Кіріспе

Мемуар

Бұл Франк Маккорттың Нью-Йорк қаласында өмір сүруді үйренген кезеңін баяндайтын мемуары. 1999 жылы жарық көрген бұл кітап, Маккорттың Пулитцер сыйлығына ие болған "Анжеланың күл-талқаны" мемуарының соңында қалған оқиғалардан басталады. Онда оның Ирландиядағы кедей балалық шағы мен Америкаға қайта оралуы туралы айтылады.

Қысқаша мазмұны

Кітап Маккорттың Нью-Йорк қаласынан өзен бойымен келгеннен кейін басталады, ол кемеде ирланд-американдық дін қызметкерімен бірге Нью-Йорк қаласына жетеді. Достары жоқ, американдық әдет-ғұрыптарды білмей, ол американдық жұмысшы табына енуге тырысады, бос уақытын кітап оқумен өткізеді, ал қалған уақытында ауыр жұмыс істейді. Нью-Йорк қалалық кітапханасы оған керемет, оның жылы қабылдауы. Ол онда уақыт өткізеді және кітаптарды бастап алады. Корея соғысының салдарынан ол АҚШ армиясына шақырылады, Еуропаға жіберіледі және капрал шеніне жетеді. Оңтүстік Германияда ол АҚШ-тың түкпір-түкпірінен келген адамдармен танысады. Компания клеркі ретінде ол Дахаудағы АҚШ армиясының базаларына кір жуады, бұл оның және онымен бірге болған еврей салдаты үшін, сондай-ақ Лимерикте өскен кезінде Екінші дүниежүзілік соғыс туралы естіген Франк үшін есімде қаларлық тәжірибе. Салдаттар әрқашан әйелдерді іздейді, темекі мен кофе рационын жыныстық қатынасқа саудалайды, тіпті Екінші дүниежүзілік соғыстан келген, әлі орналаспаған босқындармен де, бұл армияның мақұлдамайтын нәрсесі. Франк босқындар лагерінде кедей және аш қызбен кездеседі. Армиядағы адамдар оған американдық әдет-ғұрыптар туралы көп нәрсе үйретеді, ол Лимериктің көшелерінде өскеннен мүлдем өзгеше. Германиядағы армияда ол Ирландиядағы отбасына екі апта демалысқа барады, Лимерикте анасы мен кіші інілері Майкл мен Альфиге, ал бір күн Тоумдағы әкесі мен әжесіне барады. Ол әкесінің армиядағы жалақысының бір бөлігін анасына жібереді, ол Жейнесборо ауданында су құбыры, тоңазытқыш және бақшаға орын бар заманауи үйге ие болады, бірақ Франк келгенше, бауырымен бірге өскен, бақшадан шықпайды. Лимериктегі сезімдері аралас, ол АҚШ армиясындағы мәртебесімен мақтанады, орта мектепке баратын кіші інісінің жақсы өміріне қуанады және өзінің өміріндегі ауыр естеліктер, санасындағы "қара бұлттар". Нью-Йоркте оның сүйіктісі Эмма болғандықтан, ол мүмкіндігінше ерте армиядан кетеді, жоғары шенді офицерлер кеңседе жұмыс істейтін типтеуші ретінде ерекше қызметі үшін мақтайды. Ол Нью-Йоркке оралады, онда Эммамен ажырасады, Нью-Йоркте жалғыз болуды және достарымен ішіп-жеуді артық көреді. Ол Нью-Йорк университетіне түседі, бірақ орта мектепті бітірген жоқ. G.I. заң университеттің оқу ақысын төлейді, бірақ тамақ пен баспанаға ақша табу үшін жұмыс істеуі керек. Ол кемежайдағы қоймаларда жұмыс істейді, содан кейін уақытша жұмыс агенттігінен кеңседе жұмыс істейді, армияда алған баспаға жазу дағдыларын пайдаланады, көптеген достарымен және қызықты адамдармен танысады. Оның кейбір достары жақында Ирландиядан көшіп келген, сондай-ақ АҚШ-та туған көптеген достары бар. Ол университетке келгенде әдемі, орта таптық американдық Альберта Смоллға (қос аты Майк) ғашық болады. Ирландия әндерін ешқашан ұмытпаса да, ол 1950-ші жылдардағы американдық джаз музыкасын ұната бастайды. Оның ағасы Малахи Нью-Йоркте, ол АҚШ Әуе күштеріне