Әлеуметтік топтар динамикасы

Кіріспе

Әлеуметтік топтар ішінде немесе олардың арасындағы мінез-құлық жүйесі.

Топтық динамика – әлеуметтік топтың ішінде (топ ішіндегі динамика) немесе әлеуметтік топтар арасында (топтар арасындағы динамика) жүретін мінез-құлықтар мен психологиялық процестердің жүйесі. Топтық динамиканы зерттеу шешім қабылдау үрдісін түсінуге, қоғамдағы аурулардың таралуын қадағалауға, тиімді терапиялық тәсілдерді жасауға және жаңа идеялар мен технологиялардың пайда болуын, танымалдылығын бақылауға көмектеседі. Осы саланың қолданылуы психология, социология, антропология, саясаттану, эпидемиология, білім беру, әлеуметтік жұмыс, көшбасшылықты зерттеу, бизнес және басқару зерттеулері, сондай-ақ коммуникацияны зерттеу салаларында қарастырылады.

Тарих

Топтық динамиканың (немесе топтық процестердің) тарихы тұрақты, негізгі қағидаға негізделген: "Бүтін, оның бөліктерінің қосындысынан үлкен". Әлеуметтік топ – бұл топты құрайтын жеке тұлғаларды зерттеу арқылы толыққанды түсінілмейтін ерекшеліктерге ие бірлік. 1924 жылы гештальт психологы Макс Вертхаймер: "Жасампаздықтарының мінез-құлқы жеке элементтерінен немесе олардың өзара байланысынан туындамайтын жандар бар; керісінше, кез келген бөліктің қасиеттері бүтіннің ішкі құрылымдық заңдарымен анықталады" деді. Топтық динамика ғылымы психология және социология салаларындағы зерттеулердің нәтижесінде қалыптасқан. Эксперименталды психологияның негізін қалаушы Вильгельм Вундт (1832–1920) қауымдастықтар психологиясына ерекше қызығушылық танытты, олардың құбылыстары (адам тілі, салты мен діні) жеке тұлғаны зерттеу арқылы сипатталмайтынына сенді. 1945 жылы ол Массачусетс технология институтында Топтық динамика зерттеу орталығын құрды, ол топтық динамиканы зерттеуге арналған алғашқы институт болды. Левин өмірінің барысында топтық динамиканы зерттеуді нақты әлемдегі әлеуметтік мәселелерді шешуге қалай қолдануға болатынына баса назар аударды. Зерттеулер эволюциялық психология принциптерін топтық динамикаға жиі қолдануда. Адамның әлеуметтік ортасы күрделенген сайын, олар топтық динамика арқылы тіршілікке бейімделуге мүмкіндік алды, бұл олардың өмір сүру мүмкіндіктерін арттырды. Мысалдарға мәртебелік қатынастар, өзаралық көмек, алдаспақтарды анықтау, оқшаулау, игіліктің жолындағы құрбандық, топтық шешімдер, көшбасшылық және топаралық қарым-қатынастарды реттеу механизмдері жатады.

Густав Ле Бон

Густав Ле Бон – француз әлеуметтік психологы, оның "Көпшілік: Халық санасын зерттеу" (1896) атты маңызды еңбегі топтық психологияның қалыптасуына ықпал етті.

Уильям Макдугалл

Британдық психолог Уильям Макдугалл 1920 жылы жарық көрген "Топтық сана" еңбегінде әртүрлі өлшемдегі және ұйымдасқандық деңгейдегі топтардың динамикасын зерттеді.

Зигмунд Фрейд

Топтық психология және Эго талдауы (1922) еңбегінде Зигмунд Фрейд топтық психологияның бастапқы сипаттамасын Ле Бонның еңбектеріне негіздеді, бірақ ол өзінің «Тотем және табу» еңбегінде дамыта бастаған нәрсеге байланысты өзінің түпнұсқалық теориясын жасады. Теодор Адорно 1951 жылы Фрейдтің эссесін «Фрейдтік теория және фашистік пропаганда үлгісі» еңбегімен қайта қарастырып, былай деді: «Егер Фрейд мәселенің саяси жағына аса қызығушылық танытпағанымен, фашистік жаппай қозғалыстардың туындауын және мәнін таза психологиялық категориялармен болжады десек, бұл артық айтқандық емес».

Джейкоб Л. Морено

Джейкоб Л. Морено – психиатр, драматург, философ және теоретик, ол 1930 жылдардың басында "топтық психотерапия" терминін ойлап тапты және сол кезде зор ықпалға ие болды.

