Кіріспе

Клактондық – археологтардың Еуропалық шақ тасты құрал жасау индустриясына берген атауы, ол Хоксниан, Миндел-Рис немесе Хольштейн кезеңдері деп белгілі мұз аралық кезеңнің басындағы (шамамен 400 000 жыл бұрын) кезге жатады. Клактондық құралдарды Homo heidelbergensis жасаған. Ол 1911 жылы Эссекс графтығындағы Клэктон-он-Сидегі палеоканалда Хазледин Уоррен жасаған 400 000 жылдық қазбалардың құрметіне аталған. Онда табылған заттардың ішінде шақ тасты кескіштер, шақ тасты жаңқалар, өңделген ағаш мойынның ұшы, сондай-ақ алып піл мен бегемоттың қалдықтары бар. Құралдардың басқа мысалдары Барнфилд Пит және Риксонның Пит, Кенттегі Суонскомбе және Саффолк графтығындағы Барнхамның жанындағы жерлерде табылған; Солтүстік Еуропа бойынша ұқсас индустриялар анықталған. Клактондық индустриясы шақ тастың қалың, дұрыс емес жаңқаларын соғуды қамтыды, содан кейін ол кескіш ретінде қолданылды. Жаңқалар қарапайым пышақтар немесе сырғыштар ретінде пайдаланылған. Олдовандық құралдардан айырмашылығы, кейбіреулері ойылып, тұтқаға немесе білікке бекітілгенін көрсетеді. Ретуш сирек кездеседі және жаңқалардағы айқын соққының ізі тас соққышпен қолдануды көрсетеді. 1972 жылы Нил өзенінің жағалауындағы 100 футтық террасадағы қазбаларға негізделген Клактондық индустриясының «Мысырлық нұсқасы» ұсынылды.

Клактондық дау

Клактондық өнеркәсіп Ашеулдық өнеркәсіппен қатар өмір сүрген болуы мүмкін, олар бірдей негізгі техникаларды қолданған, бірақ сонымен қатар қолбалта технологиясына ие болған; екі жақты кремний өзегін өңдеу арқылы жасалған құралдар. 1994 жылғы мақалада «Клактондық» өнеркәсібін Ашеулдықтан ерекше дәстүр ретінде қарастырудың негізділігі күмәндалған. Клактондық өнеркәсіп шын мәнінде Ашеулдықпен бірдей болуы мүмкін, және оның құралдары Ашеулдықтар болғандықтан, оларды жасаған кезде қолбалтаға қажеттілік болмаған адамдар жасағандықтан ғана әртүрлі деп бағаланған. Ортаның өзгешелігі және жергілікті шикізаттың сапасы мен қолжетімділігі екі өнеркәсіп арасындағы айырмашылықтарды түсіндіре алады, бұл айырмашылықтар бұрын тек қазіргі заманғы археологтар ғана байқаған. Алайда, 2004 жылы Кенттегі Southfleet Road High Speed 1 учаскесінде табылған сойылған плейстоцендік пілдің қазба жұмыстары кезінде көптеген Клактондық кремний құралдары табылды, бірақ қолбалталар жоқ еді. Пілдің денесін бөлу үшін қолбалта тікұшақтан гөрі тиімді болғандықтан, бұл Клактондықтың жеке өнеркәсіп екендігінің күшті дәлелі саналады. Аймақта жеткілікті сапалы кремний болған, сондықтан пілді кескен адамдар одан да күрделі екі жақты қолбалта жасау біліміне ие болмаған болуы мүмкін. Клактондықты тәуелсіз өнеркәсіп ретінде қолдайтындар, оның аномальды Ашеулдық өнеркәсіп екендігіне нақты дәлелдердің жоқтығына назар салады. Ашеулдық ықпалына сілтеме жасайтын санаулы екі жақты Клактондық құралдардың (бар болған жағдайда) нақты шығу тегі даулы. Клактондықтың Ашеулдықтан кейін дамитын дәстүрлі хронологиясы да күшейе түсуде, өйткені Ашеулдық құралдары Сассекстегі Боксгроув және Саффолктегі Хай Лоджде табылған. Бұл табыстар Англия кезеңіне, Хоксний кезеңінен бұрынғы мұз басу кезеңіне, демек Клактондық кезеңінен бұрынғы шөгінділерге жатады. Олар жеке өнеркәсіптер ме, жоқ па, «Клактондық» және «Ашеулдық» тас құрал жасаушылардың бір-бірімен мәдени байланыста болған сияқты көрінеді.