Кіріспе
Неміс хирургы Андреас Роланд Грунциг (25 маусым 1939 – 27 қазан 1985) – неміс радиологы және кардиологы, эпидемиология мен ангиология саласындағы негізгі қызығушылықтары, білімі және зерттеулері бар еді. Ол тарылған артериялардың қуысын кеңейту үшін сәтті балондық ангиопластиканы алғаш рет жасағандықтарымен белгілі. Ол Дрезден қаласында дүниеге келген.
Andreas Roland Grüntzig (25 June 1939 – 27 October 1985) was a German radiologist and cardiologist, with foundational interest, training and research in epidemiology and angiology. He is known for being the first to develop successful balloon angioplasty for expanding lumens of narrowed arteries. He was born in Dresden.
Ерте өмір
Андреас Роланд Груенциг 1939 жылғы 25 маусымда, Екінші дүниежүзілік соғыс басталмас бұрын Дрезденде дүниеге келді. Оның әкесі, доктор Вильмар Груенциг (1902–1945), химия ғылымдарының докторы, орта мектептегі ғылым мұғалімі болған. Вильмар Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Люфтваффе метеорологиялық қызметіне шақырылды. Ол соғыс кезінде қаза болды деп есептеледі. Оның анасы Шарлотта (құрметті аты Зейгнер) Груенциг (1907–1995) де мұғалім болған. Оның үлкен ағасы Иоганнес Груенциг еді. 1940 жылы Дрезденде туғаннан кейін отбасы Батыс Саксониядағы Рохлиц деген шағын қалаға, туысының үйіне көшіп кетті. Соғыстан кейін Шарлотта ұлдарымен бірге, әпкесі Альфреда Бейермен және анасымен Лейпцигке көшіп барды. 1950 жылы Шарлотта отбасымен Аргентинаның Буэнос-Айрес қаласына күйеуінің інісі мен оның әйелімен бірге тұруға көшті. Екі жылдан кейін, бақытсыздыққа ұшыраған және туған жерін сағынған Шарлотта екі ұлымен Лейпцигке қайтып келді. Груенциг пен оның ағасы Иоганнес Лейпцигтегі Томас мектебінде оқыды. Груенциг 1957 жылы Томас мектебін үздік дипломмен бітірді. 1956 жылы оның ағасы Иоганнес шекараны кесіп, Ганноверге қашып кетті. Бір жылдан кейін Груенциг те солай істеді. Груенциг Бунсен гимназиясында оқыды, ал оның ағасы Гейдельберг университетінде медицина студенті болды. Груенциг 1958 жылдың күзінде Гейдельберг университетінде медициналық білімін бастады және 1964 жылдың 8 сәуірінде бітірді. Содан кейін ол Мангейм, Ганновер, Бад-Харцбург және Людвигсхафен қалаларында бірнеше стажировкадан өтті. Оның оқуы ішкі медицина және тамыр хирургиясын қамтыды. 1966 жылы Груенциг Гейдельберг университетінің әлеуметтік және еңбек медицинасы институтында ғылыми қызметкер болып жұмысқа орналасты, онда жүрек-қан тамырлары ауруларының, созылмалы бронхиттің және бауыр дегенерациясының қауіп факторларын зерттеді. 1967 жылы ол Лондон университетінің гигиена мектебінде эпидемиологияны зерттеу үшін алты айлық стипендия алды. 1968 жылы ол Гейдельбергке оралды. 1968 жылдың басында ол Дармштадт қаласындағы Макс Ратшоу клиникасында алты айға дәрігердің көмекшісі болып жұмыс істеді. 1969 жылдың қарашасында Груенциг пен оның болашақ әйелі Михаэла Цюрихке көшіп барды, онда ол Цюрих университетінің ауруханасындағы ангиология бөлімінде жұмыс істеді.
