Кіріспе

Трумэн Капотенің 1986 жылғы романы. "Жауапты дұғалар" – американдық автор Трумэн Капотенің аяқталмаған романы, ол 1986 жылы Англияда және 1987 жылы АҚШ-та, автордың қайтысынан кейін жарияланды.

Тарих

Кітаптың атауы романның эпиграфынан алынған: "Авильдық киелі Терезаға қатысты жауапсыз дұғаларға қарағанда жауап алған дұғаларға көбірек көз жастар төгіледі". Random House бас редакторы Джозеф М. Фокстың айтуынша, Капоте романға алғашқы келісімшартқа 1966 жылдың 5 қаңтарында қол қойды – бұл Marcel Proust-тың "Уақыттың іздеуінде" романына американ аналогы ретінде жоспарланған еді. Бұл келісім бойынша 1968 жылдың 1 қаңтарына дейін тапсыру мерзімі белгіленген 25 000 доллар көлемінде аванс қарастырылды. "Сық қанда" романының күтпеген табысы, "Қара және ақ бал" (1966 жылғы қарашада Плаза қонақүйінде өткен), түрлі тележобалар, қысқаша шығармалар және жеке мәселелердің күшеюі Капотенің 1968 жылғы мерзімін өткізіп жіберуіне себеп болды. 1969 жылдың шілдесінде 1966 жылғы келісімшарт қайта қаралып, 1973 жылдың қаңтарында тапсырылатын трилогия үшін "көп есе жоғары" 750 000 доллар аванс берілді. Тапсыру мерзімі 1974 жылдың қаңтарына, содан кейін 1977 жылдың қыркүйегіне дейін кейінге жылдырылды. 1971 жылғы мамырда "The Dick Cavett Show" бағдарламасында Капоте кітапты өзінің "өлгеннен кейінгі романы" деп атап, "Мен оны өлтіремін, немесе ол мені өлтіреді" деп түсіндірді. Кітап – сол дәуірдегі көрнекті әйелдер мен олардың күйеулеріне жақын дос және сенімді адам ретіндегі өзінің тәжірибесінен туған жоғары және төмен әлеуметтік топтардың араласуы туралы әңгіме. Бірінші тарауда ("Бұзылмаған монстрлар") 1940 жылдардағы Нью-Йорк әдеби ортасындағы жас жазушы П. Б. Джонстың "пикарестік" ерліктері суреттеледі. П. Б. Джонс ("Жауап алған дұғалар" романын жазу процесіндегі") және "әйелдер мен ерлердің екеуімен де қарым-қатынасқа түсетін" "бисексуалдық іздеуші", оның әдеби мансабына көмектесе алатын болса. Сәйкесінше, Кэтрин Энн Портер мен Теннесси Уильямс екеуі де жала жабушылықпен бейнеленген. 1975 жылы Капотенің алкогольге, есірткіге және жеке тәртіпсіздікке құмарлығы көптеген адамдарды "Жауап алған дұғалар" кітабын жариялау ниетінен бас тартқанына және жазуды тоқтатқанына сендірді. 1975 және 1976 жылдары Капоте Гордон Лиштің тапсырысымен романның төрт тарауын ("Можаве", "La Cote Basque", "Бұзылмаған монстрлар" және "Кейт МакКлауд") Esquire журналына сатты. "Можаве" журналының 1975 жылғы маусымдық санында көп назарсыз жарияланды. Алайда, 1975 жылғы қарашада "La Cote Basque" басылғаннан кейін Капотенің достары мен таныстары арасында шок пен ашу туды, олар өздеріне негізделген кейіпкерлерді таныды. "Можаве" және "La Cote Basque" автордың әлеуметтік демеушілерінің, соның ішінде CBS басшысы Уильям С. Пейли, оның әйелі Бейб (содан кейін қатерлі ісікпен ауырып), Глория Вандербильт (көрсетілгендей, шынайысыздыққа толы), Happy Rockefeller және Ann Woodward жеке өміріндегі кемшіліктерді ашық көрсетті. Пейлилер енді Капотемен қарым-қатынас жасауын тоқтатты және достарын оқшаулатуға бастады. Кейіннен "Бұзылмаған монстрлар" және "Кейт МакКлауд" тараулары 1976 жылғы мамыр және желтоқсан айларында журналда жарияланды. Әдеби тұрғысынан алғанда, тараулар әртүрлі пікірлерге ие болды. Кейбіреулер, Капотенің өмірбаянын жазған Джеральд Кларк сияқты, "Жауап алған дұғалар" романын автордың "Сық қанда" романымен алғаш қолданған деректі романның шыңы деп санайды және оның талантының есірткіге тәуелділіктен арылу қабілетіне куәлік етеді. Норман Мейлер Капотенің техникасын жоғары бағалағанмен, әлеуметтік жағынан ескірген элитаның ерліктерінің көрінеу маңызсыз сюжетіне күмән келтірді.

