Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын каналы
English canal
Брэдфорд каналы – Шиплидегі Лидс және Ливерпуль каналынан Брэдфорд қаласының орталығына дейін созылған 6 км (3.5 миль) ағылшын каналы. Ол 1774 жылы ашылып, 1866 жылы халық денсаулығына қауіпті деп жарияланғандықтан жабылды. Төрт жыл өткен соң, сумен жақсы қамтамасыз етілгеннен кейін қайта ашылды, бірақ 1922 жылы тағы да жабылды. Кейіннен канал толтырылып, бірақ оны қайта жаңарту мәселесі қарастырылды. Қазірге каналдың тоғысқан жерінің қысқа бөлігі және сорғы станциясының ғимараты – қазір тұрғын үй – сақталған қалдықтары бар.
The Bradford Canal was a 3.5 mile (6 km) English canal which ran from the Leeds and Liverpool Canal at Shipley into the centre of Bradford. It opened in 1774, and was closed in 1866, when it was declared to be a public health hazard. Four years later it reopened with a better water supply, and closed for the second time in 1922. It was subsequently filled in, although consideration has been given to restoring it. There are some remains, including a short section of canal at the junction and a pumping station building, which is now a dwelling.
Тарих
Брэдфордқа кеме жүретін жолды қамтамасыз етудің алғашқы жоспарлары 1744 жылы жасалды, онда бірқатар джентльмендер мен фермерлер 18 мильдік (29 км) Аир өзенін жақсартуға парламенттік мақұлдау сұрады. Бұл жақсарту Скиптонға жақын Ингей көпірінен басталып, Брэдфордқа ең жақын жол нүктесі болған Бинглиге жақын Коттингли көпірінде аяқталуы тиіс еді. Заң жобасы комитетке жеткенімен, одан әрі дамытылмады. 1760 жылдары Лидс және Ливерпуль каналы құрылысы ілгерілеген кезде, Скиптон мен Бингли арасындағы бағыты 1744 жылғы жоспарда ұсынылған бағытқа ұқсас болды. Ол 1770 жылы бекітілді, және сол жылы он төрт саудагер, олардың алтауы Лидс және Ливерпуль комитетінің мүшелері болды, Брэдфорд қаласына қызмет ететін тармақ құруды жоспарлады. 29 сәуір 1771 жылы Парламент актісі (11 Geo. 3. c. 89) қабылданды, ол 28 меншік иесін тағайындады. Олар акциялар шығару арқылы 6000 фунт стерлинг капитал жинауға және қажет болған жағдайда тағы 3000 фунт стерлинг қосымша қаражат жинауға құқылы болды. Бұл қаражат Шеплиден Брэдфордтағы Хоппи Бридж деп аталатын жерге канал салуға жұмсалуы керек еді, ол қазір Форстер скверінің астында орналасқан. Олар су қоймаларын салуға және түрлі арналардан су алуға да рұқсат алды. Жұмыс 1774 жылдың наурыз айына дейін аяқталды, осы кезде Балм мырза Брэдфордтың қоңыраушыларына қайықпен келгенін жариялау үшін ақы төледі. Лидс және Ливерпуль каналы сол айда Бинглиден Тэклиге дейін ашылды, және Скиптоннан әк тас тасымалданды. Брэдфордтың оңтүстігіндегі Брумфилдс және Боулингтегі көмір шахталарының иелері қалаға трамвай жолдары салды, бірақ каналмен тікелей байланыс болған жоқ, себебі ықтимал маршруттар ғимараттармен кесіліп тасталған. Шамамен 1790 жылы жаңадан құрылған Боулинг темір зауыты Боулингтегі өндірісінен Канал бассейнінен оңтүстікке қарай 200 ярд қашықтықтағы Golden Lyon Yard-тағы Staithes-ке дейін вагон жолын салды. Аяқталған темір өнімдері мен көмір вагон жолы арқылы канал арқылы қаладан экспортталды. Австралиядан жүн тасымалы 1820 жылдардан бастап маңызды кіріс көзі болды, ал 1828 жылдан бастап пакеттік кемелер жолаушыларды Селби және Лидске тасымалдай бастады.
