Кіріспе

Аксэ (аˈʃɛ) – 1980 жылдары Бразилияның Баия штатында, Сальвадор қаласында пайда болған, марша, регги және калипсо сияқты әртүрлі афро-карибтік жанрларды біріктіретін танымал музыка жанры. Сондай-ақ, оған фрево, форро және каришада сияқты бразилиялық музыканың да ықпалы тиген. «Аксэ» сөзі йоруба тіліндегі «àṣẹ» сөзінен шыққан, ол «жан, жарық, рух немесе жақсы энергия» деген мағынаны білдіреді. Аксэ Кандомбле дінінде «оришалар пантеонының жақтастарына сыйланған рухани күш пен энергия» ретінде қарастырылады. Бұл сонымен қатар Баия карнавалының бастауын білдіретін Рим-католик шіркеуімен және Ұлы оразамен байланысты. Timbalada, Olodum және Filhos de Gandhi сияқты топтар Ilê Aiyê-мен бірге ауыр ырғақтарды бөлісіп, осы топтардың барлығы сахнада қолданатын дәстүрлі киімдер мен аспаптар сияқты африкалық символдарды пайдаланды. Olodum-ның репетициялары болашақ әртістер, композиторлар мен музыканттар үшін бастама нүктесіне айналды. Осы репетицияларда әртістер өз музыкаларын ұсынып, халықтан мойынұстау іздеу үшін тәжірибе жасады. Уақыт өте келе дамыған «аксэ» жанрындағы барлық топтардың ортақ ерекшелігі – құрылым. «Аксэ» музыкалық топтары әдетте жетекші әнші, қосымша әншілер, электрогитара, бас-гитара, барабан, клавишалар, соқпалы аспаптар бөлімі және кейде духовой аспаптар бөлімінен тұрады. Бұл бөлімнің басында айтылғандай, музыканың билікке шақыратын ырғағы, сонымен қатар, карнавалдық шеруге қосылғысы келетін көпшілікке арналған шақыру сөздерін де алып келеді. 1980 жылдардың ортасында бахиалық музыканттар жасаған музыкалық жанрлардың үйлесімі болмайынша, «аксэ» толыққанды қалыптаспады. Мысалы, Сальвадордың «blocos Afro» тобының жергілікті ырғағы – самба-регги осы үйлесімнің жарқын мысалы болды. «Blocos Afro» тобы 1970 жылдары Сальвадордағы карнавалдық клубтарда қара терілі кедей адамдарға жасалған кемсітушілікке қарсы күресу үшін құрылды. Осы кемсітушілікке қарсы тұрып, «blocos Afro» тобының ерекше музыкалық стилі «аксэ» жанрына құнды мағына берді және оның бүгінгі күнгі қалыптасуына ықпал етті. Осы аспаптар арқылы олар адамдарға билік береді және оларды рухани денсаулықтарының маңызды бөлігі деп санайды.

Мәртебе

Кандомбле моншақтары қолданылғанда, қасиетті контексте, моншақтардың түрі мен түсі мәртебені көрсетеді. Мысалы, киім, түс, моншақтар және әшекейлер сияқты заттарды қолдану үшін, сіз мәртебелі жағдайда болуыңыз керек. Моншақтың иесі көп жылдар бойы өз міндеттерін орындап, алға жылжыған сайын, моншақтардың мөлшері артады, және оларға құнды заттар қосылады. Осыны білетін адам Кандомбле иерархиясындағы өз орнын көрсетеді. Ивете Сангало – Бразилия, Испания және АҚШ-тағы Rock in Rio шоуларында қатысқаннан басқа, Rock in Rio Lisboa шоуының барлық басылымдарына қатысқан жалғыз әртіс. Акси музыкасының тағы бір көрнекті мысалы – Майкл Джексонның 1996 жылы Баияда «They Don't Really Care About Us» хитін жазған кез. Спайк Ли осы әннің музыкалық видеосын түсірді, ол Сальвадордағы Пелуриньо тарихи ауданында және Рио-де-Жанейродағы фавелада түсірілді. Майкл Джексон осы видеода Олодуммен бірлесіп жұмыс істеді, онда топтың 200 мүшесі Сальвадордан келген самба-регги дыбысына әртүрлі барабандарды орындады. Осы видеоның арқасында Олодум 140 елге танылды, бұл афро-бразилиялық самба-реггидің таралуын кеңейтті.