Кіріспе
Католик шіркеуінің басшысы 1800-1823 жылдар аралығында Папа Пий VII (; туған Барнаба Никколо Мария Луиджи Кьярамонти; 14 тамыз 1742 – 20 тамыз 1823) – Католик шіркеуінің басшысы 1800 жылдың 14 наурызынан 1823 жылдың тамызында қайтыс болғанға дейін. Ол Папалық штаттарды 1800 жылдың маусым айынан 1809 жылдың 17 мамырына дейін және 1814 жылдан өліміне дейін басқарды. Кьярамонти белгілі теолог және епископ болумен қатар, Әйіргі Святой Бенедикт орденінің монахы болды. Кьярамонти 1782 жылы Тиволи епископы болды, ал 1785 жылы Имола епископы болып тағайындалғаннан кейін бұл лауазымнан бас тартты. Сол жылы ол кардинал атағын алды. 1789 жылы Француз революциясы болды, нәтижесінде елде дін қызметкерлеріне қарсы үкіметтер билікке келді. 1798 жылы Француз революциялық соғыстары кезінде Наполеон Бонапарт басқарған француз әскерлері Римге басып кірді және Папа Пий VI-ны тұтқынға алып, Францияға тұтқын ретінде алып кетті, ол 1799 жылы қайтыс болды. Келесі жылы, шамамен алты айға созылған паптық тақ бос тұрған кезеңнен кейін, Кьярамонти паптыққа сайланды және Пий VII деген есімді алды. Пий бастапқыда Наполеонмен қарым-қатынаста сақтық танытуға тырысты. Ол 1801 жылғы Конкордатқа қол қойды, осы арқылы Францияда тұратын католиктерге діни бостандық кепілдігін қамтамасыз етті және 1804 жылы француз императорының тәж кию рәсіміне қатысты. Алайда 1809 жылы Наполеон соғыстары кезінде Наполеон тағы да Папалық штаттарға басып кірді, нәтижесінде «Quum memoranda» паптық бұйрығы арқылы ол шіркеуден шығарылды. Пий VII тұтқынға алынып, Францияға жеткізілді. Ол 1814 жылға дейін онда болды. Француздар жеңілгеннен кейін, оған Римге оралуға рұқсат берілді, онда ол батыр және сенімді қорғаушы ретінде жылы қарсы алынды. Пий өмірінің қалған бөлігін салыстырмалы түрде бейбіт өмір сүрді. Оның паптық қызметі кезінде АҚШ-та Католик шіркеуінің айтарлықтай өсімі байқалды, онда Пий бірнеше жаңа епархия құрды. Пий VII 1823 жылы 81 жасында қайтыс болды. 2007 жылы Папа Бенедикт XVI оны қасиетті деп жариялау процесін бастады және оған Құдайдың қызметшісі атағы берілді.
Pope Pius VII (; born Barnaba Niccolò Maria Luigi Chiaramonti; 14 August 1742 – 20 August 1823) was head of the Catholic Church from 14 March 1800 to his death in August 1823. He ruled the Papal States from June 1800 to 17 May 1809 and again from 1814 to his death. Chiaramonti was also a monk of the Order of Saint Benedict in addition to being a well known theologian and bishop. Chiaramonti was made Bishop of Tivoli in 1782, and resigned that position upon his appointment as Bishop of Imola in 1785. That same year, he was made a cardinal. In 1789, the French Revolution took place, and as a result a series of anti clerical governments came into power in the country. In 1798, during the French Revolutionary Wars, French troops under Napoleon Bonaparte invaded Rome and captured Pope Pius VI, taking him as a prisoner to France, where he died in 1799. The following year, after a sede vacante period lasting approximately six months, Chiaramonti was elected to the papacy, taking the name Pius VII. Pius at first attempted to take a cautious approach in dealing with Napoleon. With him he signed the Concordat of 1801, through which he succeeded in guaranteeing religious freedom for Catholics living in France, and was present at his coronation as Emperor of the French in 1804. In 1809, however, during the Napoleonic Wars, Napoleon once again invaded the Papal States, resulting in his excommunication through the papal bull Quum memoranda. Pius VII was taken prisoner and transported to France. He remained there until 1814 when, after the French were defeated, he was permitted to return to Rome, where he was greeted warmly as a hero and defender of the faith. Pius lived the remainder of his life in relative peace. His papacy saw a significant growth of the Catholic Church in the United States, where Pius established several new dioceses. Pius VII died in 1823 at age 81. In 2007, Pope Benedict XVI began the process towards canonizing him as a saint, and he was granted the title Servant of God.
