Кіріспе

Көз ауруларын емдеуге арналған медицина саласы. Оптометрия – көз және оған байланысты құрылымдарды кемшіліктер мен аномалияларға тексеруді қамтитын мамандандырылған денсаулық сақтау кәсібі. Оптометристер – көздерге жан-жақты күтім көрсетуге дайындалған денсаулық сақтау мамандары. Америка Құрама Штаттары мен Канадада оптометристер оптометрия докторы дәрежесін алған адамдар болып табылады. Олар көзге қатысты жағдайларға медициналық көмек көрсетуге оқытылады және лицензия алады, сондай-ақ рефракциялық (оптикалық) көз күтімін де жүзеге асырады. Ұлыбританияда оптометристер көзге байланысты ауруларға медициналық көмек (және рефракциялық күтім) көрсетуге құқылы. Ұлыбританияда аспирантурадан кейінгі О.Д. дәрежесін алғандар да "Оптометрия докторы" аталымын пайдалана алады. Қызмет аясында оптометристер дәрігерлер деп есептеледі және медициналық сақтандыруға (мысалы, Medicare) сәйкес есептейді. Сонымен қатар, олардың көпшілігі көз аурулары мен сырқаттарына қатысты ғылыми зерттеулерге қатысады. Оптометристер рефракцияны және жиі кездесетін, күрделі емес көз ауруларын бақылауды меңгереді. Олар хирургиялық немесе лазерлік процедураларды орындауға даярланбайды. Офтальмологтар – медицина факультетінің төрт жылдық бағдарламасын бітірген, төрт жыл медициналық білім алған және медициналық мектептен кейін кемінде төрт жыл интернатурадан өткен дәрігерлер мен хирургтар.

Этимология

"Оптометрия" термині грек сөздері ὄψις (opsis; "көру") және μέτρον (metron; "өлшеу құралы", "өлшем", "ереже") сөзінен туындаған. Бұл сөз тілге көруді өлшейтін құрал оптометр деп аталған кезде (фороптер немесе рефрактор терминдері пайда болмас бұрын) енген. "Опто" түбірі грекше "ophthalmos" сөзінен қысқартылған нұсқа, ол "көз" деген мағынаны білдіреді. Көптеген денсаулық сақтау мамандықтары сияқты, оптометристердің білімі мен сертификациясы көптеген елдерде реттеліп отырады. Оптометрия мамандары мен оптометриямен байланысты ұйымдар мемлекеттік органдармен, басқа денсаулық сақтау мамандарымен және қоғаммен бірлесіп жұмыс істейді, көз және көруге қатысты көмек көрсетеді.

Оптометрия мен оптометрияның анықтамасы

Дүниежүзілік оптометрия кеңесі, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы және 40-тан астам елдегі 75 оптометрия ұйымы оптометрияны және оптометристі сипаттау үшін келесі анықтаманы қабылдады. Оптометрия – дербес, білімді және реттелген (лицензияланған/тіркелген) денсаулық сақтау саласы, ал оптометристер – көз және көру жүйесінің негізгі денсаулық сақтау мамандары, олар көз және көруге толыққанды күтім көрсетіп, рефракцияны анықтау және түзету, көздегі ауруларды анықтау/диагностикалау және емдеу, сондай-ақ көру жүйесінің бұзылыстарын қалпына келтіру сияқты қызметтерді ұсынады.

Мамандандырылған сынақтар

Оптикалық когерентті томография (ОКТ) – көз құрылымдарын бағалауға қолданылатын медициналық технологиялық платформа. Көз дәрігерлері осы ақпаратты патологиялық процестердің сатысын анықтау және клиникалық диагнозды растау үшін пайдаланады. Келесі ОКТ скандаулары диабеттік ретинопатия, жасқа байланысты макулярлық дегенерация және глаукоманы емдеудің нәтижесін бағалау үшін қолданылады.

Оқыту, лицензия беру, өкілдік ету және практиканың көлемі

Көптеген мемлекеттерде оптометрия ресми түрде мойындалған. Көбісінде білім беру және практикаға қатысты регламенттер бар. Көптеген басқа медицина қызметкерлері сияқты, оптометристер де ең соңғы күтім стандарттарымен қалып отыру үшін үздіксіз білім алу курстарында міндетті түрде қатысуы керек.

Африка

1993 жылы Африкада оптометрияны оқыту институттары болған бес ел болды: Судан, Гана, Нигерия, Оңтүстік Африка және Танзания. Эфиопия 2002 жылы UoG университетінде оптометриялық білім беруді бастады. Қазіргі уақытта Кенияда оптометрия және көру ғылымдары бакалавры дәрежесін беретін екі университет бар (MMUST және Kaimosi Friends University).

Судан

Суданның оптометристерді даярлаудағы басты мекемесі – Оптометрия және Көру ғылымдары факультеті (FOVS), алғаш рет 1954 жылы Хартумда Оптометрия институты ретінде құрылған. 1986 жылы институт Жоғары білім беру министрлігімен бірігіп, Жоғары Оптометрия институты болды, ал 1997 жылы Алнеэлайн университетіне қосылып, FOVS деп атау алды. Қазіргі таңда FOVS-та келесі бағдарламалар бар: 1) 5 жылдық BSc оптометриясы, ортоптика, контактты линзалар, көздің фотосуреті немесе көз неврологиясы салаларында мамандану мүмкіндігімен; 2) 4 жылдық оқуды талап ететін офтальмологиялық технология бакалавры; және 4 жылда аяқталынатын оптикалық диспенсер бакалавры. FOVS сонымен қатар оптометрия бойынша магистр және доктор дәрежелерін де ұсынады. FOVS – Судандағы осы сияқты жалғыз институт және Орта Шығыс пен Африкада оптометрия саласындағы жоғары білім беретін алғашқы оқу орны болды. 2010 жылы FOVS құрамында Алнеелен университетінің Көз ауруханасы құрылды, бұл оқу мүмкіндіктерін кеңейтуге және судандық қоғамға кең қызмет көрсетуге бағытталған.

