Кеңес Одағы дәуіріндегі тыңшылар ережелері

Кіріспе

Даниял Сильва романы
Суық соғыс кезеңінде тыңшылар үшін қауіпсіздік шаралары: «Мәскеу ережелері»

«Мәскеу ережелері» – суық соғыс кезінде Мәскеуде жұмыс істейтін тыңшылар мен басқа да адамдар қолдану үшін жасалған деп есептелетін тәжірибелік ережелер жиынтығы. Бұл ережелер Мәскеу қаласының жасырын операция жүргізушілер үшін ерекше қатал орын ретінде танылуына байланысты. Бұл тізім жазба түрінде болмаған болуы мүмкін.

Ережелер

Агент Тони Мендес былай деп жазды: Бұл ережелерді ешкім жазып қоймаса да, оларды барлығымыз ең қиын операциялық ортада – Кеңес Одағының астанасында операция жүргізу үшін түсінетінбіз. Мәскеуге жеткен кезде, бұл ережелерді барлығы білетін. Олар өте қарапайым және ақылға қонымды еді. Вашингтондағы Халықаралық тыңшылар мұражайында Мәскеу ережелері былай берілген:
Ешнәрсеге сенбе. Ешқашан ішкі сезіміңе қарсы болма. Әркім де қарсы тараптың бақылауында болуы мүмкін. Артқа қарама, сен ешқашан толыққанды жалғыз емессің. Жағдайға бейімдел, араласып жүр. Қылығыңды өзгертіп, жасырын күйде бол. Оларды сенімділікке бөлеп ал. Қарсы тарапты мазалама. Әрекет ету үшін уақыт пен орынды өзің таңда. Мүмкіндіктеріңді ашық ұста.

Шығармалық сілтемелер

Мәскеу ережелері Джон ле Карренің суық соғыс кітаптарында, соның ішінде «Tinker, Tailor, Soldier, Spy» және «Smiley’s People» романдарында, кәсіби шеберлік ретінде жиі еске алынады. Оған көзге түспейтін сигналдарды (булавкалар, бор белгілері), жасырын байланыс орындарын пайдалану және (сирек) бетпе-бет кездесу қажеттігін білдіру тәсілдері кіреді. «Smiley’s People» романының басында генерал Смайлимен кездесуді сұрап, Мәскеу ережелерін қолданады. Бірақ оған КГБ-нің өлтірушілері ере жетеді және кездесуге дейін ол қаза табады. Ереженің бірінде бірден құтылуға болмайтын құжаттарды алып жүруге тыйым салынған, мысалы, темекінің бос қаптамасына жасырылған 35 мм-лік фотонегатив. «Spooks» сериалында да Мәскеу ережелері туралы айтылады. Атап айтқанда, 6-шы маусымның 10-шы эпизодында Гарри Пирс біреуге: «Лондонды жау территориясы ретінде қара, басыңды төмен ұста, мүмкіндікті пайдалан және қимыл жаса» дейді. 5-ші маусымның бұрынғы эпизодында МИ6-ның бұрынғы агенты Ричард Демпсидің маскировкамен және Мәскеу ережелерін сақтап жүргені айтылады, онда осы жерді жау территориясы ретінде қарау идеясы қайталанады. Мик Херронның «Slough House» (телевизияда «Slow Horses») сериалы Мәскеу ережелерін еске алады және оған қарсы «Лондон ережелерін» ұсынады. Даниэль Сильваның «Мәскеу ережелері» романында Габриэль Аллон Мәскеуде болады. Чарльз Стросстің «Dark State» (2017) романының 35-бетінде Мәскеу ережелері туралы айтылады, онда жаңа шпионға, ол бейтаныс территорияға жіберілген және өзін сәтсіз сезінгенге кеңес береді. «The Middleman» сериалының 8-ші эпизодында («Ectoplasmic Pan Hellenic Investigation») Мәскеу ережелері жарияланады. Джонатан Франзеннің «Purity» романының «Too Much Information» тарауында Лейла кейіпкері осы ережелерге қысқаша сілтеме жасайды. Джейсон Мэтьюстің «Palace of Treason» романында 307-бетте ережелер туралы айтылады. Лиам Галлахердің «Moscow Rules» әні, оның 2022 жылғы «C’mon You Know» альбомында орын алған. Amazon Prime Video-дағы Том Клэнсидің «Jack Ryan» (TV сериалы) сериалының 3-ші маусымының 7-ші эпизоды «Мәскеу ережелері» деп аталады.

Moscow rules are prominently referred to in John le Carré's cold war books including Tinker, Tailor, Soldier, Spy and Smiley's People, as tradecraft, including use of inconspicuous signal markers (drawing pins, chalk marks), the use of dead drops, and the ways to signal the need for a (rare) face to face meeting. Moscow Rules are important at the beginning of Smiley's People, where the General invokes the rules to request a meeting with Smiley, but he is followed and killed by KGB assassins before it can happen. The applicable rule states that no documents may be carried that cannot be instantly discarded, in this instance a 35mm negative concealed in an empty pack of cigarettes. In Spooks there are references to the Moscow Rules. In particular, in Season 6 Episode 10, Harry Pearce tells someone, "Treat London as enemy territory, keep your head down, find an opportunity, and make a move." In an earlier episode in Season 5, rogue MI6 agent Richard Dempsey is said to be in disguise and following the Moscow Rules, where the idea of treating the place as enemy territory is repeated. Mick Herron's Slough House (Slow Horses for television) series refers to the Moscow Rules and counters those with The London Rules. Daniel Silva's Moscow Rules places Gabriel Allon in Moscow. Charles Stross's novel Dark State (2017) refers to the Moscow Rules at page 35, as a supervisor advises a novice spy who has been dropped into unfamiliar territory and feels she failed. In The Middleman, episode 8 (the "Ectoplasmic Pan Hellenic Investigation"), the Moscow Rules are recited. The rules are also referred to briefly by character Leila in the "Too Much Information" chapter of Jonathan Franzen's novel Purity. The rules are referred to in Jason Matthews' novel, "Palace of Treason" at p.307 (paperback). The rules are referred to in Liam Gallagher's song Moscow Rules from his 2022 album C'mon You Know. Season 3, Episode 7 of Tom Clancy’s Jack Ryan (TV series) on Amazon Prime Video is entitled Moscow Rules.