Жаңа әдіс: коронарлық ангиопластика
1960 жылдардың аяғында Груенциг америкалық Чарльз Доттердің Германияның Франкфурт қаласында өткен лекциясында әзірлеген ангиопластика процедурасы туралы білді. Германияда ангиопластика әдістерін зерттеуге бюрократиялық қарсылықпен кездескен Груенциг 1969 жылы Швейцарияға көшті. Груенцигтің ояу адамға жасаған алғашқы коронарлық ангиопластикасы 1977 жылы 16 қыркүйекте Швейцарияның Цюрих қаласында орындалды. Ол жүректің алдыңғы қабырғасын және ұшын қамтамасыз ететін сол жақ алдыңғы төмендеу артериясының (САА) қысқа, шамамен 3 мм, тармақталмаған бөлігін кеңейтті (сол жақтағы коронарлық артерияның алдыңғы тармағы). Бұл артерияның люменінде шамамен 80% жоғары дәрежелі стеноз болды. Груенциг өзінің алғашқы төрт ангиопластика жағдайының нәтижелерін 1977 жылғы Американдық Жүрек Қауымдастығының (АЖҚ) мәжілісінде ұсынды, бұл оның пионерлік жұмысының кеңінен танылуына әкелді. Тек абайлап жасалған, үй жағдайында дайындалған катетерді (қазіргі стандарттармен салыстырғанда қарапайым) қолданғанына қарамастан, емнің тікелей нәтижелері өте жақсы болды. Пациент осы емнен кейін стенокардиядан құтылып, содан кейін де осы күйде қалды. Бұл алғашқы пациенттің нәтижесі, емнің 10 жылдығында Эмори университетінде ангиография арқылы сайып тексерілді. LAD артериясының тарылуы осы 10 жыл ішінде дерлік толыққанды кеңейген күйде қалды. 10 жыл бұрынғы түпнұсқа суреттермен, бірдей бұрыштардан және әртүрлі көзқарастан салыстырғанда, қалдық тарылу минималды болды, шамамен 10% -тан кем деп есептеуге болады. Бұл алғашқы және кейінгі пациенттердің тамаша нәтижелері ангиопластика емдеуінің жылдам дамуына және оның қабылдануының өсуіне үлкен үлес қосты. Груенциг ертерек бірнеше маңызды мәселені анықтады: а) емдеу көптеген дәрігерлер, әсіресе коронарлық артерияны айналып өту операциясын жасаушы хирургтар тарапынан оңай қабылданылмайды, б) емделуге тиіс пациенттер мен зақымдануларды және емдеуді жүзеге асыратын дәрігерлерді дұрыс таңдамаса, жағымсыз салдарға әкелуі мүмкін, және в) техниканы және оның әлеуетті қиындықтары мен қауіп-қатерлерін басқа дәрігерлерге мұқият үйрету қажет, осылайша нашар нәтижелердің алдын алуға болады. Осы мәселелерді түсіну және оның талмай еңбегі кардиологияда техниканың соңғы табысына маңызды факторлар ретінде кеңінен мойындалды.
Эмори университетінің ауруханасы 1980-1985
1976 жылы Гренциг өзінің жануарлар зерттеулерін Майамидегі медициналық конференцияда таныстырды. Эмори университетінің кардиологы доктор Спенсер Кинг оны алғаш рет сол жерде кездестірді. 1980 жылы доктор Кинг Гренцигті Цюрихте барды. Гренциг мансабында маңызды өзгеріс жасауды ойластырып жүрген, себебі Еуропадағы жұмысының қарқыны АҚШ-қа қарағанда өте баяу болды. Ол Кливленд клиникасына жұмысқа түсуді қарастырып жатқан. Оның айтуынша, екі мақсаты болған: 1) зерттеулерін одан әрі дамыту және 2) профессор болу. Кинг Кливленд клиникасында медициналық мектептің жоқ екенін, демек ол онда профессор бола алмайтынын атап өтті. Осыдан кейін Гренциг Эмори университетіне қабылданды, онда ол бірден профессор қызметін атқарды. Доктор Гренциг Эмори университетіне келген кезде доктор Кингпен бірлесіп демонстрациялық курстарды өткізді. Катетеризациялық зертханалар жабық тізбек теледидары арқылы үлкен аудиториямен тікелей байланыста болды. Осы сеанстардың бірінде доктор Гренциг немесе доктор Кинг процедураны орындаса, екіншісі модератор болып қатысты. Доктор Кинг доктор Гренцигтің жағдайды жылдам бағалап, тиісінше әрекет ету қабілетін есінде сақтап қалды. 1981 жылдың ақпанында Атлантада бірінші жылдық курс өтті, оған бүкіл әлемнен келген 200-ден астам кардиолог қатысты. Олар керемет оқытушының үлгілі әдістерін қызығушылықпен тамашалады. Курс үш жарым күнге созылды, әр жарты күнде бір тікелей оқу жағдайы қарастырылды. Келесі курстар өткен сайын ангиопластикаға деген қызығушылық арта түсті. Мыңдаған кардиологтар доктор Гренцигтің әдістерін оның қайтыс болуынан бұрын үйренді. Курстарының бірінде Гренциг былай деді: «Техникаға не болса да, мен бір үлес қостым, ол – дәрігерлерге ояу, ес-сенімді науқастың коронарлық артерияларында жұмыс істеуге мүмкіндік беру».