Курт Левин

Курт Левин (1943, 1948, 1951) топтарды ғылыми тұрғыдан зерттеу қозғалысының негізін қалаушы деп жиі айтылады. Ол топтар мен жеке адамдардың өзгеретін жағдайларға қалай әрекет ететінін және оларға қалай ден қоятынын сипаттау үшін "топтық динамика" терминін енгізді.

Уильям Шутц

Уильям Шутц (1958, 1966) тұлғааралық қатынастарды даму сатылары тұрғысынан қарастырды: қатысу (мен қабылданамын ба?), бақылау (мұнда кім жетекшілік етеді?), және жақындық (мен осы топқа жатамын ба?). Шутц топтардың әр мәселені кезегімен шешіп, осылайша келесі сатыға өтетінін айтады. Керісінше, қиындыққа тап болған топ, егер қазіргі сатыдағы мәселелерді шеше алмаса, бұрынғы сатыға регрессия жасауы мүмкін. Шутц осы топтық динамиканы "тұлғааралық құпия әлем" деп атады – бұл топтық процестер көбінесе көзге көрінбейді және мойындалмайды, ал "мазмұнға" қатысты мәселелер топтық жиналыстардың ресми күн тәртібін құрайды.

Уилфред Бион

Уилфред Бион (1961) топтық динамиканы психоанализ тұрғысынан зерттеді және ол Лондон университетінің колледж ауруханасында жұмыс істеген Уилфред Троттердің оған үлкен әсер еткенін, сондай-ақ психоаналитикалық қозғалыстың тағы бір маңызды тұлғасы Эрнест Джонс та одан әсер алғанын айтты. Ол топтың біртұтас бағытқа ұмтылуына байланысты жаппай топтық процестерді анықтады, оның пікірінше, бұл топтың номиналды түрде айналысатын жұмысын орындауына кедергі келтірді. Бионның тәжірибелері оның жарияланған кітаптарында, әсіресе "Топтардағы тәжірибелер" кітабында сипатталған. Тависток институты Бион әзірлеген теорияны және тәжірибені одан әрі дамытып, қолданысқа енгізді.

Ричард Хакман

Ричард Хакман жұмыс топтарын жобалау және басқару үшін зерттеуге негізделген синтетикалық модельді әзірледі. Хакман топтардың ішкі және сыртқы клиенттерді қанағаттандырғанда, болашақта жұмыс істеуге қабілеттерін дамытқанда және мүшелері топта мағына тауып, қанағат алғанда табысқа жететінін айтты. Хакман топтардың табысқа жету мүмкіндігін арттыратын бес шартты ұсынды. Олар:
Нағыз команда болу: ортақ міндеттің болуы, топтың кімдерді қамтитынын анықтайтын нақты шекаралар және топ құрамының тұрақтылығы. Маңызды бағыт: нақты, қиын және маңызды мақсатқа ұмтылу. Іске асыруға мүмкіндік беретін құрылым: тапсырмалардың әртүрлі болуы, топ мүшелерінің саны тым көп болмауы, талантты мүшелердің кем дегенде орташа деңгейде әлеуметтік дағдыға ие болуы және қалыпты мінез-құлықты анықтайтын қатаң нормалардың болуы. Қолдаушы орта: үлкен ұйымдарға (мысалы, компанияларға) енген топтарда қалыптасады. Компанияларда қолдаушы ортаға: а) өнімділік пен ынтымақтастықты марапаттайтын жүйелер (мысалы, топтық өнімділікке байланысты топтық сыйлықтар), б) мүшелердің дағдыларын дамытатын білім беру жүйесі, в) қажетті ақпарат пен материалдарды (мысалы, компьютерлерді) ұсынатын ақпараттық және материалдық-техникалық жабдықтау жүйесі кіреді. Сарапшылық кеңес: топ мүшелері тапсырманы орындау немесе қарым-қатынас мәселелерінде көмекке мұқтаж болған кезде, бұл сирек кездеседі. Хакман көптеген команда басшыларының билікке құмар екенін және бұл топтың тиімділігін төмендететінін атап көрсетті.