Ерте өмір
Барнаба Николо Мария Луиджи Киарамонти 1742 жылы Цезенада граф Сципионе Киарамонтидің кіші ұлы ретінде дүниеге келді (30 сәуір 1698 – 13 қыркүйек 1750). Оның анасы Джованна Короната (22 қараша 1777 жылы қайтыс болды) маркиз Гинидің қызы болды. Оның отбасы ақсүйек тегінен болса да, бай емес, керісінше, орта тапқа жатқан. Оның анасының ата-анасы Барнаба Евфрасио Гини және Изабелла де’ Конти Агуселли болды. Оның әкесінің ата-анасы Джачинто Киарамонти (1673–1725) және Оттавия Мария Алтини; ал одан бұрынғы әкесінің ата-анасы Сципионе Киарамонти (1642–1677) және Оттавия Мария Алдини болды. Одан да бұрынғы әкесінің ата-анасы Чиарамонте Киарамонти және Полисена Марескальчи еді. Оның бауырлары Джачинто Игнацио (19 қыркүйек 1731 – 7 маусым 1805), Томазо (19 желтоқсан 1732 – 8 желтоқсан 1799) және Оттавия (1 маусым 1738 – 7 мамыр 1814) болды. Ағалары сияқты, ол Равеннадағы Колледжо деи Нобилиде оқыды, бірақ 14 жасында, 2 қазан 1756 жылы Цезенадағы Санта-Мария-дель-Монте аббаттығында жаңадан келген (новик) ретінде Сент-Бенедикт орденіне қосылуға шешім қабылдады. Осыдан екі жыл өткен соң, 20 тамыз 1758 жылы ол Грегорио есімін алып, орденнің толық құқықты мүшесі атанды. Ол Парма және Римдегі бенедиктин колледждерінде сабақ берді және 21 қыркүйек 1765 жылы дін қызметкеріне (священник) тоғыстырылды.
Епископтық және кардиналдық
Оның туысы Джованни Анджело Браски Папа Пий VI (1775–99 жж.) сайланғаннан кейін бірнеше рет жоғары қызметке тағайындалды. Сондай-ақ ол 1816 жылға дейін қызмет еткен Имола епископы болды. 1797 жылы француз революциялық армиясы Италияға басып кірген кезде кардинал Киарамонти жаңа құрылған Цизальпин Республикасына сабырлылық таныту және бағынуға кеңес берді. Киарамонти өзінің епархиясының халқына жолдаған хатында, «үкімет ауысуының қазіргі жағдайында» француз армиясының жеңімпаз бас қолбасшысының билігіне бағынуды сұрады. Сол жылығы Рождестволық уағызында ол демократиялық үкімет формасы мен жақсы католик болудың арасында ешқандай қайшылық жоқ екенін айтты: «Христиандық ізгілік адамдарды жақсы демократтар етеді. Теңдік – философтардың емес, Мәсіхтің идеясы. Католик діні демократияға қарсы деп ойламаңыздар».