Гана

Гана оптометрия қауымдастығы (GOA) Ганада оптометриялық практиканы реттейді. Курсты ұсынатын екі университеттің бірінде алты жылдық оқудан кейін О. D дәрежесі беріледі. Жаңа оптометрист біліктілік сарабынан өтуі керек, одан кейін ол GOA мүшесі болып қабылданады, нәтижесінде MGOA атағы беріледі.

Мозамбик

Мозамбиктегі алғашқы оптометрия курсы 2009 жылы Нампуладағы Universidade Lurio-да басталды. Бұл курс Мозамбик көз күтімі жобасының бір бөлігі болып табылады. Ольстер университеті, Дублин технология институты және Брайен Холден көру институты қолдау көрсетуші серіктестер. 2019 жылға қарай 61 мозамбик студенті UniLúrio-дан оптометрия мамандығы бойынша диплом алды (34 ер адам және 27 әйел).

Нигерия

Нигерияда оптометрия Нигерияның оптометристер мен диспансерлеуші оптиктерді тіркеу жөніндегі кеңесімен реттеледі, ол 1989 жылғы «Оптометристер мен диспансерлеуші оптиктерді тіркеу және т.б.» заңына (Нигерия Федерациясының 2004 жылғы заңдары, тарау O9) сәйкес құрылған. Кеңес белгілі бір уақыт аралығында федералдық үкімет газетінде мақұлданған біліктіліктер мен оқу орындарының тізімін жариялайды. Оптометрия докторы дәрежесі Имо, Эдо, Кано, Квара және Абия штаттарындағы аккредиттелген университеттердің бірінде алты жылдық оқудан кейін беріледі.

Бангладеш

2010 жылдан бастап оптометрия Бангладеште алғаш рет Читтагонг университетінің Медицина факультеті жанындағы Қоғамдық офтальмология институтында енгізілді http://icoedu.org. Бұл институт төрт жылдық «Оптометрия бакалавры» (B. Optom) курсын ұсынады. Қазіргі таңдағы Бангладеште 120 диплом алған оптометрист бар. Ел бойынша оптометриялық практика сапасын бақылайтын ұйым – «Бангладеш оптометристер қауымдастығы», ол сондай-ақ Дүниежүзілік оптометрия кеңесінің (WCO) мүшесі. 2018 жылы Читтагонг медициналық университеті құрылып, «Оптометрия бакалавры» курсы осы университетқа көшірілді. Бангладеште оптометристер кейбір көз ауруларын диагностикалау және бастапқы емдеу, көз әйнектерін тағайындау, нашар көруді қалпына келтіру, көру терапиясын жүргізу, контактты линзаларды қолдану және барлық типтегі ортоптиялық бағалаулар мен емдеулер сияқты негізгі көз күтімін жүзеге асырады. Бангладеш оптометристер қауымдастығы (BAO) – Бангладеште оптометрия саласының біліктілігін арттыруға және дамытуға бағытталған кәсіби ұйым. Ел бойынша 3000 оптометристен тұратын BAO көз күтімі қызметтерін жақсартуға және Бангладеш халқының көру денсаулығына пайдасын тигізу үшін жаһандық стандарттарға сәйкес келуге баса назар аударады. BAO президенті – Мұхаммед Салах Уддин, Бас хатшысы – Мд. Раджикул Хасан.

Қытай

Қытайда оптометриялық білім беру 1988 жылы Вэньчжоу медицина университетінде ғана басталды. Осы уақыттан бері, бұл саладағы білім және мамандық Қытайдың медициналық білім беру жүйесінде медициналық негіздемеге басым бағытталған, бес жылдық бағдарлама ретінде қалыптасты. Бағдарламаға қатысушы студенттер оптометрия саласындағы ең жоғары деңгейдегі білім алады және Қытайдың медициналық білім беру және денсаулық сақтау жүйелерінде жетекші лауазымдарды атқаруға қажетті құзыреттерге ие болады. 2000 жылы Денсаулық сақтау министрлігі оптометрияны медицинаның бір тармағы ретінде ресми түрде мойындады.

Гонконг

Гонконгтағы қосымша медициналық мамандықтар кеңесінің оптометриялық кеңесі осы мамандықты реттейді. Оптометристер олардың білімі мен қабілеттеріне байланысты тізілімнің бөлек бөлімдеріне тіркеледі. Тіркелгендерге олар тіркелген бөлімге қарай шектеулер қойылады. Кеңес жүргізген рефракция емтиханын сәтті тапсырғандар III бөлімге тіркелуі мүмкін, соның салдарынан олар тек рефракциямен байланысты жұмыстарды ғана атқаруға құқылы. Оптометрия саласында жоғары сертификаты бар немесе Кеңестің оптометрия емтиханын өткендер II бөлімге тіркелуі мүмкін, бұл олардың диагностикалық заттарды қолдануына шектеу қояды, бірақ басқа жағдайларда еркін қызмет ете алады. I бөлімдегі оптометристер шектеусіз жұмыс істей алады және көбінесе бакалавр дәрежесіне немесе кәсіби дипломға ие болады. Гонконгта 2000-ға жуық оптометрист тіркелген, олардың 1000-ы I бөлімде. Көбінесе 8000 адамға бір I бөлімдегі оптометрист шалысады. Политехникалық университетіндегі оптометрия мектебі – жалғыз мекеме. Ол жыл сайын шамамен 35 I бөлімдегі оптометрист дайындайды.