Топ ішіндегі динамика

Топ ішіндегі динамика (сонымен қатар, топ ішіндегі, топтың ішінде немесе көбінесе "топтық динамика" деп аталады) – белгілі бір әлеуметтік топты сипаттайтын нормалар, рөлдер, қарым-қатынастар және ортақ мақсаттар жиынтығын тудыратын негізгі процестер. Топтарға діни, саяси, әскери және экологиялық топтар, спорт командалары, жұмыс топтары және терапиялық топтар жатады. Топ мүшелерінің арасында өзара тәуелділік күйі бар, осы арқылы әрбір мүшенің мінез-құлқы, көзқарасы, пікірлері және тәжірибесі топтың басқа мүшелерінің әсерімен ұжымдық түрде қалыптасады. Көптеген зерттеу салаларында топтық динамиканың жеке адамның мінез-құлқына, көзқарасына және пікірлеріне қалай әсер ететінін түсінуге қызығушылық бар. Нақты бір топтың динамикасы топтың шекарасын қалай анықтауға байланысты. Көбінесе, кеңінен анықталған топтың ішінде ерекше кіші топтар болады. Мысалы, АҚШ тұрғындарын ("американдықтарды") топ ретінде анықтауға болады, бірақ АҚШ тұрғындарының нақты жиынтығын да анықтауға болады (мысалы, "Оңтүстіктегі американдықтар"). Осы топтардың әрқайсысы үшін талқыланатын ерекше динамикалар бар. Бұл өте кең ауқымда топтық динамиканы зерттеу мәдениетті зерттеуге ұқсас. Мысалы, АҚШ-тың оңтүстігінде құрмет мәдениетін қолдайтын топтық динамика бар, ол қаталдық нормаларымен, құрметке байланысты зорлық-зомбылықпен және өзін-өзі қорғаумен байланысты.

Топ құру

Топ құру жеке адамдар арасындағы психологиялық байланыспен басталады. Әлеуметтік үйлесімділік тәсілі топ құрудың адамдар арасындағы тартымдылық байланыстарынан туындайтындығын көрсетеді. Жаңадан пайда болатын топтар топтардың салыстырмалы түрде өздігінен қалыптасу процесінен туындайды. Мысалы, табиғи апат кезінде жедел жауап тобы құрылуы мүмкін. Бұл топтар бұрыннан бар құрылымға (мысалы, топқа мүшелік, бөлінген рөлдер) немесе бұрын бірге жұмыс істеген тәжірибеге ие емес. Дегенмен, бұл топтар әлі де өзара тәуелділіктің жоғары деңгейін білдіреді және білімді, ресурстарды және міндеттерді үйлестіреді. жынысы; мүшелікке, билікке және жақындыққа деген қажеттілік сияқты әлеуметтік мотивациялар; байланыс стилі; және бұрынғы топтық тәжірибелер. Топтар өз мүшелеріне егер жеке адам жалғыз қалуды шешсе, мүмкін емес кейбір артықшылықтарды ұсына алады, оның ішінде эмоциялық қолдау, құралдық қолдау және ақпараттық қолдау түрінде әлеуметтік қолдауды алу. Алайда, топқа қосылу жеке адамның уақытын, күш-жігерін және жеке ресурстарын талап етуі мүмкін, өйткені олар әлеуметтік қысымға бейімделуі мүмкін және топ ұсынатын пайдаларды алуға тырысады. Алайда, бұл адамның тек қана сыйлық пен шығындардың арақатынасы тартымды көрінгендіктен ғана топқа қосылатынын білдірмейді. Говард Келли мен Джон Тибоуттың айтуынша, бір топ бізді шығын мен пайда жағынан тартымды болуы мүмкін, бірақ бұл тартымдылық бізді топқа қосыламыз ба, жоқ па, соны анықтамайды. Біздің шешіміміз екі факторға негізделген: біздің салыстыру деңгейіміз және баламаларды салыстыру деңгейіміз. Адамдар топқа қосыла ма, жоқ па, оны анықтау үшін басқа, баламалы топтардың құндылығын ескеру қажет. Топтарға қосылу мен одан шығу, түпкілікті алғанда, баламаларды салыстыру деңгейіне байланысты, ал топтағы мүшелердің қанағаттануы салыстыру деңгейіне байланысты. Қатысушылардан бірнеше топты өздерінің критерийлеріне сәйкес санаттарға бөлуді сұралды. Сортқа бөлінетін топтардың мысалдары: спорттық команда, отбасы, аялдамадағы адамдар және әйелдер. Қатысушылар топтарды үнемі төрт санатқа бөліп отырғаны анықталды: жақындық топтары, тапсырма топтары, еркін қауымдастықтар және әлеуметтік санаттар. Бұл санаттар тұжырымдамалық тұрғыдан талқыланатын төрт негізгі түрге ұқсас. Сондықтан, жеке адамдар интуитивті түрде жеке тұлғалардың жиынтығын осылай анықтайды.