Наполеон І-мен қарым-қатынасы
Папа болып сайланған сәтінен бастап 1815 жылы Наполеонның құлауына дейін Пьос VII-нің билеуі Франциямен айналысуға толыққанды берілді. Ол мен Император үнемі қақтығыста болды, оның көп жағдайы француз әскери басшысының талаптарына мойынұсыну тілектерімен байланысты. Пьос VII өзінің жер аударылудан босатылуын, сондай-ақ Папалық штаттардың қайтарылуын қалады, ал кейіннен 13 "Қара кардиналдың" – яғни Консалвиді қоса, Наполеонның Мари Луизаға үйленуіне қарсы болған кардиналдардың босатылуын қалады. Олар Наполеонның бұрынғы некесі әлі де жарамды деп есептегендіктен, олар қуылды және мүліктен айырылды, сонымен қатар бірнеше жер аударылған немесе түрмеге қамалған прелаттар, дін қызметкерлері, монахтар, қарындастар және басқа да түрлі қолдаушылармен бірге.
Иезуиттердің қалпына келтіруі
1801 жылдың 7 наурызында Пий VII «Catholicae fidei» деген жарлық шығарды, ол Ресей империясында Иса қоғамының құрылуын бекітті және оның алғашқы басшысы ретінде Франциск Кареуді тағайындады. Бұл орденді қайта жаңғыртудың бірінші қадамы болды. 1814 жылдың 31 шілдесінде ол Иса қоғамын толығымен қайта орнату туралы «Sollicitudo omnium ecclesiarum» папалық бұйрығына қол қойды. Ол Тадеуш Брзозовскийді орденнің Бас басшысы етіп тағайындады.
Құлшылыққа қарсылық
Пий VII 1815 жылы Вена конгресінің декларациясына қосылды, оның өкілі – мемлекеттік хатшы кардинал Эрколь Консалви болды және Атлантикалық құл саудасын тоқтатуға шақырды. Бұл әсіресе Испания мен Португалия сияқты құлдықтың экономикалық маңызы зор елдерге қатысты. Рим папасы 1814 жылғы 20 қыркүйекте Франция королі Людовик XVIII-ге және 1823 жылы Португалия королі Иоанн VI-ға құлдықты жою туралы хат жазды. Ол құл саудасын айыптап, адамдарды сатуды адамның қадір-қасиетіне жасалған әділетсіздік деп атады. Португалия короліне жазған хатында ол былай деді: "Папа қара нәсілді адамдар саудасының, тоқтаған деп ойлаған, кейбір аймақтарда одан да қатыгездікпен жалғасып жатқанына қайғы білдіреді. Ол Португалия королінен барлық билігі мен даналығын қолданып, осы кияметтік және жиренішті ұятты жоюға шақырады".
Еврейлер геттосының қайта құрылуы
Наполеон билігі тұсында римдік еврей геттосы таратылып, яһудилер қалаған жерлерінде бостандықпен өмір сүруге және қоздылуға мүмкіндік алды. Паптық билік қайта орнатылғаннан кейін Пий VII еврейлерді геттоға қайта қамап, түнде қақпаларын жапты.
Басқа қызмет түрлері
Пий VII Евангелияның құндылықтарына оралуды қолдау үшін Diu satis энцикликасын жариялады және 15 қыркүйекте Мәрінің Қайғы-Қасірет күнін бүкіл әлемге таратты. 1821 жылы Ecclesiam a Jesu Christo энцикликасында ол франкмасондық пен Карбонари қозғалысын айыптады. Пий VII франкмасондықты қауымнан шығару қажет екенін мәлімдеді және оларды Италиядағы антиклерикалық революциялық топ – Карбонаримен байланыстырды. Карбонаридің барлық мүшелері де қауымнан шығарылды. Католик емес Библия қоғамдарының қызметі туралы Пий VII-нің алаңдаушылығын Рим папасы Григорий XVI 1844 жылғы Inter Praecipuas энцикликалық хатында мойындады. Пий VII көп тіл білді және итальян, француз, ағылшын және латын тілдерінде сөйлей білді.
