Уильям Генри Таннер: Әуе күштерінің генералы (1906-1983)

Кіріспе

АҚШ Әуе күштері генералы (1906–1983)

Уильям Генри Туннер (14 шілде 1906 – 6 сәуір 1983) – АҚШ Әуе күштерінің және оның алдындағы АҚШ Армиясы Әуе күштерінің генералы. Туннер ірі масштабты әскери әуе көлігі операцияларын басқарудағы сарапшылығымен танымал болды, ең алдымен Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Әуе көлігі бас командасында (ATC), «Хумп» операциясын басқарды, содан кейін 1949–1951 жылдары Берлин әуе көпірі кезінде Әскери әуе көлігі қызметінде (MATS) қызмет етті. Ол ақырында генерал-лейтенант шеніне көтеріліп, МАТС-қа қолбасшылық етті. Туннер 1942 жылы Нэнси Лавты өзінің алғашқы ірі бас командасының штабына тағайындады және Әйелдердің қосымша паромдық қызметін жоспарлау мен құруда маңызды рөл атқарды.

Әуе корпусы

Туннер 1924 жылғы 1 шілдеде АҚШ Әскери академиясына қабылданды, оны Нью-Джерси штатының 5-ші округінен АҚШ өкілі Эрнест Р. Аккерман тағайындады. 1928 жылғы 9 маусымда ол далалық артиллерияның екінші лейтенанты болып кірісті, содан кейін Әуе корпусын өзінің қызмет саласы ретінде таңдады және 1928 жылғы 8 қыркүйекте Техас штатындағы Брукс алаңындағы ұшу оқуына қабылданғанда 2-ші лейтенант АС шеніне ие болды. Келли полигонындағы Күрделі ұшу мектебінде ол капитан Клэр Ченнольдтан соңғы ұшу тексеруін алды және 1929 жылдың қыркүйегінде ұшқыш қанаттарымен марапатталды. Оның алғашқы міндеті Калифорниядағы Роквелл алаңында 7-ші бомбалау тобының 11-ші бомбалау эскадрильясының ұшқышы ретінде екі қанатты Keystone LB 5 бомбалаушысын ұшқызу болды. Ол жерде ол жолаушыларды тасымалдайтын Fokker tri motor ұшағымен танысты және оны Сакраментоға жеткізді. 1931 жылдың қазан айында ол Рэндольф Филдке ұшу нұсқаушысы болып тағайындалды, бірақ бұл жұмысқа толыққанды сай болмады. Сараптамалық кеңестен кейін Туннер ұшуды жалғастыру үшін қызмет мерзімі ішінде эскадрилья офицерінің міндеттерін атқарды. 1934 жылғы 1 шілдеде ол бірінші лейтенант шеніне көтерілді. 1935 жылдың қаңтарында ол 7-ші бақылау эскадрильясының ұшқышы ретінде Панама каналы аймағындағы Франция алаңына ауыстырылды. Ол эскадрильясында әртүрлі штабтық міндеттерді орындады және 19-шы біріктірілген қанаттың операциялар офицерінің көмекшісі болды, 1935 жылғы 26 қыркүйекте капитан шеніне уақытша көтерілді. 1937 жылдың ақпан айында ол өзінің тұрақты 1-ші лейтенант шенімен АҚШ-қа Лоусон Филдке (Джорджия штаты) адъютант ретінде және Форт-Беннингтегі жаяу әскер мектебінің оқу эскадрильясы ретінде қызмет атқарған 16-шы бақылау эскадрильясының бақылаушы ұшқышы ретінде оралды. 1938 жылғы 9 маусымда ол капитан шеніне көтерілді. Туннер 1939 жылы үшінші Әуе корпусының тактикалық мектебіндегі «қысқа курсқа» қатысты, содан кейін оның алғашқы командасы, 1-ші әскери бөлімнің шағын Мемфис Әуе корпусының бөлімшесі, көбінесе жұмысқа орналастыру бөлімі болды. 1941 жылғы 31 қаңтарда ол майор болып жоғарылатылды және Вашингтондағы Әуе корпусының бас басқармасының (OCAC) кадрлық бөлімінде қызмет атқара бастады, сонымен қатар жақын жердегі Боллинг Филдте қосымша ұшу міндеттерін өзіне жүктеді.