Үндістан

2010 жылы Үндістанға 115 000 оптометрист қажет екені бағаланды. Ал Үндістанда шамамен 9 000 оптометрист (4 жылдық білім алған) және 40 000 оптометриялық көмекші/көру техникасы (2 жылдық білім алған) бар. Соқырлықтың немесе көру қабілетінің нашарлауының алдын алу үшін Үндістанда жақсы дайындалған оптометристтер қажет. Оптометрияның анықтамасы әлемнің әртүрлі елдерінде едәуір өзгеше. Үндістанға төрт жылдық бакалавриат бағдарламаларын ұсынатын, оптометрия практикасы заңмен реттелетін және жақсы дамыған, халықаралық деңгейде қабылданған анықтамасы бар елдердегідей оқу жоспарына ұқсас оптометрия мектептері қажет. 2013 жылы «Индийский журнал офтальмологии» журналында Пунаның ауылдық аймандарындағы мектеп оқушыларының көзілдірікті дұрыс тақпауы салдарынан көру қабілетінің нашарлауы туралы хабарланды. 2015 жылы «Оптометрия және көру ғылымдары» журналында оптометристтердің бинокулярлық көру және нашар көру сияқты негізгі оптометриялық қызметтерді ұсынуға көбірек қатысуы қажет екені айтылды.

Үндістанда оқыту

Қазіргі уақытта Үндістанда елуден астам оптометрия мектебі бар. 1958 жылы Үндістан Үкіметінің Денсаулық сақтау қызметінің бас директорының екінші бесжылдық жоспары бойынша екі оптометрия мектебі құрылды: біреуі – Уттар-Прадеш штатындағы Алигар қаласындағы Ганди көз ауруханасында, екіншісі – Телангана штатындағы Хайдарабад қаласындағы Сароджини Деви көз ауруханасында. Бұл мектептер 1916 жылғы «Индиялық медициналық дипломдар туралы» заңға сәйкес, штаттық медициналық факультеттермен аккредиттелген екі жылдық оптометрия дипломдық бағдарламаларын ұсынды (Үндістан Үкіметінің Білім, денсаулық сақтау және жерлер департаментінің 1926 жылғы 16 желтоқсандағы №1964 хабарламасына сәйкес, 1929 жылғы 15 қарашадан күшіне енді).

Содан кейін, Үндістанның әртүрлі аймақтарында тағы төрт мектеп ашылды: Уттар-Прадеш штатындағы Ситапур қаласындағы Ситапур көз ауруханасы, Тамилнад штатындағы Ченнаи (бұрынғы Мадрас) қаласы, Карнатака штатындағы Бенгалуру (бұрынғы Бангалор) қаласы және Керала штатындағы Теруваннахтапурам (бұрынғы Тривендрум) қаласындағы Аймақтық офтальмология институты. 1985 жылы Ченнаиде құрылған Elite School of Optometry (ESO) төрт жылдық бакалавриат бағдарламасын ұсынған алғашқы мектеп болды. 1998 жылы құрылған Bharati Vidyapeeth Deemed University-дің Оптометрия мектебі (Пуне, https://optometry.bharatividyapeeth.edu/) диплом иелеріне «аралық кіру» бағдарламасы арқылы бакалавриат білімін алу мүмкіндігін алғаш рет ұсынды. Сондай-ақ, 2003 жылы осы мектепте оптометрия магистрінің бірінші екі жылдық курсы басталды. Оптометрия саласындағы бакалавр, магистр және философия докторы сынды академиялық дәрежелер Үндістанның Университеттер гранттар комиссиясы (University Grants Commission (India)) мойындаған университеттермен беріледі, ол Үндістандағы жоғары білім стандартын сақтауға жауапты мемлекеттік орган. Үндістандағы оптометристер Үндістанның Оптометрия кеңесінде тіркелуге ұсынылады, ол – Үндістан компаниялар заңы бойынша тіркелген өзін-өзі реттейтін орган.

Малайзия

Оптометрия мамандығын аяқтауға төрт жыл уақыт керек. Бүгінде оптометрия курстары азаматтар тарапынан жақсы қабылдануда. Көптеген университеттер мен жоғары білім беру орталықтары осы курстарды енгізуге дайын, мысалы, Петалинг Джаядағы Ұлттық офтальмология ғылымдары институты – Тун Хусейн Онн Ұлттық Көз ауруханасының академиялық бөлімшесі. Бұл курспен тағы да бірнеше мемлекеттік университеттер айналысады, олар: Малайзия Ұлттық университеті (UKM), Мара Технологиялық университеті (UiTM) және Малайзия Халықаралық Ислам университеті (IIUM). Сондай-ақ, Менеджмент және ғылым университеті (MSU) және SeGi университеті сияқты жеке университеттер де осы курсқа қабылдау жүргізеді. Оптометрия мамандығы бойынша оқуды аяқтағаннан кейін, Малайзияда тәжірибе танысатын оптометрист Денсаулық сақтау министрлігіне бағынатын Малайзия Оптикалық Кеңесінде (MOC) тіркелуге міндетті. Малайзия Оптометристер қауымдастығы (AMO) – Малайзия оптометристер кәсібін ұсынатын жалғыз ұйым. Қауымдастықтың барлық мүшелері – оптометрия саласындағы жергілікті немесе шетелдік түлектер.