The first plans to provide a navigable route to Bradford were made in 1744, when a number of Gentlemen and Farmers sought parliamentary approval for improvements to 18 mile (29 km) of the River Aire, starting at Inghay Bridge, near Skipton, and ending at Cottingley Bridge, near Bingley, which was the nearest point on the river from which an existing road ran to Bradford. Although the bill reached the committee stage, nothing more became of it. When the Leeds and Liverpool Canal was promoted in the 1760s, its course between Skipton and Bingley broadly followed that proposed by the 1744 plan. It was authorised in 1770, and in the same year fourteen merchants, including six who were already on the committee for the Leeds and Liverpool, planned a branch which would serve the town of Bradford. An act of Parliament (11 Geo. 3. c. 89) was obtained on 29 April 1771, which appointed 28 proprietors. They could raise £6,000 in capital by issuing shares, with a further £3,000 if needed, to be used to construct a canal from Shipley to a place in Bradford called Hoppy Bridge, which is now below Forster Square. They could also build reservoirs, and take water from various brooks. The work was completed by March 1774, when Mr Balme paid for the bell ringers of Bradford to ring out his arrival by boat. The Leeds and Liverpool opened from Bingley to Thackley in the same month. and limestone was brought from Skipton. Coal pit owners on the south side of Bradford in Broomfields and Bowling built tramways into the town, but there was no direct connection with the canal as possible routes were blocked by buildings. In about 1790 the newly established Bowling Iron Works constructed a wagon way from its works in Bowling to Staithes at Golden Lyon Yard about 200 yards south of the canal basin. Finished iron products and coal were exported from the town by the canal via the wagon way. The carriage of wool from Australia was an important source of revenue from the 1820s, and from 1828, packet boats carried passengers to Selby and Leeds.
Қиындықтар
Сумен жабдықтау канал компаниясы үшін маңызды мәселе болды. Брэдфорд қаласы өскен сайын, каналдың ойысы тұрғын үйлермен қоршалды, соның салдарынан канализациялық ластану пайда болды. Одан әрі төменде, диірмендер каналдан су алып, өнеркәсіптік процестерде пайдаланып, кейін суды каналға қайтаратын. Компания 18 ғасырдың соңында су құқығын алу үшін жер участаларын сатып алды және Парламенттің рұқсаттамалық заңы оны су көзі ретінде нақты алып тастағанына қарамастан, Брэдфорд Бекке бөгет салды. 1844 жылы жасалған есепте Брэдфорд қалалық инспекторлар кеңесі лас пен жаман иіскеу туралы айтты, ал бес жылдан кейін 406 адамның қазасына әкелген холера індеті қалалық кеңесті шаралар қабылдауға итермеледі. Онда каналды сатып алу және жабу туралы бапты қамтитын кең ауқымды санитарлық заң жобасы дайындалды. Бұл шара 100,000 фунт стерлингтік мемлекеттік қарыз есебінен қаржыландырылуы тиіс болды. Заң жобасы парламентке жіберілді, бірақ Лидс және Ливерпуль каналы, Эйр және Кальдер су жолы, Брэдфорд каналы және басқа да өнеркәсіпшілердің біріккен қарсылығы қарыз сомасын 50,000 фунт стерлингке дейін төмендетуге мүмкіндік берді, бұл каналды сатып алуға жеткіліксіз болды. 1864 жылы болған ыстық ауа райы каналдың қоғамдық зияндылыққа айналуына байланысты сот шешімімен жабылуына мүмкіндік беретін қор ашуға әкелді. Жергілікті "Брэдфорд обсервер" газеті оны "барлық ластықтың қайнаған қазандығы, Брэдфорд каналы" деп сипаттады. Компания судың каналға кірмес бұрын ластанғанын дәлелдесе де, 1866 жылдың 6 қарашасынан бастап Брэдфорд Бек суынан су алуға тыйым салынды. Каналды алып, тазалау туралы Лидс және Ливерпуль каналының ұсынысын сот бұйрығын ұсынған тараптар қабылдамады. Жабылу 1867 жылдың 1 мамырына дейін кейінге шегерілді, ал Брэдфорд компаниясы мен Лидс және Ливерпуль каналы парламенттен заң алуға тырысты, бірақ екеуі де сәтсіз болды, соның салдарынан канал жабылып, құрғатылды. Каналдан түскен түсімдер оны өтеуге жеткіліксіз болды, сондықтан иелері оны Лидс және Ливерпуль каналы мен Эйр және Кальдер су жолының коалициясына сатты. Олар 27,000 фунт стерлинг алды, ал сатып алушылар 5,000 фунт стерлингтік ипотеканы да төледі. Сату 1878 жылы қабылданған Брэдфорд каналы (сату) туралы заңмен бекітілді және жаңа Брэдфорд каналы компаниясы таратылды. 