Tunner entered the United States Military Academy on July 1, 1924, appointed from the 5th District of New Jersey by United States Representative Ernest R. Ackerman. He was commissioned on June 9, 1928, as a second lieutenant of field artillery, then selected the Air Corps as his branch of service, commissioned 2nd lieutenant AC on September 8, 1928, when he entered flight training at Brooks Field, Texas. At the Advanced Flying School at Kelly Field, he received his final flight check from Capt. Claire Chennault and was awarded his pilot's wings in September 1929. His first assignment was to Rockwell Field, California, as a pilot in the 11th Bombardment Squadron of the 7th Bomb Group, flying a bi wing Keystone LB 5 bomber. There he was introduced to transport aircraft, ferrying a Fokker tri motor to Sacramento with passengers aboard. In October 1931 he was assigned to Randolph Field as a flying instructor, but was ill suited to the task. After a board of review, Tunner was assigned to squadron officer duties during his tour so that he could continue flying. He was promoted to first lieutenant on July 1, 1934. In January 1935 he transferred to France Field, Panama Canal Zone, as a pilot with the 7th Observation Squadron. Again he worked a variety of staff duties in his squadron and as assistant operations officer of the 19th Composite Wing, advancing to the temporary rank of captain on September 26, 1935. In February 1937, back in his permanent rank of 1st lieutenant, he returned to the United States as adjutant at Lawson Field, Georgia, and as an observation pilot with the 16th Observation Squadron, which performed duties as the school squadron for the Infantry School at Fort Benning. He was promoted to the permanent rank of captain on June 9, 1938. Tunner attended the third Air Corps Tactical School "short course" in 1939, followed by his first command, the tiny Memphis Air Corps Detachment of the 1st Military Department, largely a recruiting billet. On January 31, 1941, he was promoted to major and began duties in the Office of the Chief of Air Corps (OCAC) at Washington, D. C., in the Personnel Division, assigning himself collateral flying duties at nearby Bolling Field.

