Куба, Ямайка және Гаитидегі Тайино тайпалары – Сибонейлер. 15-16 ғасырлардағы мәдениеті, тілі және географиясы. Тарихы, құрамы, орналасқан жері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сибони немесе Сибони – Кубаның батысы, Ямайка және Гаитидің Тибурон түбегінде қоныстанған тайно халқы. 15-16 ғасырларда Кубада өмір сүрген батыс тайно тобының диалектісі мен мәдениеті аралдың шығыс бөлігіндегі классикалық тайнодан ерекшеленген. Алайда, Сибони аумағының көп бөлігі шығыс басшыларының бақылауында болды. Тарихи дереккөздердегі шатасу салдарынан 20 ғасыр ғалымдары "Сибони" атауын Кубаның батысындағы тайно емес гуанахатабей және Кариб теңізі айманындағы түрлі архаикалық мәдениеттерге қолданды, бірақ қазір бұл дұрыс емес деп есептеледі.
Taíno people of western Cuba, Jamaica, and the Tiburon Peninsula of Haiti
The Ciboney, or Siboney, were a Taíno people of Cuba, Jamaica, and the Tiburon Peninsula of Haiti. A Western Taíno group living in Cuba during the 15th and 16th centuries, they had a dialect and culture distinct from the Classic Taíno in the eastern part of the island, though much of the Ciboney territory was under the control of the eastern chiefs. Confusion in the historical sources led 20th century scholars to apply the name "Ciboney" to the non Taíno Guanahatabey of western Cuba and various archaic cultures around the Caribbean, but this is deprecated.
Тарих
Испан отарлау кезінде кибонилер Кубадағы ең көп халықты құраған топ болды. Олар аралдың орталық бөлігінде, батыс Пинар-дель-Рио провинциясы мен шығыс Ориенте провинциясының арасында қоныстанды. 16 ғасырдың басында кибонилердің арасында өмір сүрген Бартоломе де лас Касас олардың диалектісі мен мәдениеті қазіргі Багам аралдарындағы лукаян халқына ұқсас екенін хабарлады. Осыған байланысты, ғалымдар кибонилерді Багам аралдары, Ямайка және батыс Хиспаниола халықтарымен байланыстырып, Батыс Тайно тобына жатқызады, оларды шығыс Кубаның, Хиспаниоланың көп бөлігінің және Пуэрто-Риконың Классикалық Тайноларынан ажыратады. Шығыс Кубадағы Классикалық Тайнодан басқа, кибонилер аралды батыс Пинар-дель-Рио провинциясында мекен еткен архаикалық халық – гуанахатабейлермен бөлісті. Кибонилер Тайно тілінің бір диалектісімен – дәстүрлі түрде Кибони Тайно деп аталатын тілмен сөйледі; ол Классикалық Тайнодан ерекшеленсе де, өзара түсіністі болатын. Кибонилер шамамен 1450 жылға дейін Кубада басым халық болды. Лас Касас шығыстағы жоғары ұйымдастырылған Классикалық Тайнолардан айырмашылығы, кибонилерде біріккен басшылықтар немесе кең саяси құрылым болмағанын мәлімдейді. 15 ғасырдың ортасында Хиспаниоладан келген Классикалық Тайнолар шығыс Кубаға көшіп келе бастады, жергілікті кибонилерді басып алды. Бұл "Куба Тайнолары" Ориенте провинциясында шоғырланған басшылықтар құрды, бірақ Гавана провинциясына дейін қоныстар салған.
At the time of Spanish colonization, the Ciboney were the most populous group in Cuba. They inhabited the central part of the island, between western Pinar del Río Province and eastern Oriente Province. Bartolomé de las Casas, who lived among the Ciboney in the early 16th century, related that their dialect and culture was similar to that of the Lucayans of the present day Bahamas. As such, scholars classify the Ciboney as a Western Taíno group, associating them with the peoples of the Bahamas, Jamaica, and westernmost Hispaniola, while distinguishing them from the Classic Taíno of eastern Cuba, most of Hispaniola, and Puerto Rico. In addition to the Classic Taíno in eastern Cuba, the Ciboney shared the island with the Guanahatabey, an archaic people inhabiting western Pinar del Río Province. The Ciboney spoke a dialect of the Taíno language conventionally known as Ciboney Taíno; it was distinct from, but mutually intelligible with, Classic Taíno. The Ciboney were the dominant population in Cuba until around 1450. Las Casas states that unlike the highly organized Classic Taíno to the east, the Ciboney had no integrated chiefdoms or wider political structure. In the mid 15th century, Classic Taíno from Hispaniola began migrating into eastern Cuba, overcoming the native Ciboney. These "Cuban Taíno" established chiefdoms concentrated in Oriente Province, though they established settlements as far west as Havana Province.
Гуанахатабеймен шатастыру
XX ғасырда тарихи деректерді дұрыс түсінбеу салдарынан ғалымдар цибонилерді көршілес гуанахатабей тайпасымен және Кариб теңізі аймағындағы архаикалық мәдениеттермен шатастырды. Лас Касас цибонилер мен гуанахатабейлердің екеуін де атап көрсеткен, бірақ олардың екі түрлі екенін нақты айтқан: гуанахатабейлер Кубаның батысында аң ауып, жинаумен айналысқан алғашқы қоғам болды және олар таино тілінен өзгеше, дербес тілде сөйледі. Дереккөздердің шатасуы археологтарды Кариб теңізіндегі әртүрлі аралдарда табылған керамикасыз археологиялық ескерткіштерді "цибони" деп атауға итермеледі. Осы ескерткіштердің көпшілігі бұрынғы гуанахатабейлердің жерінде табылғандықтан, бұл термин таино емес, тарихи гуанахатабейлермен байланыстырылды. Ғалымдар 1980 жылдары бұл қателікке түсініп, "цибони" атауын Кубаның батыс тайно халқына қайтаруға белсенділік жасады.
In the 20th century, misreadings of the historical record led scholars to confuse the Ciboney with both a neighbouring group, the Guanahatabey, and with archaic level populations around the Caribbean. Las Casas referred to both the Ciboney and the Guanahatabey, but he was clear they were different: the Guanahatabey were a primitive society of hunter gatherers in western Cuba, and they spoke a separate language distinct from Taíno. A confusion of the sources led archaeologists to use the term "Ciboney" for the aceramic (lacking pottery) archaeological sites found on various Caribbean islands. As many of these were found in the former Guanahatabey territory, the term became associated with the historical non Taíno Guanahatabey. Scholars recognized the error in the 1980s and have restored the name "Ciboney" to the Western Taíno people of Cuba.