблі 1983 жылдың 3-20 ақпаны аралығында Бродвейден тыс жерде қойылым қойды. Театрдың көркемдік директоры Барбара Ванн режиссерлік жасады. Кейіннен танымал композитор атанған Майкл Джон Лакиуза музыкалық жетекші болды. 1991 жылы Томми Краскердің бейімдеуімен концерттік нұсқасы сахналандырылды, оны Нью-Йорктегі 14th Street Y сахнасында Француз институты/Альянс Франсе Эванс Хейлмен бірлесіп ұйымдастырды. Осы концертте ойнаған актерлердің қатысуымен студиялық жазба жасалды. 2002 жылы Discovering Lost Musicals Charitable Trust Лондондағы Корольдік опера үйінің Линбери студиялық театрында концерт ұйымдастырды. Сан-Францискодағы 42-ші көшедегі Ай концерті 2003 жылдың желтоқсан айында көрсетілді. APPLAUSE! Музыкалық қоғамының концерті 2008 жылдың 13-16 ақпаны аралығында Британдық Колумбияның Бернаби қаласындағы Шадболт өнер орталығында Скотт Эштон Сванның режиссерлігімен өтті. Нью-Йорктегі 549 W. 52nd St. мекенжайындағы Medicine Show театры 1983 жылғы "Елу миллион француз" қойылымын қайта қойды, режиссерлік жұмысын тағы да Оби жүлдесінің иегері Барбара Ванн жүргізді. Бродвейдегі "Эвита" қойылымының пианині Боб Голдстоун музыкалық жетекші болды. CurtainUp сыншысы Элизабет Ахлфорс бұл қойылымды "Таза әдемілік, тоқтамайтын көңіл көтеру" деп сипаттады. The Wall Street Journal журналының журналисі Уиль Фридвальд оны "Коул Портердің асыл туындысының жанды қойылымы" деп атады. 2013 жылдың қаңтар айында Medicine Show театры 2012 жылдың қазан-қараша айларында көрсетілген "Елу миллион француз" қойылымының тағы жеті қосымша қойылымын сол актерлік құраммен және техникалық топпен өткізді.

Сыни жауап

Стивен Ситрон өзінің "Ноэль және Коул" кітабында мюзиклге сын-ескертпелер аралас болғанын жазды, Брукс Аткинсон және Ричард Уоттс сыншыларын мысалға келтірді, олар екеуі де оны "жағымды" деп бағалап, "шоуда ерекше көзге түсетін хит ән жоқ" деді. Ал Гилберт Габриэль оны "жеті жылдың ең жақсы туындысы!" деп атады. Портердің жақтасы Ирвинг Берлин жарнама беріп, оның бір бөлігінде: "Соңғы жылдары көрген ең жақсы музыкалық комедия" деп мәлімдеді. Шоу сол кезге сай, ұзаққа созылды. Чарльз Шварцтың "Коул Портер" өмірбаянында жазғандай, Герберт Филдстің мюзикл кітабы "атауындағы көпіршікті француздық мәнді түсіруде маңызды рөл атқарды" және ол Монти Вуллидің "шамадан тыс жақсы актерлік құрамын" және "нақты режиссерлік шеберлігін" де атап өтті.

Киноға бейімделу

Ллойд Бэкон режиссерлік еткен және толықтай Technicolor түсірілген "Елу миллион француз" фильмі 1931 жылы Warner Bros. студиясымен шығарылды. Фильмде Оле Олсен, Чик Джонсон, Уильям Гакстон, Хелен Бродерик, Джон Холлидей, Клаудия Делл, Лестер Кроуфорд және Эвалин Кнапп қатысты. Халық мюзиклдерден жалыққандықтан, 1931 жылғы фильмде әндер орын алмады. 1934 жылы мюзиклден "Paree, Paree" атты қысқа метражды фильм түсірілді, және бұл нұсқада "You Do Something to Me", "Paree, What Did You Do To Me", "Find Me a Primitive Man" және "You've Got That Thing" әндері қосылды. Фильмде Уильям Гакстон рөлінде Боб Хоуп ойнады.