Иртинг өзені: Камбрия, Англияның табиғаты мен тарихы

Кіріспе

Иртинг – Англияның Камбрия графтығындағы өзен. Бұл өзен Эден өзенінің ірі саласы болып табылады. Ерте деректерде бұл атау Ард немесе Арден деп тіркелген. Өзеннің басындағы алғашқы 15 милі Нортумберленд және Камбрия арасындағы шекараны белгілейді.

Этимология

Иртинг атауы бритт тіліндегі шығу тегі болуы мүмкін, бірақ оның нақты этимологиясы белгісіз. Атаудың соңғы бөлігі –ïnn, зат есімдерге немесе сын есімдерге қосылатын, жер-су атауларында топонимикалық жұрнақ. Бірдосвальд римдық бекінісінің оңтүстік жиегін қауіпке ұшыратып отырған қарқынды эрозияға ұшыраған тік жарлар және Уиллоуфордтағы римдық көпірдің тірегі қазір өзеннен 44 метр (144.4 фут) қашықтықта орналасқандығы – жергілікті ландшафттың тұрақсыздығын көрсетеді, ол мұздық өзгерістерден кейін қалпына келуде. Өзен Килдер орман ішіндегі Паддаберн қыратынан басталып, Баттерберн көлінің шығыс жағын айналып өтеді. Осы жоғарғы ағыстардың бойында көптеген орта ғасырлық жайлаулардың қалдықтары табылды, олардың кейбіреулеріне ескерткіш мәртебесі берілді. Гилсланд ауылынан екі шақырым жоғарыда өзен Иртинг шатқалы арқылы ағып өтеді, екі жағында негізінен құмтас жарлар орналасқан. Бұл шатқалдың жоғарғы бөлігінде 7.6 метрлік (25 фут) Краммель Линн сарқырамасы жатыр. Сарқыраманың жанында қара құстар мен сұңқарлар ұялайды, ал RAF Spadeadam әскери базасындағы Blue Streak зымыралық алаңына су жеткізуге арналған, құлай бастаған әскери құрылыстарды (вероятно, сорғы станцияларын) өзеннен жоғары жақта көруге болады. Өзен төмен ағысында, Гилсланд Спа қонақ үйінің аумағында жарлар биік тік жарларға айналады. Қонақ үйдің атын алған күкіртті бұлақ, сондай-ақ темірлі бұлақ және тасқайнату сіңісі осы жар бетінен пайда болады. Адриан қабырғасы Виллоуфордтағы көпір арқылы өзенді кесіп өтеді, бұл орын Бердосвальд римдық бекінісінен 0.75 километр (0.5 шақырым) шығысқа қарай орналасқан. Осы нүктеден бастап, өзен батысқа бұрылатын бағытта Станегейт римдік жолымен және Адриан қабырғасымен байланысты басқа римдік орындарымен шекараланған. 914 метрлік (2,998.7 фут) қабырғаның бөлігі, ішінде екі мұнара және әсерлі көпірдің қалдықтары бар, Виллоуфордтағы Иртинг өзенінің бойымен созылады және жаңа жаяу көпірі арқылы Бірдосвальд римдық бекінісімен байланыстырылған. Иртинг өзенін кесіп өту Адриан қабырғасын салудағы маңызды өзгерісті білдірді, бұл шығыс жағында құрылыс тасының көп болуын көрсетті. Брэмптоннан өтетін Иртинг Гельт өзенімен бірігіп, жақын арада Уорвик көпірінің жанында, Уэзерлдің солтүстігінде Еден өзенімен қосылады.

The name Irthing may be of Brittonic origin, though its precise etymology is uncertain. The last part of the name is from –ïnn, an adjectival and, in place names, toponymic suffix, added to nouns or adjectives. The rapidly eroding cliffs threatening the southern edge of Birdoswald Roman Fort and the fact that the Roman bridge abutment at Willowford is now 44 m (144.4 ft) from the river testify to the instability of the local landscape as it continues to recover from glacial alteration. The river rises on Paddaburn Moor in Kielder Forest and skirts the eastern edge of Butterburn Flow raised bog. Remains of numerous mediaeval shielings have been found along the banks of these upper reaches, some of which have been given ancient monument status. For two miles above the village of Gilsland the river flows through the Irthing Gorge , flanked by mainly sandstone crags. Within the upper section of this gorge lies the spectacular 7.6 metre (25 feet) Crammel Linn waterfall. Peregrine falcons and ravens nest near the waterfall and derelict military structures, probably pump houses supplying water for the Blue Streak rocket site at RAF Spadeadam, can be seen just upstream. Further downstream, in the grounds of Gilsland Spa hotel, the crags develop into high cliffs. The cliff face below the hotel gives rise to the famous sulphurous spring after which the hotel is named and also a chalybeate spring and a petrifying seep. Hadrian's Wall crossed the river on a bridge at Willowford, 0.75 kilometres (0.5 miles) east of Birdoswald Roman Fort. From that point the course of the river as it turns west is lined with other Roman sites associated with the Roman Stanegate road and Hadrian's Wall. A 914 metre (2,998.7 feet) stretch of Wall, including two turrets and the impressive bridge remains, runs alongside the River Irthing at Willowford, linked by a new footbridge to Birdoswald Roman Fort. This crossing of the River Irthing marked a significant transition in the construction of Hadrian's Wall, emphasising the greater availability of building stone to the east. Passing Brampton the Irthing merges with the River Gelt, and soon after meets the River Eden near Warwick Bridge, just north of Wetheral.