Пәкістан

Оптометрия көптеген оқу орындарында бес/төрт жылдық доктор/бакалавр/құрметті бакалавр курсы ретінде оқытылады, олардың ішінде Оптометрия және Көру ғылымдары департаменті (DOVS) FAHS, ICBS, Лахор, Пәкістанның қоғамдық офтальмология институты (PICO) Пешавар, Пәкістанның оңалту ғылымдары институты Исра университетінің кампусы Исламбад (PIRS), Офтальмология және байланысты көру ғылымдары колледжі (COAVS) Лахор және Аль Шифа офтальмология институты Исламбад ерекше аталады. Бітіргеннен кейін оптометристер төрт деңгейлі қызмет көрсету жүйесіне (Ерекшелік орталығы, үшінші деңгей/оқыту, аудандық бас кеңсе және кіші аудан/теһсил бас кеңсесі) қосыла алады. Оптометрия бойынша М.Фил. King Edward Medical University, Lahore және Оптометрия және Көру ғылымдары департаменті (DOVS) FAHS, ICBS, Лахор сияқты таңдалған оқу орындарында қол жетімді. Оптометрия және Көру ғылымдары департаменті (DOVS) FAHS, ICBS, Лахор бакалавр/құрметті бакалавр бітірушілері үшін Оптометрия докторы (OD), Оптометрия докторынан кейінгі кәсіби доктор (PP OD), Транзиттік Оптометрия докторы (t OD) болуына мүмкіндік беретін көпірлік бағдарламаларды бастады. Пакистанда оптометрия әлі реттелмеген сала, себебі білікті оптометристерге практика лицензиясын беруге жауапты кәсіби лицензиялау кеңесі немесе органы жоқ. Бұл пакистандық оптометристердің шетелде тіркелуіне қиындық туғызады. Лахор университеті жақында Оптометрия докторы (OD) бағдарламасын іске қосты. Имам Хусейн медициналық университеті де Оптометрия докторы бағдарламасын іске қосты. Имам Хусейн медициналық университетінің төрағасы Сабир Хусейн Бабахан OD оқу бағдарламасын халықаралық стандарттарға сәйкес реттеуге уәде берді.

Филиппин

Оптометрия Филиппиннің Кәсіби реттеу комиссиясымен реттеледі. Лицензия алу үшін әрбір үміткер аккредиттелген оқу орнында оптометрия докторы курсын сәтті аяқтауы және бұрынғы кәсіби құқық бұзушылықтары жоқ, жақсы мінез-құлықты көрсетуі тиіс. Филиппиндегі оптометрияның кәсіби ұйымдарына Филиппин Оптометриялық қауымдастығы және Филиппин Оптометристерінің Біріккен қауымдастығы (IPAO) кіреді.

Сауд Арабиясы

Сауд Арабиясында оптометристер бес жылдық оптометрия докторы бағдарламасын Qassim Университеті мен Король Сауд Университетінде аяқтауы керек, сондай-ақ бір жылдық интернатураны да бітіруі тиіс.

Тайвань

Тайваньда оптометрия білімі 1982 жылы Шу Дзен медицина және менеджмент колледжінде басталды. Қазіргі уақытта оптометрия бойынша бакалавр дәрежесін жеті университеттен (солтүстіктен оңтүстікке қарай) алуға болады: Канг Нин университеті, Юаньпей медициналық технология университеті, Азия университеті, Орталық Тайвань ғылым және технология университеті, Чунг Шан медициналық университеті, Дайе университеті және Чунг Хва медициналық технология университеті; ал оптометрия бойынша мамандық алғаннан кейін Маккей медицина, медбикелік және менеджмент колледжі, Хсин Шенг медициналық көмек және менеджмент колледжі, Джен Тех медицина, медбикелік және менеджмент колледжі және Шу Дзен медицина және менеджмент колледжінен де білім алуға болады. Тайваньда 2015 жылы оптометристер туралы заң қабылданды. Осыдан бері оптометрия мамандығы бойынша білім алған студенттер оптометрист ретінде тіркелу үшін Тайваньтың Ұлттық оптометрия емтиханын тапсыруы керек. Қазіргі уақытта Тайваньда шамамен 4000 оптометрист бар (2020), және жыл сайын шамамен 400-ге жуық жаңа оптометрист тіркеледі (2018-2020).