қатысуды таңдайды. Малахи мен кіші інісі Майкл әуе күштерінен алған жалақысының бір бөлігін анасына жібереді, сондықтан Фрэнк Нью-Йорк университетіндегі курстарын аяқтағанша өзін-өзі қамтамасыз етуі керек. Нью-Йорк университетінен бітіргеннен кейін ол Стейтен аралындағы Макки кәсіптік-техникалық орта мектебінде ағылшын және әлеуметтік пәндер сабақтарын оқытады. Ол әрі қарай ұстаздармен ішіп-жеуді жалғастырады. Сегіз жылдан кейін және бірнеше колледждерде және жоғары мектептерде ауыстырып оқығаннан кейін, ол беделді Стювесант орта мектебінде ағылшын тілі мен шығармашылық жазуды оқытады. Стуйвесантта ол оқулықтарға және басқа да оқу құралдарына деген сенімін жою үшін өзінің оқыту стилін қайта қарастырады, осы дарынды студенттердің тиімді мұғалімі болады. Оның ағалары Малахи мен Майкл Фрэнк Маккиде сабақ беретін кезде Нью-Йоркте танымал болады, Малахидің бары бар және ол әңгімелерімен және оңай күлкісімен байлар мен атақтыларды өзіне тарта алады. Майкл да осындай қабілетке ие. Фрэнктың оқушылары одан неге ол өзінің ойын-сауық әкелетін ағалары сияқты теледидардан сұхбат алмағанын сұрайды. Малахидің барында біреу одан Малахи мен Майклға қосылатын күніңді қашан күтеміз деп сұрағанда, ол ағаларым мұғалім болған кезде дейді, тіпті оның санасына қара бұлттар түскенде де, әлемге өзінің әзіл-оспағын көрсетемін. Ол жазда анасы мен кіші інісін көру үшін Ирландияға ұшады. Оның анасы 1959 жылғы Рождествода, Фрэнк келгеннен 10 жыл өткен соң, Малахидің қызын көруге Нью-Йоркке келеді. Оның кіші ұлы Альфи алғаш рет 19 жасында Америкаға келеді. Олар екеуі Нью-Йоркте қалады, бұл олардың көптен күткен арманы. Фрэнк пен Альберта Бруклинде бірге тұрады және 1961 жылдың жазында үйленеді. 1971 жылы Фрэнк пен оның әйелі Маргарет Энн, оны Мэгги деп атайды. Фрэнк оны бала кезінде қайтыс болған әпкесінің және екі әжесінің құрметіне атайды, олар "Анджеланың күлінде" сипатталған. Ол оны бала кезінде күтіп бағалайды, өсіп келе жатқанда оның басымен көп уақыт өткізеді, оның әкесімен бірге өткізгендей таңғы уақыттарын бөліседі. Отбасы Бруклиндегі үйінде тұрады, Фрэнк пен Альберта заманауи стильде жөндеген, екеуі де мұғалім болып жұмыс істейді. Фрэнктың әкесі 1963 жылы Нью-Йоркке бір рет келеді, өзінің жаңа адам болғанын, ішкіліктен айыққанданын уәделейді, бірақ ол оны әкелген кемеде мас күйде келеді. Оның үш апталық сапары жеткілікті, ол Солтүстік Ирландияға қайтады. Соңында Фрэнктың әйелімен қарым-қатынасы нашарлайды. Фрэнк қызы 8 жасқа толғанда оны тастап кетеді, бұл әрекетін әкесінің отбасын тастап кеткенімен салыстырады. Алайда Фрэнк қызы өсіп келе жатқанда оны көруді жалғастырады және ол әрқашан жұмысы болады. Фрэнктың анасы Анджела Маккорт 1981 жылы Нью-Йоркте өкпе эмфиземасынан қайтыс болады. Оның қызы Мэгги үшін өлім туралы алғашқы тәжірибесі әжесін жоғалту. Фрэнк үш кіші сібілін, көптеген мектеп достарын және өзінің әжесін қызының жасына дейін жоғалтқан. Фрэнктың әкесі Малахи Маккорт ағасы 1985 жылдың басында Солтүстік Ирландияда қайтыс болады. Фрэнк Альфимен бірге әкесін жерлеу үшін Белфастқа барады. Осы жылдың тамыз айында Фрэнк пен оның отбасы анасының күлін шашу үшін Дублин мен Лимерикке барады. Кітап Фрэнк пен оның бауырлары Анджеланың күлін оның отбасының қабірлеріне шашқаннан кейін аяқталады.