Әскери әуе күштері

Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін, 1941 жылдың 8 маусымында майор Туннер жаңа Әуе корпусының паромдық командасының штабы үшін полковник Роберт Олдс таңдаған екінші штаб офицері ретінде Әуе көлігі басқаруының (ATC) құрылуындағы маңызды тұлға болды. 26 қарашада ол ACFC-нің адъютанты және кадрлық офицері болып, содан кейін атқарушы офицер болып тағайындалды. 1942 жылдың 5 қаңтарында подполковник, ал 1 наурызда полковник шеніне көтерілді. Осылайша, ол ACFC-нің екінші командирі, бригадалық генерал Гарольд Джордж басшылығымен ұшақтарды зауыттан теңіз портына жеткізу мақсатында құрылған бастапқы миссиясы мен атауы өзгерген кезде өте маңызды лауазымда болды. Жаңа миссиясы – көп қозғалтқышты ұшақтарды пайдалана отырып, АҚШ пен одақтас әскерлерінің дүниежүзілік операцияларын жабдықтау, персонал және техникалық құралдарды әуемен тасымалдауды қамтамасыз ету болды. ACFC (1942 жылдың ақпан айынан бастап ресми түрде Әскери әуе күштерінің паромдық командасы) үшін соғыс кезеңіндегі алғашқы ұйымдық кестелерді Туннер жасады, ол 1942 жылдың 1 сәуірінде Ішкі бөлімді ұйымдастырып, оның командирі болды. 1942 жылдың 1 шілдесінде Ішкі дивизия ATC басқаруымен Кемелік дивизия болып қайта аталды және ұшақтарды жеткізу миссиясын жалғастырды. Кемелік дивизияның басшылығымен Туннер 1942 жылдың қыркүйегінде Әйелдердің көмекші паромдық эскадрильясын (WAFS) құруға жауапты болды. Бұл бағдарлама азаматтық қызметтегі әйел пилоттардан тұратын және ұшақтарды зауыттан армияның әуе базаларына жеткізуге арналған топ болды. WAFS бағдарламасы, Туннердің атқарушы кеңесшісі Нэнси Харкнесс Лав жасаған алғашқы жоспар негізінде дамыды, 1943 жылдың тамызында Жаклин Кокранның Әйелдердің ұшу оқу бөлімшесімен (WFTD) бірігіп, Әйелдер әуе күштерінің қызметші пилоттарына (WASPS) айналды. 1943 жылдың 30 маусымында Туннер бригадалық генерал болып тағайындалды және 1944 жылдың көктемінде Үндістаннан Қытайға әуе көлігімен жабдықтау операциясын басқаруға тағайындалды. Ол маусым айында болашақ штабымен бірге CBI театрына тексеру сапары жасады, онда ол "Бүлдірген" үстінен C-46 Commando ұшағын ұшырды. Тамыз айында ол CBI-ге оралып, 1944 жылдың 4 қыркүйегінде Үндістан-Қытай дивизиясына (ATC) басшылық етті. Туннерге әуе көлігімен тасылатын жүк көлемін арттыру және қауіпсіздік деңгейін төмендету бұйрығы берілді. Туннер Қытайға "Төменгі Бүлдірген" деп аталған екінші бағытқа төрт қозғалтқышты Douglas C-54 Skymaster жүк ұшақтарын қосты, бұл әуе көлігінің дәлізін 50 шақырымнан 200 шақырымға дейін кеңейтіп, тиімділікті арттырды. Ол ұшақтарды күтіп-ұстау және ұшу қауіпсіздігі бағдарламаларын енгізді, нәтижесінде ол командалық міндетін атқарған кездегіден қарағанда төрт есе аз апат болды, ал жүк көлемі мен ұшу сағаттары екі еседен астам артты. 1945 жылдың 10 қарашасында ол АҚШ-қа оралды және 1946 жылдың 1 қаңтарында ATC әуе инспекторы болды. 1946 жылдың 1 ақпанынан бастап ол соғыстан кейінгі ATC-де бірнеше дивизиялық командаларды басқарды және 10 шілдеде генерал-майор болып тағайындалды.

Prior to World War II on June 8, 1941, Major Tunner became a key figure in the creation of what became the Air Transport Command (ATC) when he was the second staff officer selected by Col. Robert Olds for the headquarters of the new Air Corps Ferrying Command. He advanced from adjutant and personnel officer of ACFC to executive officer on November 26. He was promoted to lieutenant colonel on January 5, 1942, and full colonel on March 1, 1942. He was thus in a key position when ACFC, originally intended to deliver aircraft from factory to their point of embarkation overseas, had its name and mission changed under its second commander, Brig. Gen. Harold George, to support of U. S. and Allied operations worldwide by aerial transportation of supplies, personnel, and equipment using multi engine aircraft. The first wartime organizational tables for ACFC (officially the Army Air Forces Ferrying Command after February 1942), were drawn up by Tunner, who organized and became commander of its Domestic Division on April 1, 1942. On July 1, 1942, the Domestic Division was renamed the Ferrying Division under ATC and continued its mission of aircraft delivery. Under the aegis of the Ferrying Division, Tunner was responsible for organizing the Women's Auxiliary Ferrying Squadron (WAFS) in September 1942, a program of civil service female pilots to shuttle planes from factory to Army airfields. The WAFS program, developed from a plan first drawn up by Tunner's executive trouble shooter Nancy Harkness Love, merged in August 1943 with Jacqueline Cochran's Women's Flying Training Detachment (WFTD) to become the Women Airforce Service Pilots (WASPS). Tunner was promoted to Brigadier general on June 30, 1943, and tapped for command of the airlift supply operation from India to China in the spring of 1944. He made an inspection trip in the CBI theater with his prospective staff in June, where he piloted a C 46 Commando over "The Hump". He went back to the CBI in August and took command of what had become the India China Division (ATC) on September 4, 1944. Tunner's orders were to increase cargo tonnage levels flown by the airlift but also to reduce an alarmingly high accident level. Tunner incorporated four engined Douglas C 54 Skymaster cargo planes into a second route to China called the "Low Hump" that widened the airlift corridor from 50 to 200 miles to increase efficiency. He instituted maintenance and flying safety programs that reduced the deadly accident rate to less than a quarter of what it had been when he took command, despite more than doubling the tonnage and hours flown. On November 10, 1945, he returned to the United States, where he became Air Inspector of ATC on January 1, 1946. He held a series of division commands in the post war ATC beginning February 1, 1946, and was promoted to Major general on July 10.

