Ұлттық психология
-
Бүтін – бөліктердің қосындысынан артық
Синергия: ынтымақтастық арқылы жаңа, күшті нәтижеге қол жеткізу. Бірлескен жұмыс, өсім, және күрделі жүйелердегі үйлесімділік туралы біліңіз.
-
Әлеуметтік психология: адам ойы, сезімі және мінез-құлқының зерттелуі
Әлеуметтік психология: адам ойларына, сезімдеріне және мінез-құлқына әлеуметтік ортаның қатысы. Зерттеулер, себеп-салдар байланыстары, тарихы.
-
Әлеуметтік нормалар: қалыпты мінез-құлықтың түсінігі
Әлеуметтік нормалар: қағидалар, мінез-құлық үлгілері, адам әрекетін қалыптастырушы факторлар. Нормалардың түрлері мен олардың әсер ету механиздері туралы біліңіз.
-
Кері әсер беретін ынталандырулар
Бұрмаланған ынталандырулар: күтілмеген салдарлар. Үндістандағы жылан аулаудағы қате саясат мысалы. Экономика мен саясаттағы жағымсыз нәтижелер туралы.
-
Әсер ету қабілеті және билік көздері
Саяси күш, әсер ету қабілеті: түрлері, көздері (мәжбүрлеу, институттар, құрылым, тіл). Френч пен Рейвеннің күш көздері схемасы.
-
Әлеуметтік топтар динамикасы
Топтық динамика: әлеуметтік топтардағы мінез-құлық пен психологиялық процестер. Шешім қабылдау, ауру таралуы, жаңа идеялар зерттеуге көмектеседі.
-
Гюстав Ле Бон: Француз психологы және ғылымның көп салалы зерттеушісі
Шарль Ле Бон – француздық психолог, антрополог, социолог (1841-1931). "Халықтың психологиясы" еңбегімен әйгітэлді. 🧠📚 Француз-прусс соғысы, медицина.
-
Әлеуметтік топтар мен адам аралық өзара әрекеттесулер
Әлеуметтік топтар: анықтама, түрлері, қарым-қатынас ерекшеліктері. Топ динамикасы, ұйымдардағы қаулылар туралы біліңіз.
-
Соқыр ынта мен шектен тыс әуестік
Фанатизм: мағынасы, себептері, көріністері. Шартушылық, ықылас, бейшаралық сенімдер. Дін фанатизмі, көзқарас қақтығыстары туралы біліңіз.
-
Абилен қарама-қайшылығы: қателі коммуникация салдарынан туындаған жалған келісім
Абилен парадоксы – топтағы қате шешімдерге себеп болатын коммуникация жетіспеушілігі. Әрбір мүше өзінің пікірінің басымдыққа ие деп қателеседі, наразылық білдірмейді.
-
Өзі-орындалатын болжам
Өздігінен орындалатын болжам – сенесіз бе, сонда болады! Осы құбылыс адамдардың күтіміне сай әрекет етуімен орындалады. Психология, мінез-құлық.
-
Жанте заңы: Скандинавиялық мінез-құлық кодексі
Жанте заңы: скандинавиялық елдердегі жеке өркендеуге қарсылық көзқарасы. Аксель Сандемосе романынан туындаған, теңдік пен сәттілікке сын көзбен қарау.
-
Жалған қорқыныш пен ұжымдық гистерия құбылысы
Жаппай гистерия – қауесет пен қорқыныштан туындайтын, халық арасында ұжымдық иллюзиялардың таралуы. Симптомдар мен аурулардың жаппай пайда болуы да осыған жатады.
-
Көмек көрсетуге бейжайлық: әлеуметтік психологиялық құбылыс
Көмекке келмей қалу құбылысы: адамдар көп болғанда жағдайға араласу ықтималдығы төмендейді. Жауапкершілік сезімінің таралуы, әлеуметтік психология зерттеуі.
-
Басшылыққа бағыну және әлеуметтік ықпал
Бағыну – бұл адамның әрекетінде, билік иесінің нұсқауларына бас ию. Бағыну, сәйкестік және үйлесімнен өзгеше. Психологиялық зерттеулерде бағыну этикалық тұрғыдан қарастырылады.
-
Кұрметсіз топтасу немесе мағынасыз бірлік
Курд Воннегуттың «Cat's Cradle» романындағы "гранфаллун" ұғымы – мағынасыз, жалған бірлікке ұмтылған адамдар тобы. Әдебиеттік термин, анықтамасы мен мысалдары.
-
Әлеуметтік өзгерістің шегі: Тіптің нүктесі
Әлеуметтанудағы "бетбұрыс нүкте" – бұл үлкен өзгеріске алып келетін, кең таралған жаңа әдет. Ақ халықтың көшіп кетуі мысалы.
