Кіріспе
Қоғамда бір нәрсенің қабылдану процесі – легитимизация, легитимизация (АҚШ) немесе легитимизация (Ұлыбритания) – заңдылық беру амалы. Әлеуметтік ғылымдарда легитимизация дегеніміз – белгілі бір қоғамдағы нормалар мен құндылықтарға байланысты әрекеттің, процестің немесе идеологияның заңды деп танылуы. Бұл – бір нәрсені топқа немесе аудиторияға қабылдауға және қалыпты жағдайға келтіру процесі. Заңды билік – жоғары ұйымдық лауазым немесе мәртебеге ие болу арқылы басқаларды бақылауға құқық.
Legitimation, legitimization (US), or legitimisation (UK) is the act of providing legitimacy. Legitimation in the social sciences refers to the process whereby an act, process, or ideology becomes legitimate by its attachment to norms and values within a given society. It is the process of making something acceptable and normative to a group or audience. Legitimate power is the right to exercise control over others by virtue of the authority of one's superior organization position or status.
Билік пен ықпал
Мысалы, биліктің заңдылығын Макс Вебердің биліктің дәстүрлі негіздерін пайдалану арқылы түсінуге болады. Бюрократияда адамдар өздерінің лауазымдары арқылы билікті заңды түрде пайдаланады, онда белгілі бір адамның билікке ие екендігіне кеңінен келісім бар. Билікті қолдануға ешқандай табиғи құқық жоқ. Мысалы, президент билік пен өкілетті пайдалана алады, өйткені қоғам оны толыққанды заңды деп мойындайды. Тағы бір мысал келтірейік, егер бір адам басқаларды бір нәрсенің "дұрыс" екеніне көндіруге тырысса, ол өз мақсатын қолдайтын жалпы қабылданған аргументтерді пайдалана алады. Әлеуметтік қозғалыстар өз әрекеттерінің заңдылығын нақты әлеуметтік нормалар мен құндылықтарға сүйеніп негіздеуі керек. Осы нормалар мен құндылықтарды шақыру арқасында, топ өзінің келесі әрекеттері ұйымның қызметін басшылыққа алатын нормалар мен құндылықтармен заңды деп күтуге мүмкіндік алады.
Аудиторияға негізделген көзқарас
Әлеуметтанушылар мен ұйымдық экологтар легитимділіктің белгілі бір агенттер (көрнеушілер) арасындағы консенсустан туындайтынын көрсетті, яғни актердің (кандидаттың) қандай ерекшеліктері мен мінез-құлқы кең таралған әлеуметтік кодтар жүйесінде орынды және қажетті деп қаралуы тиіс. Көрнеушілерге негізделген легитимділік теориясы әр түрлі әлеуметтік топтар ұйымның не істей алатыны немесе не істеуі керек деген күтілімдерін қалыптастырады және осыған сәйкес ұйымдық іс-әрекеттерді бағалайды. Кодтық талаптарға сай келген кандидат ұйымдар әлеуметтік ортада легитимділік алады. Мұның бір салдары – олардың тірі қалу мүмкіндігі артады. Бұл идеяның алғашқы әзірлемелеріне әртүрлі топтар арасындағы кодтардың өзгеруін түсінуге жасалған әрекеттер, кодты бұзудың ұйымдық нәтижеге тигізетін әсері, сондай-ақ әлеуметтік актерлер мен олардың топтарын байланыстыратын желілердің әлеуметтік кодтардың қалыптасуы мен жұмыс істеуіндегі рөлі кіреді.
Отбасы құқығы
Легитимация некеден тыс туған баланың әкесін баланың заңды әкесі етіп мойындауға қатысты заңдық термин ретінде де қолданылуы мүмкін. Легитимацияға дейін бала заңды емес деп есептеледі. Легитимациядан кейін бала, әкесі баланың анасымен некеде болғандағыдай, заңмен белгіленген барлық жеңілдіктерге және құқықтарға ие болады. (Кейбір жеңілдіктер, мысалы, британдық пэрлік жүйесінде, сақталып қалуы мүмкін.) Әке балаға материалдық көмек беруге міндетті, ал бала әкесінен мұрагерлікке құқылы. Легитимация кейде әкесінің жай ғана мәлімдемесі арқылы жасалуы мүмкін, бірақ кейбір елдерде әке баласын ресми түрде мойындауы қажет. Бұл мүмкіндік биологиялық емес әкелерге де ("әлеуметтік әкелерге") қолжетімді.
Қасиетті кітаптар
Легитимдеу – Рим католик канондық құқығында дін қызметкері болуға үміткерлердің заңсыз туылғандығына байланысты канондық бұзушылықты жою үшін қолданылатын термин.