Кіріспе

Француз әскери және мемлекет қайраткері (1767–1828)

Жан Жозеф Дессоль, 1-ші маркиз Дессоль (Jean Joseph Paul Augustin Dessolles; 3 шілде 1767 – 3 қараша 1828) – француз әскери және мемлекет қайраткері. Ол 1818 жылдың 29 желтоқсанынан 1819 жылдың 18 қарашасына дейін Францияның Премьер-министрі болды.

Ерте өмір

1767 жылы Ош қаласында дүниеге келген ол, іріктеушісі, Динь және кейін Шамбери епископы болған Иренэ Ив де Сольдің жетекшілігімен тәрбиеленді.

Француз революциялық соғыстары

1792 жылы әскери қызметке түсіп, Бірінші коалиция соғысының Италиялық науқанында Наполеон Бонапарттың қолбасшылығымен генерал-адъютант болды. Көп ұзамай 1797 жылдың 31 мамырында бригадир генерал шеніне көтерілді. Екінші коалиция соғысы кезінде ол итальяндық майданда Жан Виктор Мари Мороның штаб бастығы қызметін атқарды, онда 1799 жылы Нуарда көзге түсті. 1800 жылы Вальтеллинада австриялықтарды жеңіп, оның басшылығымен француз әскерлері 1200 адамды өлтірді, 4000 әскерді тұтқынға алды және он сегіз зеңбірекке ие болды. Ол Нови шайқасына қатысты, сондай-ақ Сент-Мари шайқасында (1799 жылдың 13 сәуірінде генерал-майор атағын алды) және Лоди шайқасында ("француз Децийі" лақап атын алды). 1801 жылы Хоэнлинден шайқасындағы француз жеңісіне үлес қосты және Луневиль бейбіт шартына дейін қызметте болды.

Наполеон соғыстары

Ол Х жылдың 30 Фримайрында әскери бөлімге қарасты мемлекеттік кеңесші (Conseiller d'État) болып тағайындалды. XII жылы ол ерекше қызметке кіріп, 1805 жылға дейін Соғыс әкімшілігінің кеңесінің (Conseil d'Administration de la Guerre) мүшесі болды. XIII жылдың 12 Плувиозында ол Версаль сарайының губернаторы және 1805 жылы Құрмет легионының үлкен офицері атанды. Ол Бернадот орнына келгенге дейін Ганновер армиясының уақытша басқаруын алды. Ол 1808 жылға дейін күшін сақтап тұрды. Ол 1806 жылы императорға қарсы жаушыл ниеттері болғандықтан жазаланды және 2 ақпанда Кеңес тізімінен (Liste du Conseil) алынды. Наполеон Фушеге осы мәселе бойынша былай деп жазды: «Генерал Дезольдің өте ерекше пікірлерін жасырғанын айтқым келеді, бұл улағандай және қорқақ кішкентай топтың бар екенін көрсетеді». (Correspondence, XI, n° 9088) Ол кейін Ауш маңындағы өзіне тиесілі жерге, Прейньяндағы Chartreuse du Pastisse-ке зейнетке шықты. Кейіннен императордың құрметін қайта жеңіп, ол Мемлекеттік кеңеске (Conseil d'État) оралмады және 1808 жылдан 1810 жылға дейін Испаниядағы Пиреней соғысы кезінде дивизияға қолбасшылық етті. Талавера шайқасынан (27-28 шілде 1809) бұрын король Жозеф 23 шілдеде 5800 әскермен Мадридтен Виктордың 23000 әскерімен және Себастианидің 17500 әскерімен кездесу үшін, Куэстаға қарсы шабуыл жасауға жол берудің орнына, Мадридке шабуыл жасауға рұқсат бермеу үшін шықты. Дезольдің дивизиясының бір бригадасы және бірнеше испандықтар ғана қалды, олармен қала губернаторы Аугустин Даниэль Беллиардтың астананы қорғауы күтілді; барлығы 4000 адам. Беллиард өзінің әскерлерімен және бүкіл афрансесадолар мен олардың отбасыларымен бірге Мадрид цитаделіне, Ретироға, егер көтеріліс болса, немесе Венегас шығыстан қалаға жетсе, немесе мүмкін Уилсон, оның колоннасы Мадридтен отыз сегіз шақырым қашықтықтағы Эскалонада (Толедо) болды, шегінуге дайын болуы керек еді. Дессоль кейін Оканья шайқасында, Сьерра-Моренадан өтуде және Деспена-Пероста көзге түсті. Ол сондай-ақ Кордобаны басып алды, онда «жүректерді жарастыру» қағидасымен билік жүргізді. Ол 1811 жылдың ақпан айында Францияға оралды және 1812 жылдың наурызына дейін болды, содан кейін Евгений де Боарне штаб бастығы болып тағайындалды. 1812 жылы Смоленскіге келгеннен кейін денсаулығының нашарлауына байланысты Парижге қайта оралуға мәжбүр болды.