АҚШ Әуе күштері

1947 жылдың қыркүйегінде Армия Әуе күштері АҚШ Әуе күштеріне айналғанда, Әскери әуе көлігі қызметі (MATS) АТК және Әскери-теңіз әуе көлігі қызметінің бірігуі арқылы құрылды. 1948 жылдың наурыз айында генерал-майор Лоренс С. Кутер Туннерді өзінің операциялар жөніндегі орынбасары етіп таңдады. Туннердің әуе көлігін басқарудағы беделі оны Берлин әуе көпірінің тиімділігін арттыруға итермеледі. Бес апталық операцияны ұйымдастыру шатақ болды, себебі USAFE көлік операцияларын жүргізу тәжірибесі жоқ тактикалық ұйым болатын, қалаға 54 C-54 Skymasters ұшағымен көмектесуге тырысты, олар негізінен бомбалау операцияларының әдістерін қолданды. 1948 жылдың 22 шілдесінде Ұлттық қауіпсіздік кеңесі Еуропалық қолбасшы генерал Люциус Д. Клеймен кездесіп, операцияны кеңейтудің қажеттігіне келісті. Генерал Хойт С. Ванденберг Туннерді дереу осы қызметке тағайындады, ол 1948 жылдың 28 шілдесінде Висбаденге (Германия) келді. Тамыздың ортасына қарай Туннер 72 C-54 ұшағын қосты және бүкіл әлемдегі USAF C-54 экипаждарының үштен екісін күніне 24 сағат ұшуға шақырды. Туннер Берлин операциясын осылай ұйымдастырды, нәтижесінде ұшақтармен Берлинге әкелінген жүктің мөлшері, пойызбен әкелінген жүктен асып кетті. Туннерге әр батыс одақтасы бақылайтын әуе дәлізін бір бағытты жолға ұйымдастырғаны үшін алғыс айтылады, бұл әуе көпірінің тиімділігін арттырды. Оның қарамағындағыларды қатаң бақылауы және проблемаларды шешудегі дәстүрден тыс әдістері оған "Вилли-қамшы" деген лақап атын әкелді. Бұл операцияны жақсартуға мүмкіндіктерді пайдалануды қамтыды, мысалы, ұшқыш Гейл Халворсеннің Берлин балалары үшін ұшу кезінде тәттілер тастағаны туралы білгеннен кейін. Туннер бұл іс-шараны "Operation Little Vittles" деп кеңейтуді бұйырды, нәтижесінде американдық азаматтар жасаған кішкентай парашюттермен Берлинге тонналап тәттілер тасталды, бұл Батыс одақтастары үшін үлкен үгіт-насихат жеңісі болды. Айыныштысы, Туннер үшін әуе көпірінің табысына және осы табысқа жеткізген жаңалықтарының көп бөлігі 1948 жылдың қазанына дейін Еуропадағы Әуе күштерінің қолбасшысы генерал Кертис ЛеМейге берілді. Әуе көпірінің бағдарламасы біртіндеп тоқтатылды, өйткені эскадрильялар таратылып, MATS-тің тұрақты міндеттеріне қайта тағайындалды. Туннер MATS-тегі қызметіне 1949 жылдың 5 қыркүйегінде оралды. Корея соғысының басталуы оны Токиоға, Жапонияға, Қиыр Шығыс Әуе күштерінің Жауынгерлік жүк командалығының (Уақытша) жаңа әуе көпір ұйымын басқаруға алып барды, 1950 жылдың 10 қыркүйегінде. Жауынгерлік жүк командалығының бастапқы міндеті Инчхонға шабуыл жасау және одан кейінгі әуедегі операциялар үшін әуе көлігін қамтамасыз ету болды. Туннердің міндеттемелерді орындаудағы табысы генерал Дуглас Макартурдың оған берген "Қызмет белгісі" медалімен расталады. Жауынгерлік жүк командасы 1951 жылдың 25 қаңтарында таратылды, сол кезде тұрақты ұйым, 315-әуе дивизиясы құрылды. "Тоннаж-Туннер" басқаруымен төрт жарым ай ішінде 32 632 рейс жасалды; 130 170 тонна жүк жеткізілді; 155 294 жолаушы, оның ішінде десантшылар тасымалданды; және 72 960 жаралы эвакуацияланды. 1951 жылдың ақпан айында Туннер Огайо штатындағы Райт-Паттерсон әуе базасындағы Әуе материалдары командасына командирдің орынбасары болып тағайындалды. 1953 жылы ол Еуропадағы АҚШ Әуе күштерінің қолбасшысы болып тағайындалды, ол НАТО әуе күштерін құру кезінде төрт жыл қызмет атқарды. 1957 жылы ол АҚШ Әуе күштері штаб-пәтерінде штаб-басшысының операциялар жөніндегі орынбасары болып қайта тағайындалды. 1958 жылдың 1 шілдесінде Әскери әуе көлігі қызметінің "Әуе көлігі үшін бірыңғай басқару" міндетін атқаруымен қатар, ол әуе көлігі саласында командир, MATS ретінде қайта оралды, бас кеңсесі Иллинойс штатындағы Скотт әуе күштері базасында орналасқан. Ол MATS үшін негізгі реактивтік әуе көлігі ретінде Lockheed C-141 Starlifter ұшағын әзірлеу мен орналастырудың басты және құлшынысты жақтасы болды, сондай-ақ бұл мақсатқа жету үшін Джон Ф. Кеннедидің президенттік сайлауын қолдады, өйткені Эйзенхауэр әкімшілігі оны қабылдамады. Туннер 1960 жылдың 31 мамырында Әуе күштерінен зейнетке шықты.