Тайланд

1990 жылдың соңынан бері Таиланд көру күтімі саласындағы ең төменгі қажеттіліктерді және халықаралық стандарттарды қамтамасыз ету үшін 600-ден астам оптометрист дайындауды мақсат етіп қойды. Таиландта үштен астам университет бағдарламасы бар. Әрбір бағдарлама 12-сыныпты немесе жоғары мектептің үшінші курсын бітірген түлектерді қабылдайды (АҚШ білім беру жүйесі бойынша). Бұл бағдарламалар түлектерге «Оптометрия докторы» дәрежесін береді, оқу курсын аяқтауға алты жыл уақыт кетеді. Практикалық оптометристер Қоғамдық денсаулық сақтау министрлігіне қарасты комитет жүргізетін лицензиялық емтиханнан (үш бөлімнен тұратын емтихан) өтуі керек. Бүгінгі күні Таиландта практикалық оптометристердің саны жүзден кем (2015 жыл). Дегенмен, алдағы он жыл ішінде Таиландта практикалық оптометристердің саны күрт артады деп күтілуде. Теориялық болжам бойынша, оптометристердің саны 2030 жылға дейін немесе одан ертерек халықтың ең төменгі қажеттіліктерін қанағаттандыра алады.

Еуропа

Еуропалық Одақ құрылғаннан бері "Еуропалық оптометрия мектептері мен колледждерінің қауымдастығы (AESCO) бастаған, оптометрия мамандығын біріктіру үшін, Еуропалық деңгейде емтихан құруға бағытталған күшті қозғалыс бар" және, болжам бойынша, Еуропалық Одақ елдері ішінде практика мен білім берудің біркелкі стандарттарын енгізу де көзделуде. Жаңа Еуропалық оптометрия дипломы бойынша алғашқы емтихан 1998 жылы өтті, бұл континенттік Еуропа үшін оптометрия саласындағы маңызды кезең болды.

Франция

2003 жылдың шілдесіне дейін реттеуші құқықтық база болған жоқ және оптометристер кейде офтальмологтардың жеке практикасында шәкірттікпен оқытылатын.

Германия

Офтальмологтар және кәсіби білімі бар, сертификатталған оптиктер оптометриялық міндеттерді орындайды.

Грекия

Грек білім министрлігі 2007 жылы Патра технологиялық білім беру институтында оптометрия кафедрасын алғаш рет ашты. Афина технологиялық білім беру институтының оптика кафедрасының наразылығынан кейін (Грекияда 2006 жылға дейін оптика кафедрасының жалғыз кафедрасы болғандықтан) үкімет кафедралардың атауларын "Оптика және оптометрия" деп өзгертіп, оптика және оптометрия пәндерін енгізді. Оптометрист-оптиктер 4 жылдық бакалавриат бітіруі тиіс. Содан кейін түлектер әлемнің әртүрлі университеттерінде оптометрия бойынша магистратураға түсуге құқылы. 2015 жылдан бастап Афина технологиялық білім беру институты оптометрия бойынша ғылым магистрі (MSc) бағдарламасын ұсынады. Крит университетінің Көру және оптика институты (IVO) көру ғылымдарына бағытталған және зерттеу, оқыту, технологияны дамыту және медициналық қызметтер көрсету салаларында жұмыс істейді. Профессор Иоаннис Палликарис институттың офтальмология саласына қосқан үлесі үшін көптеген наградалар мен құрметтерге ие болды. 1989 жылы ол алғаш рет адам көзіне LASIK процедурасын жасады.

Венгрия

Венгриядағы медициналық университеттерде оптометрист білімі 4 жылға созылады, олар ғылым бакалавры дәрежесін алады. Олар оптикалық дүкендер желілерінде, бөлшек сауда орындарында және жеке оптикаларда жұмыс істейді, ал денсаулық сақтау жүйесінде көмекші оптометрист ретінде жұмыс істейтіндердің саны өте аз.

Ирландия

Оптометрия мамандығы бір ғасырдан астам уақыт бойы Ирландия Оптометристер қауымдастығы (AOI) арқылы ұсынылып келеді. Ирландияда оптометрист алдымен Дублин технология институтында оптометрия бойынша төрт жылдық бакалавр дәрежесін аяқтауы тиіс. Дәрежесін сәтті аяқтағаннан кейін, оптометрист Оптиктер кеңесінің (Bord na Radharcmhaistoiri) тізіліміне ену үшін кәсіби біліктілік емтихандарын тапсыруы керек. Ирландия Республикасында практика жүргізу үшін оптометристтер Кеңесте тіркелуі міндетті. AOI ирландиялық оптометристтер үшін үздіксіз білім беру және кәсіби дамудың жан-жақты бағдарламасын жүзеге асырады. Оптометрияны реттейтін заң 1956 жылы жазылған. Кейбіреулердің пікірінше, бұл заң оптометристтердің барлық біліктіліктерін, оқытуларын және жабдықтарын ирландиялық халықтың мүддесі үшін пайдалануына шектеу қояды. 2003 жылғы Заңға енгізілген түзетулер ең маңызды шектеулердің бірін – балаларды тексеру үшін циклоплегиялық препараттарды қолдануды қарастырды.

Италия

Италияда оптометрия реттелмеген мамандық. Ол жеті университетте оқытылады: Падуа, Турин, Милан, Саленто, Флоренция, Неаполь және Рим, үш жылдық курс (бакалавр дәрежесіне ұқсас) "Scienze e tecnologie fisiche" физика кафедрасының бөлімі ретінде. Бұған қоса, кейбір жеке мекемелерде (Флоренцияның жанындағы Винчи институтында) білікті оптиктерге арналған қосымша кәсіби білім беру курстары ұсынылады (италиялық оптометристердің көпшілігі сонымен қатар білікті оптиктер, яғни "ottico abilitato"). Соңғы тридцать жылдағы Жоғарғы соттың (Cassazione) бірнеше шешімдері оптометрияның еркін практика екенін және толыққанды білім беру жолы бар екенін дәлелдейді.