Group formation starts with a psychological bond between individuals. The social cohesion approach suggests that group formation comes out of bonds of interpersonal attraction. Emergent groups arise from a relatively spontaneous process of group formation. For example, in response to a natural disaster, an emergent response group may form. These groups are characterized as having no preexisting structure (e. g. group membership, allocated roles) or prior experience working together. Yet, these groups still express high levels of interdependence and coordinate knowledge, resources, and tasks. gender; social motives such as need for affiliation, need for power, and need for intimacy; attachment style; and prior group experiences. Groups can offer some advantages to its members that would not be possible if an individual decided to remain alone, including gaining social support in the forms of emotional support, instrumental support, and informational support. However, joining a group may also cost an individual time, effort, and personal resources as they may conform to social pressures and strive to reap the benefits that may be offered by the group. However, this does not necessarily mean that a person will join a group simply because the reward/cost ratio seems attractive. According to Howard Kelley and John Thibaut, a group may be attractive to us in terms of costs and benefits, but that attractiveness alone does not determine whether or not we will join the group. Instead, our decision is based on two factors: our comparison level, and our comparison level for alternatives. To determine whether people will actually join or leave a group, the value of other, alternative groups needs to be taken into account. Joining and leaving groups is ultimately dependent on the comparison level for alternatives, whereas member satisfaction within a group depends on the comparison level. participants were asked to sort a number of groups into categories based on their own criteria. Examples of groups to be sorted were a sports team, a family, people at a bus stop and women. It was found that participants consistently sorted groups into four categories: intimacy groups, task groups, loose associations, and social categories. These categories are conceptually similar to the four basic types to be discussed. Therefore, it seems that individuals intuitively define aggregations of individuals in this way.

Негізгі топтар

Бастапқы топтар жеке мағыналы қарым-қатынаста болған адамдардан тұратын салыстырмалы түрде шағын, ұзақ мерзімді топтармен сипатталады. Бұл топтардың мүшелері көбінесе бетпе-бет араласатындықтан, бір-бірін жақсы біледі және біртұтас болады. Бастапқы топтардың құрамына кіретін адамдар топты өмірінің маңызды бөлігі деп санайды. Осының салдарынан, мүшелері өздерінің тобымен, тіпті тұрақты кездесулерсіз де, мықты байланыс орнатады. Адамдардың қоғамға енуі үшін бастапқы топтардың маңызды екені айтылды, себебі бұл олардың топпен алғашқы тәжірибесі болып табылады. Мысалы, адамдар бастапқы топқа, яғни отбасына дүниеге келеді, ол олардың болашақ қарым-қатынастарының негізін қалайды. Адамдар бастапқы топқа туып өсе алады; алайда, адамдар ұзақ уақыт бойы мағыналы түрде өзара әрекеттескенде де бастапқы топтар құрылуы мүмкін. Топ ретінде жеке адамдардың жиынтығын қабылдау деңгейі – топтың тұлғалық сипаты. Топтың тұлғалық дәрежесіне жеке адамдардың жиынтығының бірдей тағдырды бастан кешіруі, ұқсастықтар көрсетуі және географиялық жақындығы ықпал етеді. Егер адамдар топтың тұлғалық сипаты жоғары деп есептесе, онда олар топтың өзіне тән, өзгермейтін ерекшеліктері бар екеніне сенеді, бұл эссенциализм деп аталады. Мысалдарға Нью-Йорк тұрғындары, құмар ойыншылар және әйелдер жатады.

