Кіріспе
Кореялық соя тұздарының түрі – корейлік соя тұздарының ерекше түрі. Соя тұздарының шұбаты немесе "гук ганжанг" – толығымен ферменттелген соя бұршақтарынан (меджу) және тұздықтан жасалған корейлік соя тұздарының бір түрі. Бұл доенжанг өндірісінің қосалқы өнімі де болып табылады. Басқа корейлік ганжанг түрлеріне қарағанда түсі ашық және тұзы көп, сондықтан шұбат соя тұзы қазіргі корей асханасында негізінен гук (сорып ішетін тағам) және намуль (дәмімен әзірленген көкөніс) дайындау үшін қолданылады.
a specific type of Korean soy sauce
Soup soy sauce or "guk ganjang" is a type of Korean soy sauce (ganjang) made entirely of fermented soybeans (meju) and brine. It is also a byproduct of doenjang production. Both lighter in colour and saltier than other Korean ganjang varieties, soup soy sauce is used mainly in guk (soup) and namul (a seasoned vegetable dish) in modern Korean cuisine.
Аттар
Соя соусының көптеген түрлері бар. Ағылшын тілінде сөйлейтін елдерде оны көбінесе "суп соя соусы" деп атайды, бұл гук ганжангтың (국간장) тікелей аудармасы. "Суп соя соусы" атауы қазіргі корей асханасында негізінен сорпаға қолданылатындықтан пайда болған. Сондай-ақ, Sempio, Daesang's Chung Jung One және CJ Cheil Jedang's Beksul сияқты көптеген танымал соя соусы брендтері осы атауды қолданады. Бұл соусқа тағы басқа да атаулар бар:
Хансик ганжанг (한식 간장) – "корей стиліндегі соя соусы" – Кореяның тағам және дәрі-дәрмек қауіпсіздігі министрлігі қолданатын атау. Жараэсик ганжанг (재래식 간장) – "дәстүрлі соя соусы" – қазіргі корей асханасында ең көп қолданылатын (және "қалыпты" деп саналатын) гаерянг ганжангқа (개량 간장, "жаңартылған соя соусы") қарағанда суп соя соусы үшін қолданылатын атау. Жосон ганжангы (조선간장) – "Жосон соя соусы" – Уэ ганжангымен (왜간장, "жапон соя соусы") салыстырғанда суп соя соусы үшін қолданылатын атау. "Уэ соя соусы" термині жапондық оккупация кезінде Кореяға әкелінген жаңартылған гаерянг ганжангты білдіреді. Jip ganjang (집간장) – "үй соусы" – үйде жасалған суп соя соусы үшін қолданылатын атау.
Hansik ganjang (한식 간장) – "Korean style soy sauce" is a name used by the Korean Ministry of Food and Drug Safety. Jaeraesik ganjang (재래식 간장) – "traditional soy sauce" is a name used for soup soy sauce when compared to gaeryang ganjang (개량 간장, "modernized soy sauce"), which is now the most widely used (and considered "regular") type of soy sauce in modern Korean cuisine. Joseon ganjang (조선간장) – "Joseon soy sauce" is a name used for soup soy sauce, when compared to Wae ganjang (왜간장, "Japanese soy sauce"). The term "Wae soy sauce" is used to refer to modernized gaeryang ganjang, which was introduced to Korea during the era of Japanese forced occupation. Jip ganjang (집간장) – "home soy sauce" is a name used for home brewed soup soy sauce.
Тарих
Кореяда соя тұзын пісірудің алғашқы белгілері Үш патшалық дәуірінен бұрын пайда болған сияқты. 3-шы ғасырда жазылған және жарияланған қытай тарихи мәтіні – «Үш патшалықтың жазбалары», «Вэй кітабындағы» «Донгйи» (Шығыс елдері) бөлімінде «Гогурё халқы ашытылған соя бұршақтарын пісіруде шебер» деп айтылған. Соя тұзын пісіруге арналған джангдоктар 4-шы ғасырға жататын Гогурёның Анак қабірі №3-тегі қабырға суреттерінде кездеседі. Үш патшалық дәуірінің тарихи жазбасы «Самгук Сагиде» 683 жылдың ақпанында Синмун патшаның үйлену тойына межу және чеотгальмен бірге ганжанг пен доенжанг дайындалғаны туралы жазылған. «Горёса» («Горёо тарихы») кітабының «Сикхважи» бөлімінде 1018 жылы хитан шапқыншылығынан кейін және 1052 жылы ашаршылық болған кезде ганжанг пен доенжангтың көмек заттарының құрамына енгені тіркелген. «Жосонның» «Гухванчварё» және «Джынбо саллим гёндже» сияқты мәтіндері жоғары сапалы ганжанг пен доенжангты қалай пісіру керектігі туралы толыққанды нұсқауларды қамтиды. «Гюхап чонгсео» тұз пісіруге арналған күнді қалай таңдау керектігін, неден сақтану керектігін және ганжанг пен доенжангты қалай сақтау керектігін түсіндіреді.
Өндіріс
Соя тұздығы тек ферменттелген соя бұршақтары мен тұздықтан жасалады. Бұл процесте доэнжанг, яғни корейлік ферменттелген бұршақ пастасы да шығады. Меджу, корейлік соядан жасалған кірпіш, қараша айының басында Ипдонг маңында дайындалады. Соя бұршақтарын бір түн бойы суға батырып, тұзды суға қайнатады, сосын джёльгу (желгу) деп аталатын илеммен ұсатады немесе ұнтақ тасымен қабылдайды. Шамамен бір немесе екі литр ұсатылған соя бұршақтары кесектелгеннен кейін сығымдалып, межу деп аталатын текше немесе шар пішініне келтіріледі. Содан соң межу кірпіштері салқын, көлеңкелі жерде бір аптадан бірнеше аптаға дейін кептіріледі. Кірпіштер қатайғаннан кейін күріш сабандарымен үйдің шатырына байланып қойылады немесе жылы ондоль бөлмесіне күріш сабандарымен бірге қойылып, ферментацияға жіберіледі. Жонволда, яғни айлық жылдың бірінші айында, жақсы ашытылған межу кірпіштері жуылып, күнге кептіріледі. Кептіргеннен кейін межу кірпіштері тұздықта онгги құмыраларына (жангдок) салынып, пісіріледі. Көмір және бірыңғай бұрыштар олардың сіңіру және антибактериялық қасиеттері үшін, сондай-ақ халықтық діни сенімдер бойынша зұлым рухтарды қуу үшін қосылады. Ферментация процесі барысында тұздық дәм мен түс өзгертеді. Бұл тұздық қайнатылып соя соусына айналдырылады, ал қалған бөлігі (ашытылған межу кесектері) соя пастасына айналдырылады.