When the Army Air Forces became the United States Air Force in September 1947, the Military Air Transport Service was formed by combining ATC and the Naval Air Transport Service. Maj. Gen. Laurence S. Kuter selected Tunner to be his deputy commander for operations in March 1948. Almost immediately, Tunner's reputation for managing airlift recommended him to bring efficiency to the Berlin Airlift. The organization of the five week old operation was haphazard because USAFE was a tactical organization without experience in running transport operations, trying to feed the city using 54 C 54 Skymasters supplemented by a section of C 47 Skytrains, basically using bomber operation methods. On July 22, 1948, the National Security Council met with European commander Gen. Lucius D. Clay and concluded that expansion of the operation was essential. Gen. Hoyt S. Vandenberg immediately appointed Tunner to the job, and he arrived in Wiesbaden, Germany, on July 28, 1948. By mid August Tunner had added 72 C 54s to the effort and brought in two thirds of all USAF C 54 aircrews worldwide to fly the airlift 24 hours a day. Tunner brought such a level of organization to the Berlin operation that the per day tonnage brought into Berlin by the planes eventually exceeded the amount of material that had been brought in by train. Tunner is credited with organizing each western ally controlled air corridor into a one way path, which improved the efficiency of the airlift. His strict control of his subordinates along with his unorthodox solutions to problems earned him the nickname Willie the Whip. This included taking advantages of opportunities to enhance the operation such as upon learning about pilot Gail Halvorsen's dropping of candy mid flight for the children of Berlin. Tunner ordered this activity expanded to "Operation Little Vittles" in which tons of candy would be dropped over Berlin in small parachutes created by American civilians, producing a major propaganda success for the Western Allies. Unfortunately for Tunner, much of the credit for the success of the airlift, and the innovations that led to that success, were given to General Curtis LeMay, the Air Force commander in Europe until October 1948. The airlift program was gradually wound down as squadrons were broken up and reassigned to their regular MATS duties. Tunner returned to his post in MATS on September 5, 1949. The outbreak of the Korean War took him to Tokyo, Japan, to command a new airlift organization in the Far East Air Forces, Combat Cargo Command (Provisional) on September 10, 1950. Combat Cargo Command had the initial job of providing the airlift for the Inchon invasion and subsequent airborne operations. Tunner's success in meeting the commitments is attested to by the Distinguished Service Cross awarded him on the spot by General Douglas MacArthur. Combat Cargo Command was discontinued on January 25, 1951, when a permanent organization, 315th Air Division, was activated. In its four and a half months under "Tonnage Tunner", it had made 32,632 sorties; delivered 130,170 tons of cargo; carried 155,294 passengers including paratroopers; and evacuated 72,960 casualties. In February 1951 Tunner was assigned to the Air Materiel Command at Wright Patterson Air Force Base, Ohio, as deputy commander. In 1953, he was appointed commander, United States Air Forces in Europe, a post he held four years during the buildup of NATO air forces. In 1957, he was reassigned to Headquarters U. S. Air Force as deputy chief of staff for operations. On July 1, 1958, concurrently with the assumption by the Military Air Transport Service of the "Single Managership for Airlift", he returned to the air transport field as commander, MATS, with headquarters at Scott Air Force Base, Illinois. He became a prime and impassioned spokesman for the development and deployment of the Lockheed C 141 Starlifter as the primary jet airlift transport for MATS, and supported the election of John F. Kennedy as president to achieve that end when the Eisenhower administration rejected it. Tunner retired from the Air Force on May 31, 1960.