-
Халық дұшпаны және әлеуметтік гистерезис
Халық дұшпаны – фольклорда немесе БАҚ-та бұрмаланып көрсетілетін, қылмысқа немесе әлеуметтік мәселелерге кінәлі деп айыпталатын топ/адам. Моральдық паникаға себеп болады.
-
Статистикалық құбылыс және парадокс
Уилл Роджерс құбылысы: топтар арасындағы орташа көрсеткіштердің өзгеруі. Миграция қалай екі штаттың да интеллектуалдық деңгейін арттырғанын біліңіз.
-
Қоғамдық пікір және үнсіздік спиралі теориясы
Саяси ғылым мен коммуникация теориясы: «Үнсіздік спиралі» - қоғамдық пікірдің әсері, өз пікірін білдіруден қауіптену, изоляция қорқынышы.
-
Әлеуметтік ықпал: көзқарастар мен мінез-құлықтың өзгеруі
Әлеуметтік ықпал: мінез-құлықты өзгерту, сәйкестік, әсер ету, келісім, басшылық. Адамдардың пікірлері мен іс-әрекеттеріне қысымның ролі.
-
Топтық поляризация: Шешімдердің радикалдану тенденциясы
Топтық поляризация: топ шешімдері жеке ойлардан радикалдырақ болады. Қауіпті немесе сақтыққа ұмтылыс күшейеді, көзқарастар белсенділеніп, өзгереді. Психология.
-
Бұқаралық ақпарат құралдарының әсерінен ауытқулардың күшеюі
Қоғамдық реакцияның қылмысты күшейтуі: социологтар бұл құбылысты зерттейді. Бұзық мінез-құлықтың өршуіне қалай әсер ететінін біліңіз.
-
Жауапкершіліктің таралуы құбылысы
Жауапкершіліктің таралуы – топтағы адамдардың жеке жауапкершілік сезімін азайту құбылысы. Төтенше жағдайларда немесе мақсатқа жетуде көрінеді. Психология.
-
Қоғамдық мінез-құлық: әлеуметтік теориялар мен түрлері
Ұжымдық мінез-құлық: әлеуметтік құрылымға бағынбаған, спонтанды түрде туындайтын әлеуметтік процестер. Қақтығыстар, әдеттер, топ динамикасы.
-
Әлеуметтік нормалардың бұзылуы және реакциялар: Социологиялық эксперименттер
Әлеуметтанудағы бұзу эксперименті – әлеуметтік нормалардың бұзылуына реакцияны зерттеу. Гарфинкелдің жұмысы, әлеуметтік құрылымды талдау.
-
Әлеуметтік дәлелдеме: Мінез-құлықтың көшірмелігі мен үйлесімділік
Әлеуметтік дәлелдеме: адамдардың мінез-құлқындағы еліктеу, әсіресе беймәлім жағдайларда. Ұжымдық тәртіп пен дұрыс әрекетті табуға көмектеседі.
-
Жүзді маймыл эффектісі: Ұжымдық үйрену және мінез-құлықтың таралуы
Жүзді маймыл эффектісі: жаңа идеялар мен мінез-құлықтардың түсіндірілмейтін таралуы. Ғылыми зерттеулерде бұл теорияның дұрыс еместігі дәлелденді.
-
Қоғамда қабылданбастық процесі
қоғамда қабылданбалдылық процесі: легитимдеу, әлеуметтік ғылымдардағы маңызы, биліктің негіздері (Макс Вебер). Құқықтық және нормативтік қағидалар.
-
Көңіл толқыны мен адамдар жиналуы
Адамдардың ортақ мақсатпен жиналуы – қалың жұрт құрылысы. Мысалдар, анықтамасы, басқа топтардан айырмасы туралы ақпарат.
-
Қорықтың үстінен жүру дәстүрі
Оттықтан жүру – ежелгі дәстүр, батылдық пен сенімді сынау. Физикалық түсіндірмелер мен әлеуметтік маңызын біліңіз. 🔥
-
Басқалардың пікірлерін қате түсіну құбылысы
Қоғамдық психологияда көпшілдік надандығы – адамдардың өзгелердің пікірлерін қате түсінуі. Бұл құбылыста жеке адамдар өз ойларынан айнып, жалған көпшілік пікірге сенеді.
-
Жаңа идеялардың таралу теориясы
Жаңа идеялардың таралу теориясы: инновация, қабылдаушылар, коммуникация арналары, уақыт және әлеуметтік жүйелер. Эверетт Роджерстің еңбегі.
-
Жаппай қозғалыстар табиғаты: Эрик Хоффердің ойлары
Эрик Хоффердің «Шын сенуші» кітабы жаппай қозғалыстардың пайда болу себептерін, психологиясын және тарихи циклын қарастырады. Әлеуметтік философия.