Норвегия

Норвегияда 1988 жылдан бері оптометрия мамандығы денсаулық сақтау саласының реттелген бір бөлігі болып табылады. Үш жылдық бакалавр бағдарламасын аяқтағаннан кейін қарапайым оптометриямен айналысуға болады. Клиникалық тәжірибеде кем дегенде бір жыл жұмыс істегендер контактты линзаларды тағу бойынша жарты жылдық оқу курсына қатыса алады, бұл денсаулық сақтау мамандығы ретінде реттеледі. 2004 жылы оптометриялық практикада диагностикалық препараттарды қолдану ережелері енгізілді.

Ресей

Ресейде оптометрия білімі Федералды денсаулық сақтау және әлеуметтік даму агенттігімен аккредиттелген. Ресейде оптометрияны оқытатын екі оқу орны ғана бар: Санкт-Петербург медициналық техникалық колледжі, бұрын Санкт-Петербург медициналық электроника және оптика колледжі деп аталған, және Гельмгольц атындағы көз аурулары ғылыми-зерттеу институты. Екеуі де Денсаулық сақтау министрлігіне қарасты және оның реттеуімен жұмыс істейді. Оптометрия бағдарламасы төрт жылдық оқу жоспарынан тұрады. Оған бір-екі жылдық ғылыми негіздерді оқыту, бір жыл клиникалық және кәсіби дағдыларды қалыптастыру, сондай-ақ бір жылдық ауруханаларда клиникалық тәжірибе жинау кіреді. Бітірушілер колледж/мемлекеттік емтиханды тапсырып, содан кейін маман дипломын алады. Бұл диплом тек бес жылға ғана жарамды және мемлекеттік аккредиттеуден өткен бағдарламаларда қосымша оқып, біліктілігін арттырғаннан кейін әр бес жыл сайын жаңаруы тиіс. Ресейдегі оптометристердің қызмет аясына рефракция, контактты линзаларды таңдау және орнату, көзілдірік жасау және линзаларды орнату (дәріханада тарату), нашар көруге көмектесу құралдары, шетелдік денелерді алып тастау, клиникалық жағдайды диагностикалаудан кейін басқа мамандарға жолдама беру (көз ауруларын емдеу) кіреді.

Лицензиялау

Ұлыбританиядағы оптометристерді 1989 жылғы Оптиктер туралы заңға сәйкес Жалпы оптика кеңесі реттейді және медициналық тәжірибешілерден ажыратады. Ұлыбританияда оптометриямен айналысу үшін Жалпы оптика кеңесінде тіркелу міндетті. Оптометрия колледжінің мүшелері (Оның Ұлыбритания Королевасы Елизавета II-нің Корольдік жарғысымен құрылған) MCOptom қосымшасын пайдалана алады. Ұлттық денсаулық сақтау жүйесі балаларға және өте төмен кірісі бар адамдарға көру қабілетін тегін тексеру және көзілдірікке арналған купондарды ұсынады. Қарлы жандар мен диабет сияқты кейбір созылмалы аурулары бар адамдар мерзімді тегін тексеруден өтеді. Глаукома және катаракта сияқты көз ауруларының емделуі тегін, және олар әдеттегі көз тексеру кезінде бақыланады.

Оқыту

Ұлыбританияда оптометриялық дәрігерлер төрт жылдық бакалавриат дипломдық білімін аяқтағаннан кейін кемінде бір жылдық "тіркеуге дейінгі кезеңді" (стажировка) өтеуге тиіс, осы кезеңде олар білікті және тәжірибелі дәрігердің қадағалауымен клиникалық тәжірибе жинақтайды. Осы жыл ішінде тіркеуге үміткерге тоқсан сайын бірнеше бағалаулар жүргізіледі, олардың көпшілігі ауруханада уақытша жұмыс ілеуді қамтиды. Барлық бағалауларды сәтті өткеннен кейін бір күндік емтихан жиынтығы тапсырылады (2006 жылдан бастап үміткерлер үшін бұл ережелер қолданылады). Осы бағалауларды сәтті аяқтағаннан және бір жылдық қадағалаумен тәжірибе жинағаннан кейін үміткер Оптика жөніндегі жалпы кеңеске (ОЖК) оптометрист ретінде тіркелуге және қалаған жағдайда Оптометристтер колледжінің мүшесі болуға құқылы. Ұлыбританияда оптометрияны ұсынатын он екі университет бар: Англия Раскин, Астон, Брэдфорд, Кардифф, Сити, Глазго Каледония, Гертфордшир, Манчестер, Плимут университеті, Колрейндегі Ольстер университеті, Портсмут университеті және Батыс Англия университеті. 2008 жылы Ұлыбритания оптометрия докторының магистратура бағдарламасын енгізді. Бұл бағдарлама Лондонның Оптометрия институтында Лондонның Оңтүстік Банк университетімен бірлесіп ұсынылды. Оптометрия докторының магистратурасы Ұлыбританияның тағы бір білім беру мекемесінде де бар. Астон университеті.