Кітап атаулары

"Тис" – «Анжеланың күлі» кітабының соңғы тарауының соңғы және жалғыз сөзі, ал «Тис» Анжела Маккорттың күлінің Ирландияда шашылуымен аяқталады. Фрэнк Маккорт бірнеше сұхбатта, мүмкін әзілдеп, бастапқыда әр кітапқа екіншісінің атауын қоюды жоспарлағанын айтты. Фрэнк Маккорт осы кітаптан кейін тағы бір естелік жазды, «Мұғалім».

Таңбалар тізімі

Фрэнк Маккорт: Кітаптың баяндаушысы және авторы, Ирландиядан келген иммигрант, әдебиетке деген терең құштарлығы бар. Ол Нью-Йорк университетіне оқуға түскеннен кейін Альбертаға үйленеді. Өмірінің соңғы жылдарында мектеп мұғалімі болып жұмыс істеді, әйтсе де автоөнеркәсіпте және жүк тиеу алаңдарында жалақысы жоғары жұмыстарға көптеген ұсыныстар түсті. Альберта Смолл: Колледж кезінде "Майк" деп те аталды. Ол Франкпен колледжде бірге оқығанда танысады. Франк оны алғаш көргеннен бастап ғашық болады. Ол мұғалім болу үшін оқиды. Франктің жиі масты болуына төзе алмай қиналады, бірақ ақырында олар үйленеді. Том Клиффорд: Франктің әскери қызметтен кейін бірге тұрған және жұмыс істеген досы. Том ақырында Детройтке автозауытта жұмыс істеуге кетеді және Франкті де өзімен бірге келуге шақырады. Франк Нью-Йоркте қалуға шешім қабылдайды, себебі колледжді бітіруге ниетті. Маргарет Энн: Франк пен Альбертаның қызы, Франктің қайтыс болған кішкентай қарындасы Маргареттің құрметіне қойылған есім. Энди Питерс: Франк Нью-Йорк университетінде танысқан адам, ол оған банктегі түнгі ауысымдағы жұмыс туралы айтады, онда несие өтінімдерін теру керек. Энди күндізгі ауысымның адамды қабылдамауындағы қателікті байқағанда, несиелерді мақұлдайды. Энди Нью-Йорк университетінің философия факультетінің студенті, 31 жаста, 19 жасында күмәнді себептермен Екінші дүниежүзілік соғыстан армиядан шығарылып, оған қалыпты жұмыс табуға мүмкіндік болмайды. Франк оны 1959 жылдың жазында қайта кездестіреді, ол кезде Энди Нью-Йорк университетінен бас тартып, мейрамханада жұмыс істеп жүр, әскери қызметтен шығарылуы туралы сұрақтары бар өтініштерді толтыруды қажет ететін жұмыс таба алмайды. Энди бір аптадан кейін кетеді. Хорас: Франкпен қоймада жұмыс істеген, дос болған ямайкалық қара нәсілді адам. Хорастың Канадада колледжде оқитын ұлы бар; ол Франкті колледжді бітіруге ынталандырады, өз әкесі көрсетпеген қолдауды береді.

Мазмұны мен құрылымы

Кітаптың атауы бұрынғы "Тіс" мемуарының соңғы сөйлемінен алынған, Маккорттың Америкадағы алғашқы түнінен кейін қойылған "Бұл керемет ел емес пе?" деген риторикалық сұраққа жауабы. Оқиға көбінесе хронологиялық тәртіппен баяндалады, бірақ оның балалық шағынан алынған кейбір оқиғалар да қосылады, себебі олар колледждегі эсселерінің тақырыбы немесе студенттеріне айтатын әңгімелері болып табылады.

Сыни қабылдау

L. S. Keep журналының Entertainment Weekly басылымында бұл мемуар «Анжеланың күліне» лайықты жалғас деп сипатталды, сонымен қатар: «Бұл кітапта сынып, мінез және тағдырдың ерекшеліктерін көре білетін көрегендік қабілеті де, сонымен бірге ерекше пикарескалық сипат та бар. Бұл – шын мәнінде болмаған, көркем Голливудтық бақытқа толы Американы іздеу, ал екінші жағынан, Маккорт жолында кездестірген нағыз Америка туралы. » WKMS қоғамдық радиостанциясына берген сұхбатында Жак Дей бұл мемуарды «өте сирек кездесетін әңгіме айту талантына ие, әрі әсем ән салатын акценті бар адамның адамгершілікке жасаған тәжірибесі» деп атады. 1999 жылы жарық көрген «Tis: A Memoir» туралы Tampa Bay Times газетіндегі рецензияда Маккорттың ата-анасының таңдауларын түсінудегі айқын ой-пікірлері мен өзінің ниеттерін түсінудегі айырмашылыққа назар салынды. «Маккорттың мемуары, өзге де салаларда өте сезімтал болған автордың бұл ерекше ойланбауының арқасында, адамгершілікке толы. Бұл кедейлік адамды ізгілендірмейтінін тағы бір рет еске салады. Франк Маккорт сияқты табысқа жеткендер үшін жаралардың аз болуын үміттейміз», делінген. Терри Голвей шолуын «Фрэнк Маккортты жек көру үшін ирланд болу керек» деген сөздермен бастады. Бұл – Ирландиядағы өмірі туралы жазылған алғашқы мемуарынан кейін, Нью-Йорктегі өмірі туралы жазған Франк Маккорттың шынайы және қатал жазу стилінің көрінісі. Голвей Маккорттың ирланд-американдықтарға тигізген әсерін Филип Роттың еврей-американдықтарға тигізген әсерімен салыстырады: «Маккорт мырза 1990 жылдардың соңындағы ирландтар үшін, Филип Рот 1960 жылдардың соңындағы еврей-американдықтар үшін болғандай». Оның The New York Observer газетінде жарияланған рецензиясында «Tis – Нью-Йорктегі бір адамның өмірін ерекше және аяусыз ашып көрсететін туынды, ал мырза Маккорт өзіне де, жолда кездесетін нәсілшілдерге, маскүнемдерге және адасқан жандарға да қатал». Мемуар, Маккорттың психотерапевт Шерил Флойдқа үйленуі, Альбертадан ажырасқаннан кейін болғанын еске алмайтындығы үшін сынға ұшырады.