Мәдени жаңалықтар
Пий VII мәдениетті адам болды және Римді жаңа серпіліспен қайта жандандыруға тырысты. Остиядағы археологиялық қазбалар көне заманның қираған орындарын және иконаларын ашты. Ол сондай-ақ қабырғаларды және басқа да ғимараттарды қайта жаңартып, Тит аркасын қалпына келтірді. Ол фонтандар мен алаңдар салуға бұйрық берді және Пинциан төбесіне обелиск орнатты. Рим папасы Римді суретшілер үшін де қолайлы орынға айналдырды, сол кездегі Антонио Канова және Питер фон Корнелиус сияқты көрнекті суретшілерді шақырып алды. Ол Ватикан кітапханасын көптеген қолжазбалар мен кітаптармен толықтырды. 1809 жылғы Наполеон шапқыншылығына жауап ретінде, Киелі Тақтың сары және ақ туын қабылдаған Пий VII болды.
Қасиеттілер мен ақтар
Өзінің паптық қызметі барысында Пий VII барлығы бес қасиетті адамды қадір-қасиетке бөледі. 1807 жылғы 24 мамырда Пий VII Анжела Меричиді, Моурлық Бенедиктті, Колетт Бойлетті, Франциск Караччолоны және Гьяцинта Марискотты қасиетті деп жариялады. Ол барлығы 27 адамды мақұлдады, олардың ішінде Иосиф Ориоль, Берардо деи Марси, Джузеппе Мария Томаси және Витерболық Криспин болды.
Консисториялар
Пий VII он тоғыз консисторияда 99 кардинал құрды, соның ішінде сол кездегі көрнекті шіркеу қайраткерлері, мысалы, Эрколе Консалви, Бартоломео Пакка және Карло Одескальчи. Папа сонымен қатар өзінің екі тікелей ізбасарын кардиналдар етіп тағайындады: Аннибале делла Генга және Франческо Саверио Кастильони (соңғысын Пий VII және оның ізбасары «Пий VIII» деп атаған еді). Бұған қоса, Пий VII 12 кардиналдың есімдерін «in pectore» (жасырын) деп тіркеді. Олардың бірі кандидатурасы жарияланбастан бұрын қайтыс болды (алғаш рет 1804 жылғы консисторияда ұсынылған), Марино Карафа ди Белведер 1807 жылғы 24 тамызда отбасы мүшелерінің жоқтығын себеп етіп, кардиналдығынан бас тартты, ал Карло Одескальчи 1838 жылғы 21 қарашада кардиналдығынан кешіп, Иезуиттер қоғамына қосылды. 1801 жылы Ремигий Рицлердің сөзіне сүйенсек, Пий VII Паоло Луиджи Сильваны «in pectore» кардинал етіп тағайындады, бірақ оның есімі жарияланбастан ол қайтыс болды. Оның орнына Пий VII Палермо архиепископы Доменико Пигнателли ди Белмонтеді қосты. 1816 жылғы наурыз айында өткен консисторияда Сент-Малоның бұрынғы епископы Габриэль Кортоис де Прессиньи «in pectore» кардиналдардың қатарында болды, бірақ ол лауазымға көтерілуден бас тартты. Сол сияқты Джованни Алиата да сол консисторияда папаның ұсынысынан бас тартты. Николо дель Ренің мәліметінше, Вице-камерленго Тиберио Пакка 1823 жылғы наурыз айында өткен консисторияда немесе болашақта папаның өткізетін консисторияда кардинал болып тағайындалуы мүмкін еді. Алайда, ол 1820 жылдан бастап туған дау-дамайлар папаның оны қасиетті колледжге тағайындауына кедергі келтірді деп санайды.