-
Топтама жұмысындағы жауапкершіліктің төмендеуі
Топтық жұмыстағы жауапкершіліктің төмендеуі: әлеуметтік жалқаулық. Жеке жұмыс істегендегіден аз күш салу, себептері мен зерттеулері туралы біліңіз.
-
Жұқыр эффектісі: Жүйедегі таралу және салдары
Тікелей әсерден туындайтын тізбектеп таралу эффектісі: экономика, әлеуметтану, қаржы саясатындағы салдары. Жаһандық байланыс пен өзара тәуелділік туралы біліңіз.
-
Топтық әрекеттер мен сенімдерге бейімділік
Топтық мінез-құлық – адамдардың сенімдері мен әрекеттерінің топқа ұқсауы. Психология, социология зертеулері. Ұжымдық ой, топтық қылық туралы біліңіз.
-
Міметик құштарлық және құрбандық механизмі: Рене Жирар теориясы
Рене Жирар: құштарлық психологиясы, миметикалық құштарлық, үлгілерді көшіру, әлеуметтік нормалар, тілектердің пайда болуы. Философия, тарих, әдебиет.
-
Қорқыныш атмосферасы мен манипуляция
Қорқыныш мәдениеті – саяси мақсаттарға жету үшін эмоциялық манипуляция арқылы қоғамды қорқыту. Жұмыс орнындағы басшылықтың тирандық стилі қорқыныш атмосферасын тудырады.
-
Топтың көлеміне байланысты еңбек өнімділігінің төмендеуі
Рингельман эффектісі: топтың өсуімен жеке өнімділік төмендеуі. Ұжымдық жұмыстағы тиімсіздік себептері, топ мүшелерінің күшін азайту туралы мақала.
-
Топтық өзін-өзі жоғалту құбылысы
Деиндивидуализация – әлеуметтік психологиядағы жеке тұлғаның жауапкершіліктен босауы, топтағы мінез-құлқының өзгеруі. Сезімталдық төмендеуіне себеп болады.
-
Әсер етудің үлгілік құбылысы немесе басқалардың тәжірибесінен туындаған әсер
Әлеуметтік және саяси өзгерістердегі «көрсету әсері» – басқалардың тәжірибесін үлгі етіп алу. Саясатта, экономикада қолданылады, табысты үлгілерді таратуға көмектеседі.
-
Координациясыз көпшілік әрекеттері
Қоғамтанудағы жаппай әрекет – үйлесімсіз, бірақ бірдей мінез-құлық. Мысалдар: сауда, капитализмнің дамуы, банкроттық. Тәртіпсіз жаппай іс-қимылдар туралы біліңіз.
-
Құпия болжамның өзінен өзі жолығуын болдырмауы
Өзін-өзі жоққа шығаратын болжам – бұл болжамның орындалмауына себеп болатын күйзеліс. Психологиялық әдіс, ескерту ретінде қолданылады.
-
Әлеуметтік нормалар тәсілі: қате түсініктерді түзеу және мінез-құлқына әсер ету
Әлеуметтік нормалар тәсілі – денсаулық сақтау кампанияларында қолданылатын стратегия. Бұл тәсіл адамдардың өзгелердің мінез-құлқы туралы қате түсініктерге негізделгенін көрсетеді.
-
Норман Триплетт: Әлеуметтік психологияның алғашқы зерттеушісі
Норман Триплетт (1861-1934) – американдық психолог, әлеуметтік психологияның алғашқы тәжірибесін жасаған. Әлеуметтік жеңілдету эффектісін зерттеген.
-
Әлеуметтік қозғалыстар теориясы: ғылыми зерттеулер тарихы мен дамуы
Әлеуметтік қозғалыстар теориясы – әлеуметтік ғылымдардағы көп салалы зерттеу. Қозғалыстардың себептері, түрлері, салдары мен құрылымын түсіндіреді.
-
Әлеуметтік қозғалыстарға қарсы әрекеттер
Қоғамдық қозғалыстарға қарсы қозғалыстар социологияда негізгі рөл атқарады. Саяси ықпал үшін күрес, ресурстарды бөлісу осыған себеп. Толығырақ оқыңыз!
-
Әлеуметтік факторлардың мінез-құлыққа әсері
Әлеуметтік факторлар мінез-құлқына қалай әсер етеді? Ұжымдық жұмыс, көрерменнің болуы жеке тұлғаның еңбегін жақсартады. Зерттеулер, мысалдар келтірілген.
-
Қысқа мерзімдік әуесқойлықтар мен құмарлықтар
Әдеттер, трендтер, қызығулар: қысқа мерзімдік танымалдыққа ие болып, жылдам жоғалып кететін ұжымдық мінез-құлық туралы біліңіз.
-
Resource mobilization
-
Value-added theory
-
The Experiment