Кіріспе
Гуаифенезин, сондай-ақ глицерил гуаяколат деп аталады, ауыз арқылы қабылданатын және тыныс жолдарынан қақырықты шығаруға көмектесетін экспекторант дәрі. Химиялық тұрғыдан, ол гуаякол мен глицериннің эфирі болып табылады. Оны басқа дәрілермен бірге қолдануға болады. 2014 жылғы зерттеуде гуаифенезиннің жоғарғы тыныс жолдарының инфекцияларында қақырық түзілуіне немесе оның тазалануына әсері жоқ екені анықталды. Қосымша әсерлеріне бас айналу, ұйқышаңдық, тері бөртпесі және жүрек тосылу сезімі жатуы мүмкін. Ол тыныс жолдарының секрециясын сұйықтандырып, шығаруға көмектеседі деп саналады. Ол жалпы қолданыстағы дәрі ретінде және рецептсіз сатылады.
Guaifenesin, also known as glyceryl guaiacolate, is an expectorant medication taken by mouth and marketed as an aid to eliminate sputum from the respiratory tract. Chemically, it is an ether of guaiacol and glycerine. It may be used in combination with other medications. A 2014 study found that guaifenesin has no effect on sputum production or clearance in upper respiratory infections. Side effects may include dizziness, sleepiness, skin rash, and nausea. It is believed to work by making airway secretions more liquid. It is available as a generic medication and over the counter.
Медициналық қолдану
Гуаифенезин қалың шырышты жөтелмен шығаруға көмектесу үшін қолданылады және кейде декстрометорфанмен (көкіруге қарсы дәрі) бірге қолданылады, мысалы Mucinex DM немесе Robitussin DM. Сондай-ақ, Primatene және Bronkaid таблеткаларында эфедринмен бірге астма симптомдарын жеңілдету үшін қолданылады. Кокрейн шолуы гуаифенезиннің жедел жөтелді емдеудегі үш клиникалық сынаққа ғана тоқталыпты, олардың біреуі маңызды пайдасын көрсетсе, қалған екі сынақ оның тиімді еместігін анықтаған.
Жанама әсерлер
Жалпы алғанда, жақсы қабылданатын болса да, гуайфенезиннің қосымша әсерлері аллергиялық реакция (сирек), жүрек ауруы, құсу, бас айналу немесе бас ауруы болуы мүмкін.
Әрекет ету механизмі
Гуаифенезин трахея мен бронхтардағы секрециялардың көлемін арттырып, тұтқырлығын азайту арқылы экспекторант ретінде әрекет етеді деп саналады. Ол тыныс жолдарының секрециясының ағылуына көмектеседі, соның арқасында кірпікшелер босаған секрецияны жұтқыншаққа қарай жоғары жылжытуға мүмкіндік береді. Осылайша, ол жөтел рефлексінің тиімділігін күшейтеді және секрецияларды шығаруға көмектеседі.
Тарих
XVI ғасырда Американы зерттеушілер келген кезде, американдық жергілікті халық гуаяк ағашынан алынған осыған ұқсас дәрілерді емдік құрал ретінде пайдаланған. Испандықтар "Санто-Домингоны бағындырғанда" гуаяк ағашымен танысқан, одан кейін ол Еуропаға жеткізілді, онда XVI ғасырда сифилис және басқа да ауруларды емдеу құралы ретінде үлкен даңққа ие болды. 1955 жылғы «Фармакогнозия» оқулығында былай делінген: «Гуаяк жергілікті қоздырғыш әсерге ие, ол кейде ауырған тамаққа көмектеседі. Оның шайыры созылмалы подагра мен ревматизмде қолданылады, ал ағашы сарсапарилланың құрамына кіретін концентратты ерітіндінің бір бөлігі болып табылады, бұл препарат бұрын сифилистің баламасы ретінде жиі қолданылған». Осы себепті, FDA басқа гуайфенезин өндірушілеріне олардың бекітілмеген түрлерін сатуды тоқтату туралы хаттар жолдады, нәтижесінде Adams Respiratory Therapeutics компаниясы нарықты бақылауға алды. 2007 жылы Adams компаниясы Reckitt Benckiser компаниясымен сатып алынды. Қазіргі таңда, бұл препарат көптеген компаниялармен жеке және басқа препараттармен бірге сатылуда.
The 1955 edition of the Textbook of Pharmacognosy states: "Guaiacum has a local stimulant action which is sometimes useful in sore throat. The resin is used in chronic gout and rheumatism, whilst the wood is an ingredient in the compound concentrated solution of sarsaparilla, which was formerly much used as an alternative in syphilis." Because of this, the FDA then issued letters to other manufacturers of timed release guaifenesin to stop marketing their unapproved versions, leaving Adams Respiratory Therapeutics in control of the market. In 2007, Adams was acquired by Reckitt Benckiser. The drug is now sold over the counter by many companies, alone and in combination.