Бурбондар тұсындағы саяси мансап

Людовик XVIII-нің алғашқы қайта орнатылуында, 1814 жылы, уақытша үкімет оны Ұлттық гвардияның және 1-ші дивизияның барлық әскерлерінің бас қолбасшысы етіп тағайындады; Конте д'Артуа оны Уақытша мемлекеттік кеңес мүшесі (Conseil d'État provisoire) етіп тағайындады; ал король оны Мемлекеттік министр, Францияның пэрі, Корольдіктің барлық Ұлттық гвардиясының генерал-майоры, Сент-Луи орденінің командирі және Құрмет легионының үлкен кордоны етіп тағайындады. Бұл наградалар оның Ресей императоры Александр I-ді императрица Мария Луизаның Хабсбург-Бонапарт регенттігін қабылдамауға және оның орнына француз Бурбондарының қайта орнатылуын қолдауға көндіруге жасаған күш-жігері үшін берілді. Ол "Жүз күн" кезеңінде Наполеонның қайта оралуына қарсы болды және 1814 жылы Бурбондарды қолдады. Екінші қайта орнатылу кезінде ол саяси мансапқа ұмтылды. 1818 жылы желтоқсанда либералды министрлік құрылған кезде ол Сыртқы істер министрі және Кеңес төрағасы (Премьер-министр) болып тағайындалды. 1819 жылы қарашада ол реакционерлердің талаптарына наразы болып, зейнетке шықты. Ол "Ministre Honnête Homme" ("Адал министр") ретінде танылды және содан кейін азаматтық бостандықтарды жақтады. Ол 1828 жылы қарашада Саулькс-ле-Шартр (Эссон) қаласындағы Монхуше шатосында қайтыс болды. Ол Пэр-Лашез зиратында (28-ші бөлім) жерленді.

Отбасы

Генерал Огюст Мари Анри Пико де Дампиердің қызы Анн Эмильмен (1777-1852) некелескендіктен, ол Хелен Шарлотта Паулин (17 шілде 1805 - 10 шілде 1864) деген қызды дүниеге келтірді. Ол Александр Жюль де Ла Рошфуко (1796-1856), Этиссак герцогымен үйленді. Оның екі немересі бар: Роджер, Эстиссак герцогы және Артур, Ла Рошфуко графы (Принц де Ла Рошфуко Монбелдің (Доминик және оның ұлы Габриэль) ұрпақтары). Оның немере қызы Тереза өзінің туысы, ханзада Маркантонио Боргезеге үйленді.

Құрметтер

Ол Жеңіс аркасының астына есімдері қашалған 660 адамның қатарында. Ол 15-ші бағанда DESSOLES деп жазылған. Оның құрметіне Ауш қаласының тарихи орталығындағы негізгі жаяу жолы осы атпен аталады (Дессоль көшесі).