Кіріспе

Американдық дипломат Артур Ли (20 желтоқсан 1740 – 12 желтоқсан 1792) – американдық дәрігер, дипломат және құлдықтан азат етуші, британдық Вирджиния колониясында дүниеге келген. Ол Бенджамин Франклин мен Сайлас Динмен бірге Франциямен 1778 жылғы одақтастық шартына келісімге келуге және оған қол қоюға көмектесті, бұл Франция мен АҚШ-ты соғыста бірлесіп күресуге мүмкіндік берді. Ли медицина және құқық саласында Эдинбург және Лондон университеттерінде оқыды. Адвокаттық экзаменді тапсырғаннан кейін ол бірнеше жыл бойы Лондонда заңгерлікпен айналысты. Ол Революциялық соғыс кезінде Лондонда болып, колонияларды Ұлыбритания мен Францияда өкілдік етті, сонымен қатар олардың қызметін бақылау үшін американдық тыңшы ретінде жұмыс істеді. Вирджинияға оралғаннан кейін Континенттік Конгресске делегат ретінде қызмет етті.

Өмір

Вирджиния штатының Стратфорд Холл қаласында туған Артур Ли – құрметті Томас Лидің (1690–1750) және Ханна Харрисон Людвеллдің (1701–1750) кіші ұлы болды. Оның бес ағасының арасында үш ағасы – Ричард Генри Ли (1732–1794), Фрэнсис Лайтфут Ли (1734–1797) және Уильям Ли (1739–1795) де революциялық дәуірде дипломаттар болды. Ол Англиядағы Итон колледжінде оқыды, содан кейін 1764 жылы Эдинбург университетінде медицина білімін алды. Оның диссертациясының тақырыбы: Dissertatio medica inauguralis, de cortice peruviano: quam ex auctoritate Gulielmi Robertson Academiae Edinburgenae praefecti pro gradu doctoratus eruditorum examini subjicit, Arthur Lee, Virginiensis. – Эдинбург : in aedibus A. Donaldson et J. Reid, MDCCLXIV. – 2 б. л., 47 б. ; 20 см. 1765 жылдың 13 мамырында Нидерландыдағы Лейден университетіне қабылданды. Осы кезеңде Ли 1764 жылы өзінің ең белгілі еңбектерінің бірі – «Америка континенттік колонияларын қорғау туралы эссе» жазды. Ол Тауншенд актілеріне қарсы шығып, британдық үстемдікке қарсы американдық қарсылықтың күшті жақтаушысы болды. Осы еңбегінен кейін 1768 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. Ол Лондонда заң оқып, адвокаттық емтиханды тапсырып, 1770 жылдан 1776 жылға дейін заңгерлік тәжірибе жинады. Лондонда жүрген кезінде Ли құлдыққа және британдық континенталдық саясатына қарсы көптеген ықпалды памфлеттер мен мақалалар жазды. Ол Пол Вентвортпен (кеңесші) Польша көшесінде бес жыл тұрды. 1770 жылы Ли Лондоннан Массачусетс штатының Британия және Франциядағы хатшысы болып тағайындалды. Ол Сэмюэл Адамспен хат алмасып, ұзаққа созылған достық қарым-қатынас орнатты. Олар 1780 жылдан кейін ғана жеке кездескен болуы мүмкін. Ли Лондонда Бенджамин Франклинмен кездесті, ол Пенсильвания мүдделері үшін келіссөздер жүргізіп жатқан еді. Ли Франклиннің жосықсыз өмір салтын сынап, Сэм Адамсқа ол еркін халық пен тиран арасында жақсы келіссөзші бола алмайтынын айтты. 1776 жылдың мамыр айында ол Джеймс Босвелл ұйымдастырған кешкі асқа қатысты, онда америкалық отаршылардың мүдделеріне қарсы шыққан Сэмюэл Джонсон мен олардың ең белгілі британдық қолдаушысы Джон Уилкс бас қосты. Америка революциясы кезінде Континенттік конгресс Лиді Испания және Пруссияға өкілдік етуге тағайындады, бірақ оның жетістіктері әлсіз болды. 1775 жылдың қараша айында Екінші Континенттік конгрестің құпия хат алмасу комитеті Лиді Лондондағы құпия хатшы болып жұмыс істеуге шақырды. Ол дипломатиялық қызметі кезінде оны тағайындаған адамдарға және әріптестеріне күдікпен қарады. Ли Американың алғашқы тыңшыларының бірі болды. Ол Франция мен Британияда ақпарат жинады. Сондай-ақ, Париждегі американдық өкілдігінің хатшысы Эдвард Банкрофты британдық тыңшы ретінде анықтады. Ли Вирджинияға оралғаннан кейін штат 1782 жылы оны Континенттік конгреске делегат ретінде жіберді. 1790 жылы Артур Ли Роберт Вормели III-ден Лансдоун мүлігін сатып алды. Бұл әдемі сарай Вирджинияның Орталық түбегіндегі көл жағасындағы шағын қалашықта әлі де тұр. Қазіргі уақытта ол жеке тұрғын үй болып табылады. Ли 1792 жылы Урбаннада қайтыс болды және тас қоймай, артқы бақта жерленді.

Шығу тегі

Артур Ли – полковник Томас Лидің ұлы, құрметті (1690–1750), Вирджиния штатының Вестморленд округіндегі Стратфорд Холл плантациясының иесі. Томас, Грин Спринг плантациясының полковнигі Филипп Людвелл II (1672–1726) мен Ханна Харрисонның (1679–1731) қызы Ханна Харрисон Людвеллге (1701–1750) үйленді. Артурдың әкесі Томас, полковник Ричард Ли II, Эск., «Ричард Ғалым» (1647–1715) және Летиция Корбиннің (шамамен 1657–1706) ұлы болды. Ричард Ли II, «Іммигрант» (1618–1664) атымен танымал полковник Ричард Ли I, Эск., және Энн Констеблдің (шамамен 1621–1666) ұлы еді. Артурдың анасы Летиция, Ли отбасының көршісі және кеңесші (адвокат) құрметті Генри Корбин ағаның (1629–1676) және Элис (Элтонхед) Бернхэмнің (шамамен 1627–1684) қызы болды. Артурдың әкесінің әжесі Энн, Томас Констеблдің қызы еді; ол сэр Джон Торогудтың қамқорлығына алынды.