1888 жылы 80,674 тоннадан 1910 жылы 102,390 тоннаға дейін тасылған жүк көлемі өсті, бірақ күтімге кеткен шығындарға байланысты пайда аз болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде тасылған жүк көлемі азайды және 1920 жылы 38,821 тоннаға дейін төмендеді. Каналдың пайда табуына ешқандай нақты мүмкіндік болмағандықтан, 1921 жылы парламентке каналды тастап кету туралы заң жобасы ұсынылды, бірақ Вест-Райдинг округі кеңесі, Брэдфорд қалалық әкімдігі және Брэдфорд сауда палатасы оған қарсы шықты. Келесі жылы жасалған екінші әрекет сәтті аяқталды, Брэдфорд каналы (тастап кету) туралы заң 1922 жылдың маусым айында қабылданды. Жабылу 25 маусымда болды, Лидс және Ливерпуль каналынан бірінші шлюздің түбіне дейінгі бөлім ғана сақталды, ол кемелерді тоқтату үшін пайдаланылды.
Water supply was a significant issue for the canal company. As Bradford grew, the basin was surrounded by housing, and pollution from sewage occurred. Further down, mills drew water from the canal, used it for industrial processes, and returned it to the canal. The company had bought up tracts of land at the end of the 18th century, to obtain water rights, and had dammed Bradford Beck, despite the fact that their authorising act of Parliament had specifically excluded it as a source of water. The Bradford Board of Surveyors commented on the filth and stench in a report made in 1844, and an outbreak of cholera five years later, in which 406 people died, prompted the city council to take action. A wide ranging sanitation bill was prepared, which included a clause to buy the canal and close it. The action would be funded by a £100,000 public loan. The bill went before parliament, but concerted opposition by the Leeds and Liverpool Canal, the Aire and Calder Navigation, the Bradford Canal and other industrialists succeeded in reducing the amount of the loan to £50,000, which was insufficient to enable the canal to be purchased. Hot weather in 1864 led to a fund being opened, so that a court order could be used to close the canal, on the basis that it was a public nuisance. A local newspaper, The Bradford Observer, described it as "that seething cauldron of all impurity, the Bradford Canal." Although the Company argued that the water was polluted before it entered the canal, an injunction prevented them from taking water from the Bradford Beck after 6 November 1866. An offer by the Leeds and Liverpool Canal to take it over and clean it up was rejected by those who had brought the court order. Closure was postponed until 1 May 1867, while both the Bradford Company and the Leeds and Liverpool attempted to obtain an act of Parliament, but both failed, and so the canal closed and was drained. Receipts were inadequate to make the canal pay, and so the owners sold it to a coalition of the Leeds and Liverpool Canal and the Aire and Calder Navigation. They received £27,000, and the buyers also redeemed a £5,000 mortgage. The sale was authorised by the Bradford Canal (Transfer) Act, which was passed in 1878, and the new Bradford Canal Company was dissolved. Traffic rose from 80,674 tons in 1888 to 102,390 tons in 1910, but profits were minimal due to the cost of maintenance. Traffic decreased during the First World War, and was down to 38,821 tons in 1920. With no obvious way to return the canal to profit, a bill to abandon the canal was submitted to Parliament in 1921, but was opposed by West Riding County Council, Bradford Corporation, and the Bradford Chamber of Commerce. A second attempt the following year was successful, the Bradford Canal (Abandonment) Act being passed in June 1922. Closure occurred on 25 June, with just the section from the Leeds and Liverpool canal to the bottom of the first lock being retained, to be used as moorings.