АҚШ-пен қарым-қатынас
АҚШ-тың Жерорта теңізінің оңтүстік жағалауындағы мұсылман Барбарийлік қарақшыларды жою және олардың еуропалықтарды құлдыққа сату немесе айырбас үшін ұрлауын тоқтату мақсатында Бірінші Барбарийлік соғысқа қатысқанда, Пий VII АҚШ-ты "христиандық іске мәсіхші әлемінің ең қуатты елдері ғасырлар бойы жасағаннан да артық үлес қосты" деп жариялады. АҚШ үшін ол 1808 жылы Бостон, Нью-Йорк, Филадельфия және Бардстаун қалаларында бірнеше жаңа дін аймағын (епархия) құрды. 1821 жылы ол Чарльстон, Ричмонд және Цинциннати дін аймақтарын (епархияларын) құрды.
Ерескеулікті айыптау
1816 жылдың 3 маусымында Пий VII мелькиттік епископ Герман Адамның еңбектерін айыптады. Адамның жазбалары консилиаризмді, яғни ғаламдық кеңестердің билігі Рим папасының билігінен артық деген пікірді қолдады.
Өлім және жерлеу
1822 жылы Пьос VII 80 жасқа толды, және денсаулығы айқын түрде нашарлап бара жатты. 1823 жылғы 6 шілдеде ол пап резиденциясында құлап, жамбасын сындырып алды және содан бастап төсекке жатып қалды. Соңғы апталарында ол көбінесе есінен танып, француз әскерлерімен бірге кеткен қалалардың аттарын дүркіреп айтатын. Мемлекеттік хатшы кардинал Эрколь Консалвидің қасында Пьос VII 20 тамызда сағат 5-те қайтыс болды. Ол бастапқыда Ватикан гробтарына жерленді, бірақ 25 тамыздағы жерлеу рәсімінен кейін Киелі Петр базиликасындағы мазарға қайта жерленді.
He was briefly interred in the Vatican Grottoes but was later buried in a monument in St. Peter's Basilica after his funeral on 25 August.
Қасиетті деп жариялау процесі
Қасиеттілік рәсімін бастау туралы өтініш 2006 жылдың 10 шілдесінде Ватиканға жіберілді және Рим викариі, кардинал Камилло Руини мақұлдап, осы өтінішті Әулиелер ісі жөніндегі Конгрегацияға жолдады. 2007 жылдың 24 ақпанында Конгрегация Лигурия епископтарының шақыруына жауап ретінде істің ашылуын бекітті. 2007 жылдың 15 тамызында Ватикан Савона-Ноли епархиясына хабарласып, Папа Бенедикт XVI қасиеттілік рәсіміне кедергі жоқ екенін ("nihil obstat") жариялады, осылайша осы Папаның қасиеттілігі үшін епархиялық процесті ашты. Ол енді Құдайдың қызметшісі атағын алды. Істің ашылуын жариялаған ресми мәтін: "Summus Pontifex Benedictus XVI declarat, ex parte Sanctae Sedis, nihil obstare quominus in Causa Beatificationis et Canonizationis Servi Dei Pii Barnabae Gregorii VII Chiaramonti". Келесі айда марқұм Папа туралы құжаттарды жинау жұмысы басталды. Одан бері ол Савона епархиясының және тұтқындардың қамқоршысы болып тағайындалды. 2018 жылдың соңында Савона епискобы алғашқы дайындық пен тергеу аяқталғаннан кейін Пьос VII ісі жалғасатынын хабарлады. Епископ жаңа постуляторды және епархиялық трибуналды тағайындады, олар осы мәселе бойынша жұмыс істеуді бастады. Іске ресми кіріспе (марқұм Папаның өміріне қатысты епархиялық тергеу) 2021 жылдың 31 қазанында Савона епархиясында өткізілген әлеуметтік шарада болды. Істің алғашқы постулаторы – әке Джованни Фаррис (2007–2018), ал 2018 жылдан бері қазіргі постулатор – әке Джованни Маргара.
Ескерткіштер
Папа Пий VII-нің (1831) қабір үстіндегі монументі, Санкт-Петр базиликасын көркейтіп тұр, даниялық мүсінші Бертель Торвальдсен жасаған.