Жоғалған тарауларға қатысты теориялар

Капоттің бұрынғы ұзақ көркем шығармаларымен салыстырмалы ұзындығы бар, Esquire журналында жарияланған үш тарауды Random House 1987 жылы «Жауап берілген дұғалар: аяқталмаған роман» деп жинақтады. Жоғалған тараулардың бірінің («Яхталар мен заттар») атауын алған, жарияланбаған қысқаша әңгіме кейіннен Нью-Йорк қалалық кітапханасының қолжазбалар мен мұрағаттар бөлімінде Капоттің қағаздарынан табылып, 2012 жылғы желтоқсандағы Vanity Fair журналында жарияланды. Өліміне дейін Капоте осы тараулардан достарына кешкі ас дастарқанында жиі оқып беретін, бірақ оның әңгіме айту шеберлігі соншалық, тыңдаушылардың көбісі ол шын мәнінде қолжазбадан оқып отыр ма, әлде сөздерін ойдан шығарып айта ма екенін ажырата алмайтын. Ол 1980 жылдардың басында Клей Фелкердің редакторы тұсында «Ата Фланаганның» тарауын Esquire журналына 35 000 долларға сатуға келісім берді; ол тек «бірнеше бөлшектерді түзету қажет» десе де, үзінді ешқашан ұсынылмады. Капоте сүйіктісі Джон О’Шианың 1977 жылы «Миға жасалған ауыр құлық» деген тарауын алып кеткенін және кейін қайтарып алу үшін сотқа жүгінгенін мәлімдеді, бірақ ол ақырында О’Шиамен келісіп, 1981 жылы сот ісін тоқтатты. Капотенің көп жылғы сенімді серігі Джоан Карсон романды 1980 жылдардың басында аяқтаған үш «өте ұзақ» тарауды («And Audrey Wilder Sang», «Yachts and Things» және «Father Flanagan's») оқығанын айтты. Өліміне бір күн қалғанда таңертең Капоте Карсонға толық роман салынған сақтау қоймасының кілтін беріп, «тараулар олар табылғысы келген кезде табылады» деді. Карсон Капотені нақты орны туралы сұрағанда, ол Манхэттен, Палм-Спрингс, Лос-Анджелес және Жаңа Орлеан сияқты ол жиі баратын әртүрлі жерлерді атады. Капотенің өлімінен кейін қолжазбаны жан-жақты іздеудің нәтижесі болмады. Редакторының алғы сөзінде Фокс «тартынғандай» тараулардың бір кезде болғанын, бірақ 1980 жылдардың басында Капоте оларды «әдейі жойғанын» болжады. Андреас Браун да Капотенің, мінсіздікке ұмтылатын адамның, «арасында уыстанбаған кезеңдерінде қолжазбаларды жойған болуы мүмкін» деп санайды. Капотенің азын-ау көптеген достарының (соның ішінде Энди Уорхол және Капотенің өмірлік серігі Джек Данфи) арасындағы үшінші және аздап қызықтыратын сенім – «La Cote Basque» басылымынан кейін туған жоғары қоғамның наразылығы Капотені соншалықты ауыр тигізді, ол «Кате МакКлаудты» аяқтағаннан кейін «Жауап берілген дұғалар» жұмысын тоқтатты және оны аяқтауға шамасы келмеді. Күнделігінде Уорхол Капотенің романына қатысты мас күйіндегі әңгімелерін жиі айтады, бірақ ол ешқашан сюжеттің нақты егжей-тегжейін біле алмады. Ол Бригид Берлинмен бір тараудың мазмұнын талқылады, ал Уорхол оның талқылауды жазбаға алмағанына ашуланды.