Іс-әрекеттің аясы

1990 жылы Лондон қалалық университетінде Агарвал британдық оптометристердің қызметтері туралы британдық дәрігерлердің пікірін зерттеді. Сауалнамаға қатысушылардың көпшілігі оптометристердің кәсіби құзыретін кеңейтіп, көздің сыртқы ауруларын емдеуге және қосымша оқыту мен сертификациядан өткеннен кейін кең спектрлі жергілікті антибиотиктерді тағайындауға қолдау көрсетті. 2009 жылдан бері Ұлыбританиядағы оптометристер көз ауруларын емдеу және басқару үшін дәрі-дәрмектерді тағайындауға мүмкіндік беретін қосымша аспирантуралық білім мен біліктілік алуға болады. Қазіргі уақытта тіркелмелі үш мамандық бар:
Қосымша тағайындау мамандығы – қалыпты оптометрист тағайындаған немесе берген дәрі-дәрмектерден өзге, бірқатар дәрі-дәрмектерге тапсырыс беру және шұғыл жағдайларда беру. Қосымша тағайындау мамандығы – пациенттің клиникалық жағдайын басқару және тәуелсіз дәрігермен, мысалы, жалпы тәжірибелі дәрігермен, офтальмологпен немесе білікті оптометристпен бірлесіп жасалған емдеу жоспарына сәйкес дәрі-дәрмектерді тағайындау. Тәуелсіз тағайындау мамандығы – пациенттің клиникалық жағдайын бағалауға, диагноз қоюға және қажетті клиникалық басқаруды анықтауға, қажет болған жағдайда дәрі-дәрмектерді тағайындауды қоса, жауапкершілік алу. Ұлыбританиядағы оптометристер көз ауруларының көпшілігін диагностикалауға және емдеуге қабілетті, сондай-ақ кейбір хирургиялық процедураларды орындау үшін қосымша оқудан өтуі мүмкін.

Оқыту

Канадада көз дәрігерлері әдетте төрт жылдық жоғары білімді, содан кейін оптометрия бойынша төрттен бес жылға дейін оқиды, бұл білім оптометриялық білім беру жөніндегі аккредиттеу кеңесімен аккредиттеледі. Канадада мұндай екі оптометрия мектебі бар – Ватерлоо университеті және Монреаль университеті. Канада сонымен қатар АҚШ-тың жиырма мектебінен алынған дипломдарды да мойындайды.

Лицензиялау

Канадада оптометрия дәрігерлері ұлттық жазбаша және практикалық емтиханды тапсыруға міндетті. Сонымен қатар, оптометристер практика жасағысы келетін провинцияда лицензия алуы керек. Кәсіптерді реттеу провинциялық құзыретке жатады. Сондықтан оптометрияны реттеу әр провинция мен аумақта өзгеше болады. Онтарио провинциясында оптометристерге Онтарио оптометристер колледжі лицензия береді.

Өкілдік

Канадада бұл мамандық Канада Оптометристер қауымдастығы арқылы ұсынылады. Онтарио провинциясында Онтарио Оптометристер қауымдастығы провинциялық үкімет алдында оптометристердің ресми өкілі болып табылады.

Іс-әрекеттің аясы

Канададағы оптометристер көздің бірінші деңгейдегі күтімін ұсыну үшін оқытылып, лицензия алады. Олар оптикалық және медициналық көз күтімін жүзеге асырады. Көз ауруларының көпшілігін диагностикалай және емдей алады, сондай-ақ, жергілікті және ішке қабылданатын дәрілерді тағайындай алады. Олар кейбір хирургиялық операцияларды жүргізу үшін қосымша біліктіліктерге ие болуы мүмкін.

Америка Құрама Штаттары

Оптометрия дәрігерлері немесе көз дәрігерлері көбінесе негізгі көз күтімі қызметін көрсетеді, олар көз күтімі бойынша білім алған. Олар толыққанды оптикалық және медициналық көз күтімін ұсынады, бірақ көбінесе хирургиялық операция жасамайды. Олар көз ауруларына қатысты медициналық көмек көрсетуге, көзге тамсатылатын (рецепт бойынша) дәрілер, ауызға қабылданатын дәрілерді тағайындауға және диагностикалық препараттарды қолдануға оқытылып, лицензия алады. Кейбір штаттарда оптометрия дәрігерлеріне көздің белгілі бір түрлерін жасауға рұқсат берілуі мүмкін.

Іс-әрекеттің қолданылу аясы

Оптометристер оптикалық және медициналық көз күтімін ұсынады. Олар рефракциялық қателерді (мысалы, миопия, гиперметропия, пресбиопия, астигматизм, екі көру) түзету үшін түзетуші линзаларды тағайындайды. Олар балалардың көру қабілетін дамытуды басқарады, соның ішінде амблиопияны диагностикалау және емдеуді қамтиды. Кейбіреулері көз терапиясын жүргізеді. Олар кез келген көз ауруын және оның жүйелік денсаулықпен байланысын диагностикалауға және емдеуге даярланған. Оптометристер көзге байланысты жағдайларды емдеу үшін медициналық тәжірибе жасауға оқытылады және лицензия алады (бактериялық/вирустық инфекциялар, қабыну, глаукома, макулярлық дегенерация және диабетикалық ретинопатияны қоса алғанда). Олар барлық жергілікті қолданылатын дәрілерді (көз тамшылары) және көптеген ауызға қабылданатын дәрілерді (таблеткалар), соның ішінде бақыланатын препараттарды тағайындай алады. Олар көзден шетелдік заттарды алып тастауға және қан талдауларын немесе КТ немесе МРТ сияқты бейнелеу зерттеулерін тағайындауға құқылы. Оптометристер инвазивті хирургия жасамайды, бірақ Оклахома және Луизиана штаттарында оптометристер көздің алдыңғы сегментіндегі беткі хирургиялық араласындарды жүргізе алады. Заң бойынша Оклахома және Кентукки штаттарындағы оптометристерге белгілі бір лазерлік процедураларды орындауға рұқсат етіледі. Өкілеттіліктерінің шегінде оптометристер дәрігерлер деп есептеледі және медициналық сақтандыру жоспарларына сәйкес төлемдерді жүзеге асырады. АҚШ-та оптометристерді штаттық кеңестер реттейді, және олар штаттан штатқа өзгереді. Оптометрияны реттеуші кеңестер қауымдастығы (ARBO) осы штаттық кеңес лицензиялау агенттіктеріне оптометрия тәжірибесін реттеуде көмектеседі.