Топқа мүшелік және әлеуметтік сәйкестік

Әлеуметтік топ – жеке тұлғаның өзіндік ерекшелігі туралы маңызды ақпарат көзі. Біз табиғи түрде өз тобымызды басқа топтармен салыстырамыз, бірақ міндетті түрде объективті салыстыру жасамаймыз. Оның орнына, өзімізді жақсартатын бағалаулар жасаймыз, өз тобымыздың оң қасиеттерін баса көрсетеміз (көріңіз: топтық бейімділік). Әрине, адамдар бірнеше топқа жатады. Сондықтан, адамның әлеуметтік сәйкестігі сапалық тұрғыдан ерекшеленетін бірнеше бөліктерден тұруы мүмкін (мысалы, этникалық сәйкестік, діни сәйкестік және саяси сәйкестік). Оптималды ерекшелік теориясы адамдардың басқаларға ұқсас болуға, сонымен қатар өзін ерекшелеуге құштар екенін, нәтижесінде осы екі құштарлықтың арасында белгілі бір тепелдік іздеуді ұсынады (оптималды ерекшелікке қол жеткізу үшін). Мысалы, АҚШ-тағы жасөспірім бала осы екі құштарлықты теңестіруге тырысады, ол "баршаға ұқсағысы келмейді", бірақ сонымен қатар "қосылуға" және басқаларға ұқсауға ниеттейді. Адамның ұжымдық өзі осы екі құштарлық арасында тепе-теңдік құруға мүмкіндік береді. Топтар арасындағы қақтығыстар және терапиялық өзгерістер. Топтық байланыс, топтардың ғылыми тұрғыдан зерттелген қасиеті ретінде, көбінесе Курт Левин және оның шәкірті Леон Фестингермен байланысты. Левин топтық байланысты адамдардың бірге болуға дайындығы деп түсіндірді және байланыссыз топтың өмір сүруі мүмкін емес деп сенді. Сондай-ақ, бірнеше екі өлшемді модельдер бар (вертикальды және горизонтальды байланыс, міндет және әлеуметтік байланыс, жаттыстық және мораль, жеке және әлеуметтік тартымдылық). Левин мен Фестингерден бұрын, өте ұқсас топтық қасиеттің сипаттамалары болған. Мысалы, Эмиль Дюркгейм екі түрлі ынтымақтастықты (механикалық және органикалық) сипаттады, олар ұжымдық сана мен эмоцияға негізделген қоғамдық сезімді тудырды.

Қара қой эффектісі

Топтың мүшелері арасындағы сенімдер топтағы адамдардың басқа мүшелерін қалай қабылдауына байланысты қалыптасады. Адамдар топтың ұнайтын мүшелерін жоғары бағалайды және ұнамайтын мүшелерден алшақтап, оларды жеке сыртқы топқа айналдырады. Бұл құбылыс "қара қой" эффектісі деп аталады. Адамның әлеуметтік тұрғыдан қабылдауына лайық және лайықсыз санайтыны, олардың ішкі немесе сыртқы топқа жататынына байланысты. Бұл құбылысты кейіннен субъективті топтық динамика теориясы түсіндірді. Бұл теорияға сәйкес, адамдар әлеуметтік тұрғыдан жағымсыз (ерекшеленетін) топ мүшелерін, топтың өзге мүшелеріне қарағанда төмен бағалайды, себебі олар топтың беделіне нұқсан келтіріп, адамдардың әлеуметтік сәйкестігіне қауіп тудырады. Жақында жүргізілген зерттеулерде Маркус және әріптестері бұл жағдайдың толыққанды мүшелерге қатысты басқа мүшелерге қарағанда жиірек кездесетінін көрсетті. Топтың жаңа мүшелері толыққанды мүшелерге қабылдану үшін өзін дәлелдеуі керек, ал толыққанды мүшелер әлеуметтенуден өтіп, топ ішінде қабылданған. Олардың жаңадан келгендерге қарағанда артықшылықтары көп, бірақ топтың мақсаттарына жетуіне көмектесу үшін жауапкершіліктері де артық. Шеткі мүшелер бұрын толыққанды мүшелер болған, бірақ топтың үміттерін орындамағандықтан мүшеліктен шығып қалған. Олар қайта әлеуметтендіруден өткен жағдайда топқа қайта қосыла алады. Сондықтан, топ мүшелерінің мінез-құлқы топтың бейнесін анықтауда маңызды рөл атқарады. Богарт пен Райан әлеуметтену кезінде жаңа мүшелердің топтарға және сыртқы топтарға қатысты стереотиптерінің қалыптасуын зерттеді. Нәтижелер көрсетті, тіпті олар осы топтарға кіруге жақында уәде берген немесе шеткі мүшелер болған жағдайда да, жаңа мүшелер өздерін топтарының стереотиптерімен сәйкес деп санайды. Олар толыққанды мүше болғаннан кейін, топты тұтастай алғанда, бұрынғыдан жағымсыз бағалай бастады. Алайда, бұл басқа мүшелердің оларға деген бағасына әсер ететініне ешқандай дәлел жоқ. Дегенмен, жеке адамның өзін-өзі бағалауына байланысты, топ мүшелері топтың қызметі туралы әртүрлі жеке пікірлерге ие болуы мүмкін, бірақ олар осы пікірлерін ашық білдірмейді – керісінше, олар осы пікірлермен келіседіін көрсетеді. Мүшелердің бірі топтың бір әрекетімен жеке келіспеуі мүмкін, бірақ "қара қой" эффектісінен аулақ болу үшін, олар топпен ашық келіседі және жеке пікірлерін өздеріне сақтайды. Егер адам өзін-өзі жақсы сезінсе, ол топқа, тіпті олардың жағдайға қатысты өз пікірлері болса да, мойынсұнуға бейім. Колледж кампустарындағы бауырластықтар мен студенттік ұйымдардағы жазалау жағдайларында студенттер осындай жағдайға тап болуы мүмкін және олар қосылатын ұйым туралы жеке сезімдеріне қарамастан, орындауға мәжбүр болатын міндеттерді сыртқы түрде орындайды. Бұл топтан шеттетілмеу үшін жасалады.