Мұра

Генерал-лейтенант Уильям Х. Туннер сыйлығы жыл сайын Әуе көліктік басқарушысының қолбасшысымен АҚШ Әуе күштеріндегі "үздік стратегиялық әуе көпірі экипажына" табыс етіледі. 1997 жылы АҚШ Әуе күштері 60K Tunner материалдық тасымалдау жабдығын (MHE) сатып алуды бастады, бұл Systems & Electronics, Inc. компаниясымен жасалған, C-5, C-17 және C-141 көліктерімен жеткізілуге арналған дизельдік ұшақ тиегіш машинасы. Ол C-130, C-141, C-5 және C-17, сондай-ақ DC-10, L-1011 және B-747 коммерциялық жүк көліктерін тиеу және түсіруге қабілетті. Жабдық Туннердің құрметіне индустрия ұйымдастырған атау конкурсы арқылы аталды. 1989 жылы Әуе көлігі/Жанармай құюшылар ассоциациясының Даңқ залы сыйлығының алғашқы иегері. Берлин қаласының Штеглиц-Цехалендорф ауданындағы бір көше оның атымен аталады.

Жеке өмірбаяны

Туннер Австрияның Леобен қаласынан көшіп келген ата-анасының бес баласының төртіншісі болды. Оның аталары Питер Туннер Ескі (1786-1844) және Питер Туннер (1809-1897) – металлургтер, тау-кен сарапшылары және монтанистер, олар Австрияның Леобендегі танымал "Бергакадемиясын" (Тау-кен академиясы) бірлесіп құрған. Оның әкесі де инженер болған және Туннердің өскен жері – Нью-Джерси штатының Розель қаласына қоныстанған. Туннер екі рет үйленді, алғашқы әйелі – Миссисипи штатының Меридиан қаласынан Сара Маргарет Самс. Олардың екі ұлы болды: Джозеф С. және доктор Уильям Х. Туннер кіші. Сараға 1945 жылдың 12 қарашасында жасалған операциядан кейін емдеуге келмейтін ми ісігі диагнозы қойылды және ол бір жарым жыл комада жатты. 1947 жылы қайтыс болғаннан кейін Туннер 1951 жылы Оклахома штатының Энид қаласынан бұрынғы WASP ұшқышы Маргарет Энн (Энн) Хамильтонға үйленді, олардың Хамильтон Сюзанна Туннер Хадсон деген қызы болды. Туннер 1983 жылдың 6 сәуірінде Вирджиния штатының Уэр-Нек қаласындағы шаруа қожалығында қайтыс болды және Арлингтон ұлттық зиратына жерленді.