Лицензиялау

Оптометристер барлық оқу курстарын аяқтауға және аккредиттелген Оптометрия колледжін бітіруге міндетті. Бұл ұлттық кеңестің барлық бөлімдерінен өтуді, сондай-ақ штаттар бойынша өзгеше болатын жергілікті құқық саласындағы емтихандарды қамтиды.

Білім беру және оқыту

Оптометристер әдетте төрт жыл бакалавриатты бітіріп, содан кейін төрт жыл оптометрия мектебінде оқиды. Кейбіреулері оқудың бесінші жылын аяқтайды. Олардың бағдарламасы көздерге және олармен байланысты құрылымдарға қатысты өте нақты. Оптометристер медициналық көз жағдайлары бойынша білімді оптометрия мектебінде оқып және тәжірибеден өту кезінде алады. Оқу оптометрия колледждерінде, ауруханаларда, клиникаларда және жеке практикаларда жүргізіледі. Көптеген жағдайларда оптометрия студенттері мен офтальмология резиденттері медициналық жағдайларды бірлесіп емдейді. Оқытушылар оптометристер, профессорлар немесе дәрігерлер болуы мүмкін. Бағдарлама геометриялық, физикалық, физиологиялық және офтальмологиялық оптика, арнайы контактты линзаларды бағалау, жалпы анатомия, көз анатомиясы, көз аурулары, фармакология, көз фармакологиясы, көру жүйесінің нейроанатомиясы және нейрофизиологиясы, балалардың көру дамуы, геронтология, екікөзді көру, түс көру, нысан, кеңістік, қозғалыс және көру қабылдауы, жүйелік аурулар, гистология, микробиология, сезім және қабылдау психологиясы, биохимия, статистика және эпидемиология салаларын қамтиды, сонымен қатар кең ауқымды сыныптық және клиникалық оқытуды қамтиды. Оптометристер лицензияны сақтау үшін үздіксіз білім беру кредиттерінің белгілі бір санын алуға міндетті, сағаттардың саны штатқа байланысты өзгереді. Бақыланатын препараттарды тағайындауға құқығы бар оптометристер бірнеше жыл сайын DEA лицензиясын жаңартуы керек.

Бразилия

CBOO (Бразилия оптика және оптометрия кеңесі), WCO (Дүниежүзілік оптометрия кеңесі)-нің мүшесі, бразилиялық оптометристерді білдіреді. Бразилиялық компанияларды, оның ішінде тауарлар, қызметтер және туризмнің Ұлттық сауда конфедерациясын (CNC) өкілдік ететін ұйымдармен бірлесіп, оптометрия және оптика саласының қорғау құралы CBÓptica/CNC арқылы оптометристердің еркін және тәуелсіз қызмет ету құқығын қорғайды, тіпті бұл офтальмологтардың мүдделеріне қарсы болса да. Федералды Жоғарғы Сот (STF), Бразилия Әділет Соты және тағы бір маңызды Ұлттық Сот – Жоғары Сот (STJ) бірнеше істі қарап, офтальмологтарға даусыз жеңіс сыйлады. Алайда, Бразилия заңнамасында түзетуші линзаларды тағайындайтын адамға оларды сатуға тыйым салынатыны нақты көрсетілген. Бұл шектеу офтальмологтарға қатысты болғандықтан, 1930 жылдан бері оптика дүкендерін ауруханалар мен көз клиникаларынан алшақтатып келді және оптометристерге қатысты кез келген жаңа ережелерді қарау алдында қайта қаралуы керек.

Колумбия

Колумбияда оптометрия білімі Денсаулық сақтау министрлігімен аккредиттелген. Елдегі денсаулық сақтау стандарттарына қатысты заңдарға соңғы ресми өзгеріс 1992 жылы 30-шы заң арқылы енгізілді. Қазіргі таңда ICFES оптометристерді сертификаттау құқығына ие сегіз ресми университет бар. 1914 жыл шамасында Солтүстік Америка мен Еуропадан алғашқы оптометристер келді. Бұл мамандар оптика және рефракция саласында мамандандырылды. 1933 жылы 449 және 1291 нөміріндегі қаулылар бойынша Колумбия үкіметі оптометрия саласындағы мамандарды даярлау ережелерін ресми түрде бекітті. 1966 жылы Ла-Салл университеті мамандар тобының ұсынысымен алғашқы Оптометрия факультетін ашты. Қазіргі уақытта оптометристерді үкіметтік немесе жеке сектор (мысалы, Bausch & Lomb) ұсынатын конгрестер мен стипендиялар арқылы жаңа технологиялармен танысуға ынталандырылады.