Beliefs within the ingroup are based on how individuals in the group see their other members. Individuals tend to upgrade likeable in group members and deviate from unlikeable group members, making them a separate outgroup. This is called the black sheep effect. The way a person judges socially desirable and socially undesirable individuals depends upon whether they are part of the ingroup or outgroup. This phenomenon has been later accounted for by subjective group dynamics theory. According to this theory, people derogate socially undesirable (deviant) ingroup members relative to outgroup members, because they give a bad image of the ingroup and jeopardize people's social identity. In more recent studies, Marques and colleagues have shown that this occurs more strongly with regard to ingroup full members than other members. Whereas new members of a group must prove themselves to the full members to become accepted, full members have undergone socialization and are already accepted within the group. They have more privilege than newcomers but more responsibility to help the group achieve its goals. Marginal members were once full members but lost membership because they failed to live up to the group's expectations. They can rejoin the group if they go through re socialization. Therefore, full members' behavior is paramount to define the ingroup's image. Bogart and Ryan surveyed the development of new members' stereotypes about in groups and out groups during socialization. Results showed that the new members judged themselves as consistent with the stereotypes of their in groups, even when they had recently committed to join those groups or existed as marginal members. They also tended to judge the group as a whole in an increasingly less positive manner after they became full members. However, there is no evidence that this affects the way they are judged by other members. Nevertheless, depending on the self esteem of an individual, members of the in group may experience different private beliefs about the group's activities but will publicly express the opposite—that they actually share these beliefs. One member may not personally agree with something the group does, but to avoid the black sheep effect, they will publicly agree with the group and keep the private beliefs to themselves. If the person is privately self aware, he or she is more likely to comply with the group even if they possibly have their own beliefs about the situation. In situations of hazing within fraternities and sororities on college campuses, pledges may encounter this type of situation and may outwardly comply with the tasks they are forced to do regardless of their personal feelings about the Greek institution they are joining. This is done in an effort to avoid becoming an outcast of the group.