Қайта қалпына келтіру жоспары
ХХІ ғасырдың басында Брэдфорд каналын қайта құру жоспары бар. Брэдфордтың 2008 жылға Еуропа мәдениет астанасы болуына үміткерлік білдіруімен байланысты ұсынылған көптеген жобалардың ішінде (бұл бәйгеде Ливерпуль жеңіске жетті), Брэдфорд каналын қайта жаңғырту да қарастырылды. 2004 жылы Брэдфорд қалалық кеңесі, British Waterways және Брэдфорд қалалық жаңару орталығы бірлесіп, жаңа канал құру мүмкіндіктерін зерттеу үшін комиссия құрды. "Canal Road News" басылымында жарияланған толыққанды қорытынды зерттеуге сәйкес, Брэдфорд каналын қайта жаңғырту мүмкін, тиімді және бес шақырымдық канал бойындағы дамуға мол мүмкіндіктер ашады. "Canal Road News" журналының 1-ші нөмірінде ұсынылатын каналдың картасы көрсетілген: ол Лидс және Ливерпуль каналының бағытын Квинс-роуд көпіріне дейін дерлік толықтай қайталайды. Алайда, көпірден оңтүстікке қарай картада канал Canal Road көшесінен өтіп, сол жолдың батыс (қалалық) жағымен, Кондициялық үйдің жанынан өтіп, жоспарланған Channel Urban Village-да аяқталады. Жобада 11 шлюз қарастырылған. Картада каналға тікелей қатысы жоқ, бірақ қызығушылық тудыратын тағы бір нысан – Аирдейл теміржол желісіндегі Маннингхэм станциясының болу мүмкіндігі. 2006 жылғы сәуірде жарық көрген газет мақаласында былай делінген: "Шипли мен Брэдфорд арасындағы жаңа канал салу жоспарлары құрылыс саласының өкілдерінен сақтықпен қарсы алынды. Презентациядан кейін көптеген тыңдаушылар жоспарлардың қызықты екенін және жаңаруға серпін бере алатынын айтты. Бірақ, кейбіреулері күмәнмен қарап, қаржыландыру қайдан табылатынын сұрады". 2010 жылғы сәуір айында Брэдфорд қалалық кеңесі жаңартылған канал бағытының 63 пайызына иелік етті және сол кезде жеке меншікте болған қалған бөлігін қалай сатып алуды қарастырды. Arup инженерлік компаниясы мен Lathams сәулет бюросы жүргізген қорытынды зерттеу мұндай жобаның қалпына келтіру әлеуетін көрсетті.
In the early years of the 21st century, there is a plan to rebuild the Bradford Canal. Among of the many projects conceived in connection with Bradford's bid to be European Capital of Culture for 2008 (which competition was actually won by Liverpool), one was a scheme to recreate the Bradford Canal. In 2004 Bradford Council, British Waterways, and Bradford Centre Regeneration jointly established a committee to investigate the possibilities of a new canal. According to "Canal Road News", a full feasibility study has "concluded that reinstating Bradford Canal is feasible, represents value for money, and opens considerable development opportunities along the five kilometre canal corridor". Issue 1 of "Canal Road News" shows a map of the proposed canal: it more or less follows the original path from the Leeds and Liverpool Canal as far as Queens Road bridge. But south of that bridge the map shows it crossing Canal Road, and continuing on the west (city) side of that road, past the Conditioning House and finishing at the proposed Channel Urban Village. The plan shows 11 locks. Another noteworthy item on the map, not directly related to the canal, is a potential Manningham station on the Airedale Line. According to a newspaper article of April 2006, "Ambitious plans for a new canal between Shipley and Bradford have been given a cautious welcome by members of the construction industry. After the presentation, many of the audience said the plans were exciting and could stimulate regeneration. But others were more cautious and questioned where funding would come from." By April 2010, Bradford Council owned 63 per cent of the route of the renewed canal, and was considering how best to acquire the rest, which was in private ownership at the time. A feasibility study by the civil engineers Arup and the architects Lathams identified the potential for regeneration that such a scheme would have.