Грюенцигтің мұрасы
1990 жылға қарай коронарлық артериялардың люмендік стенозын коронарлық артерияларды айналып өту отасынан гөрі, ангиопластика әдісімен емдеу жиірек қолданылатын. Бұл емдеу тәсілі қазір қарапайым балондық ангиопластика (POBA) деп аталады. 1990 жылдары ИВУС қолданылып, стенттер жасалған клиникалық зерттеулер нәтижесінде ауруды жақсы түсіну арқасында, ПОБА нәтижелерін механикалық түрде қолдаумен бірге, дереу және әсіресе ұзақ мерзімді жақсартуларға қол жеткізілді. 1990 жылдардың соңынан бері көптеген ангиопластикалар балонмен бірге стент орнатуды қамтиды; балон гидравликалық түрде кеңейтіледі, әдетте 6–25 атмосфера ішкі қысымда, содан кейін қысымы төмендетіліп алынып тасталады, ал стент кеңейтілген балонның жасаған жаңа, кеңейтілген қалпында люменді механикалық түрде қолдау үшін қалдырылады. Грюенцигтің жетістігі – медицина саласындағы маңызды жаңалық және үлкен үлес, дәрігерлердің ашық ота жасамай артериялардың ішінде қауіпсіз жұмыс істей алатынын көрсетті. Артериялық қан айналымын "терапиялық магистраль" ретінде пайдаланып, көптеген құралдар мен дәрілерді жүрекке, бүйректерге, қарын артерияларына, миға, аяқтарға және аортаға үлкен ота мен жалпы анестезия қажет етпей тікелей жеткізуге болады.
Жеке өмір
1967 жылы Грюенцигтің Катрин Хоффман есімді некеден тыс қызы дүниеге келді. Шамамен сол кезде Грюенциг Михаэла (құрметті аты – Seebrunner) Грюенцигпен танысты. Олар 1970 жылы жазда Михаэланың Бад-Рейхенхоллдағы бавариялық үйінде үйленді. Кейіннен олардың 1976 жылы қыркүйекте Соня Мерет Грюенциг есімді қызы болды. 1981 жылы Михаэла және олардың қызы Цюрихке оралғанда, олардың некелері ажырасты. Сол кезде Грюенциг уақытының көп бөлігін Эмори медицина университетінің студенті, Джорджия штатының Макон қаласынан келген Маргарет Энн Торнтонмен өткізді. Грюенциг пен Торнтон 1983 жылы үйленді. 1985 жылы Грюенциг өзіне де Хэл "Уит" Уитворт пен Гэри С. Рубин жасаған жүрек катетеризациясын жасады. Грюенциг процедурадан кейін 20 минуттан соң киініп, кеңсесіне қайта оралып, жұмысын жалғастырды, ал қалтасына қолымен қысым жасап, тесілген жерді ұстады. Ол "жүрек тамырларының анатомиясын аңгиография арқылы білу пациенттер үшін жақсы болса, ол үшін де жақсы болады" деп ойлады. Оның медициналық есептеу жөніндегі көмекшісі Нона Лоу доктор Грюенцигтің барлық процедуралары үшін CTP кодтарын енгізді.
Өлім және мұра
Груенциг, аспаптық бағаланған ұшқыш және оның әйелі Маргарет Энн 1985 жылғы 27 қазанда Форсайтта (Джорджия штаты) «Бичкрафт Барон» ұшағының апатында қаза тапты. Олар екеуі де Риверсайд қорымында (Мэкон, Джорджия) жерленген. Интервенциялық кардиология саласына қосқан үлесі үшін Grüntzig Ethica сыйлығы оның құрметіне беріледі.