Топтың құрылымы

Топтың құрылымы – мүшелердің бір-бірімен уақыт өте келе қарым-қатынасын анықтайтын ішкі құрылым. Топ құрылымының жиі зерттелетін элементтеріне рөлдер, нормалар, құндылықтар, қарым-қатынас үлгілері және мәртебелік айырмашылықтар жатады. Топтың құрылымы сондай-ақ топты анықтайтын және ұйымдастыратын мүшелер арасындағы рөлдердің, нормалардың және қарым-қатынастардың желілерінің негізгі үлгісі ретінде анықталады. Рөлдер – белгілі бір жолмен басқалармен қарым-қатынас жасау, үлес қосу және өзара әрекеттесу бейілі ретінде қарастырылуы мүмкін. Рөлдер ресми түрде тағайындалуы мүмкін, бірақ көбінесе рөлдерді саралау процесі арқылы анықталады. Рөлдерді саралау – топтың әр түрлі мүшелерінің мамандандырылған функциялары бар деңгейі. Жоғары дәрежеде рөлдерді саралауға ие топта көптеген әртүрлі, мамандандырылған және тар түрде анықталған рөлдер болады. Тапсырмалық рөлдермен айналысатын адамдар топтың мақсаттарына және мүшелерінің атқаратын жұмысына назар аударады; тапсырмалық рөлдердің мысалдары: үйлестіруші, жазушы, сыншы немесе техник. Олар топ құрылымының негізгі аспектісі болып табылады, өйткені олар бағыт пен мотивацияны қамтамасыз етеді және мүшелердің әлеуметтік өзара әрекеттерін ұйымдастырады. Нормаларға ұқсас, құндылықтар да нақты немесе жағдайға қарай берілуі мүмкін. Құндылықтар команда үшін біріктіруші күш ретінде қызмет ете алады. Алайда, кейбір құндылықтар (мысалы, сәйкестік) де бұзушылыққа әкелуі және команданың дұрыс шешім қабылдамауына себеп болуы мүмкін. Қарым-қатынас үлгілері топ ішіндегі ақпарат ағынын сипаттайды және әдетте орталықтандырылған немесе орталықтандырылмаған деп сипатталады. Орталықтандырылған үлгіде қарым-қатынас бір көзден топтың барлық мүшелеріне бағытталады. Орталықтандырылған қарым-қатынас ақпаратты стандарттауға мүмкіндік береді, бірақ ақпараттың еркін ағынын шектеуі мүмкін. Орталықтандырылмаған қарым-қатынас топ мүшелері арасында тікелей ақпарат алмасуды жеңілдетеді. Орталықтандырылмаған жағдайда қарым-қатынас еркін жүреді, бірақ ақпарат беру орталықтандырылған қарым-қатынас сияқты жылдам немесе дәл болмауы мүмкін. Орталықтандырылмаған қарым-қатынастың тағы бір кемшілігі – әсіресе электрондық медиа арқылы жасалатын ақпараттың көп көлемі. Мәртебелік айырмашылықтар – топ мүшелерінің арасындағы мәртебелік салыстырмалы айырмашылықтар. Топ алғаш құрылған кезде мүшелердің барлығы бірдей деңгейде болуы мүмкін, бірақ уақыт өте келе кейбір мүшелер топ ішінде мәртебе мен билікке ие болуы мүмкін; бұл топ ішіндегі іерархиялық рет деп аталатын құбылысты тудыруы мүмкін. Бұл динамикалық фактор әлеуметтік жеңілдету деп аталатын құбылыстың негізін қалады деп есептеледі – "басқа адамдардың қатысуында жұмыс істеген кезде тапсырма орындаудың жақсаруы". Зайонц мінез-құлықтың екі санатты байқады: оңай орындалатын және басқа жауаптарға басымдық беретін тапсырмаларға басым жауаптар және орындалуы қиын тапсырмаларға басымдығы жоқ жауаптар. Өзінің әлеуметтік жеңілдету теориясында Зайонц басқалардың қатысуымен, іс-қимыл қажет болған кезде, тапсырманың талаптарына байланысты, әлеуметтік жеңілдету немесе әлеуметтік араласу тапсырманың нәтижесіне әсер етеді деген қорытындыға келді. Егер әлеуметтік жеңілдету болса, тапсырмадан адамның басым жауабы қажет болады, бұл басқалардың қатысуымен жақсы нәтижеге әкеледі, ал егер әлеуметтік араласу болса, тапсырма жеке адамның басымдығы жоқ жауабын тудырады, бұл тапсырманың нашар нәтижелеріне әкеледі. Сонымен қатар, 1999 жылы Колорадо штатының Литтлтон қаласындағы Колумбайн орта мектебінде болған оқиғада Эрик Харрис пен Дилан Клебольдтың мұғалімді және 14 оқушыны (олардың өздерін қоса) өлтіру шешімінде топтар арасындағы динамика маңызды рөл атқарды. Бұл салыстыру процесі бейтарап және объективті емес. Керісінше, ол өзіңнің өзіңді бағалауыңды арттыруға арналған механизм. Тіпті топтар арасындағы өзара әрекеттесу болмаса да (минималды топ парадигмасында сияқты), адамдар өз тобына жақсылық тілейді және сыртқы топқа жағымсыз реакция білдіреді. Ұрылар үңгіріндегі эксперимент кейінірек шынайы қақтығыс теориясын қолдау үшін пайдаланылды. Топтар арасындағы қақтығыстарға қатысты басқа да танымал теорияларға әлеуметтік үстемдік теориясы және әлеуметтік / өзіндік категориялық теория жатады.

A group's structure is the internal framework that defines members' relations to one another over time. Frequently studied elements of group structure include roles, norms, values, communication patterns, and status differentials. Group structure has also been defined as the underlying pattern of roles, norms, and networks of relations among members that define and organize the group. Roles can be defined as a tendency to behave, contribute and interrelate with others in a particular way. Roles may be assigned formally, but more often are defined through the process of role differentiation. Role differentiation is the degree to which different group members have specialized functions. A group with a high level of role differentiation would be categorized as having many different roles that are specialized and narrowly defined. Individuals engaged in task roles focus on the goals of the group and on enabling the work that members do; examples of task roles include coordinator, recorder, critic, or technician. Unreliable source: date=May 2019 They are a fundamental aspect of group structure as they provide direction and motivation, and organize the social interactions of members. Like norms, values may be communicated either explicitly or on an ad hoc basis. Values can serve as a rallying point for the team. However, some values (such as conformity) can also be dysfunction and lead to poor decisions by the team. Communication patterns describe the flow of information within the group and they are typically described as either centralized or decentralized. With a centralized pattern, communications tend to flow from one source to all group members. Centralized communications allow standardization of information, but may restrict the free flow of information. Decentralized communications make it easy to share information directly between group members. When decentralized, communications tend to flow more freely, but the delivery of information may not be as fast or accurate as with centralized communications. Another potential downside of decentralized communications is the sheer volume of information that can be generated, particularly with electronic media. Status differentials are the relative differences in status among group members. When a group is first formed the members may all be on an equal level, but over time certain members may acquire status and authority within the group; this can create what is known as a pecking order within a group. This dynamogenic factor is believed to have laid the groundwork for what is now known as social facilitation—an "improvement in task performance that occurs when people work in the presence of other people". Zajonc observed two categories of behaviours—dominant responses to tasks that are easier to learn and which dominate other potential responses and nondominant responses to tasks that are less likely to be performed. In his Theory of Social Facilitation, Zajonc concluded that in the presence of others, when action is required, depending on the task requirement, either social facilitation or social interference will impact the outcome of the task. If social facilitation occurs, the task will have required a dominant response from the individual resulting in better performance in the presence of others, whereas if social interference occurs the task will have elicited a nondominant response from the individual resulting in subpar performance of the task. Similarly, underlying the 1999 Columbine High School shooting in Littleton, Colorado, United States, intergroup dynamics played a significant role in Eric Harris’ and Dylan Klebold’s decision to kill a teacher and 14 students (including themselves). This comparison process is not unbiased and objective. Instead, it is a mechanism for enhancing one's self esteem. Even without any intergroup interaction (as in the minimal group paradigm), individuals begin to show favouritism towards their own group, and negative reactions towards the outgroup. The Robbers Cave Experiment was later used to support realistic conflict theory. Other prominent theories relating to intergroup conflict include social dominance theory, and social /self categorization theory.

Топтар арасындағы қақтығыстарды азайту

Әлеуметтік топтар арасындағы шиеленіс, көзқарасқа байланысты жағдай, әділетсіздік және қақтығысты азайту мақсатында бірнеше стратегиялар әзірленді. Оларға контактілік гипотеза, «түйреуіш сынып» әдісі және категорияға негізделген бірнеше стратегиялар жатады.

Байланыс гипотезасы (топаралық байланыс теориясы)

1954 жылы Гордон Олпорт топтар арасындағы байланысты күшейту арқылы прежудистің (алдын ала пікірдің) азайтылуы мүмкін екенін ұсынды. Одан әрі, ол байланыс үшін төрт оңтайлы жағдайды атады: жағдайдағы топтардың тең мәртебесі; ортақ мақсаттар; топтар арасындағы ынтымақтастық; және билік, заң немесе дәстүрлердің қолдауы. Одан бері байланыс гипотезасының түрлі вариациялары бойынша 500-ден астам зерттеу жүргізілді, ал мета-талдау оның тиімділігін жалпы қолдайды. Мысалы, егер орта мектепте ақ, қара және латиноамерикандық студенттер арасында қақтығыс туындаса, топтар арасындағы шиеленісті азайту үшін студенттердің ортақ «орта мектеп» тобына/үзеңгісіне баса назар аударуға болады. Жоғары деңгейдегі ортақ жеке бастылықты пайдаланатын модельдерге ортақ топтық жеке бастық моделі, топтық проекция моделі, өзара топтар аралық ерекшелену моделі және топтық жеке бастық моделі жатады. 1971 жылы Техас штатындағы Остин қаласында нәсілдік шиеленіс күшейді. Аронсон мектептердегі осы шиеленістің мәнін зерттеу және оны азайту стратегиясын әзірлеу үшін шақырылды (1954 жылғы «Браун против Білім беру кеңесі» ісінде бекітілгендей, мектептерде интеграция процесін жақсарту мақсатында). «Жүгірткі сыныптың» тиімділігіне қарамастан, бұл стратегия кеңінен қолданылмады (мүмкін, мектептерден тыс қалыптасқан, нәсілдік және этникалық азшылық топтары ақтармен тең екенін және олардың мектептерге интеграциялануы керек деген идеяға қарсылық көрсеткен күшті көзқарастардың салдарынан).