Джон Мирес: Британдық теңізші, саяхатшы және жүн саудагері

Кіріспе

Британдық теңізші, зерттеуші және жүнді саудагер (шамамен 1756 – 1809)

Джон Мирс (шамамен 1756 – 1809) – ағылшын теңізші, зерттеуші және жүнді саудагер, ең бастысы Нотка дағдарысындағы рөлімен белгілі, ол Ұлыбритания мен Испанияны соғысқа дейін жеткізді.

Мансап

Мирстің әкесі Чарльз Мирс, "бұрын өте беделді адвокат және бірнеше жыл бойы Дублиндегі оның Ұлылық сотының прокуроры". 1771 жылы Мирс Корольдік теңіз флотына капитанның қызметшісі ретінде қосылды және 1778 жылы лейтенант болып тағайындалды. 1783 жылы ол саудагерлік қызметке кірісіп, 1785 жылы Үндістанда орналасқан Солтүстік-Батыс Америка компаниясын құрды. Шығыс Үндістан компаниясы Тынық мұхиты аймағындағы британдық саудаға монополияны иеленді және барлық британдық саудагерлердің компанияда лицензия алуын және баж төлеуін талап етті. Мирс өзінің кемелерін Шығыс Үндістан компаниясына лицензия бермеді және оның орнына Португалия туын қолдана отырып, заңсыз қызметті жасыруға тырысты. Мирс кемелерін Қытайдағы португал колониясы Макаода тіркеген. Британдық емес кемелерге Шығыс Үндістан компаниясының лицензиясы талап етілмеді. Ол 1786 жылы 12 наурызда Калькуттадан 200 тонналық "Нотка" кемесімен Аляска жағалауының бір бөлігін барлады. 1786–1787 жылдардағы қысты Принц Уильям шығанағында кедей азық-түлікпен өткізді; оның адамдары ауа райынан және цингадан зардап шекті. Оның 23 адамы цингадан қайтыс болды, ал қалған он адам тек капитан Джордж Диксонның уақытында келуімен құтқарылды. Мирс Диксонға Солтүстік-Батыста ешқашан сауда жасамауға кепілдік берді және Сандуич аралдары арқылы Қытайға оралды. Диксонға алғысын білдірмеген Мирс, оның өмірін сақтап қалған заттары үшін артық төлегені үшін оған сотқа шағым түсірді. 1788 жылы Диксонға айтқандарын мүлдем бұзып, Мирс екі кемемен және жалған құжаттармен жаңа экспедицияны бастады. Кемелер португалдық тумен жүзіп, португалдық атаулар алды: капитан Мирс басқарған Felice Adventurero және Уильям Дуглас басқарған Iphigenia Nubiana. Аты әртүрлі жазылды, мысалы, Feliz Aventureira және Efigenia Nubiana. Олар 1788 жылы 22 қаңтарда Қытайдан кемеге мініп, мамыр айында Ванкувер аралындағы Нотка шығанағына жетті. Нотка шығанағын операция базасы ретінде пайдаланып, ол жазды қазіргі Британ Колумбиясы мен Вашингтонның жағалаулары бойында тері саудасымен айналысты, кейін Кейп-Дизапоинттегі Колумбия өзенін өткізіп жіберіп, Оңтүстікке дейін Кейп-Лукаутқа дейін барды. 1788 жылғы Қытайдан Нотка шығанағына жасаған Felice Adventurero кемесінде Нотка шығанағы аймағындағы Мовахт Ну-ча-нулт халқының басшысы Макиннаның кіші інісі Комекела болды. Комекела 1786–87 жылдары Джеймс Ханнамен бірге Нотка шығанағынан Қытайға жүзіп кеткен. Кейіннен Мирс Ну-ча-нулт (Нотка) халқының басшысы Макиннаның оған Нотка шығанағындағы Достық шығанағының жағалауындағы жерді бірнеше пистолет пен сауда тауарларына айырбастау үшін сатты деп мәлімдеді, және осы жерде бір түрлі ғимарат салынған. Бұл талаптар Нотка дағдарысы кезінде Ұлыбританияның ұстанымының негізгі нүктесі болды. Испания бұл екі талапты да қатаң түрде жоққа шығарды, ал мәселенің нақты фактілері ешқашан толық анықталмаған. Кейінірек Макинна өзі Мирсті өтірікші деп атады және оған ешқандай жер сатқан жоқ. Кейіннен Мирс Барклидің теңіздік жабдықтары мен оның күнделігін иеленді. Барклидің әйелі Фрэнсис Баркли кейінірек Мирстің "осылайша ұрлаған адамды қорлау үшін ең қорқынышты жалғандықтарды ойлап табудан басқа, ең үлкен ұятсыздықпен күйеуімнің ондағы ашылуларының қадірін жариялап, өздеріне иелік етті" деп жазды. 1788–89 жылдың қысында Мирс Қытайдың Гуанчжоу (Кантон) қаласында болды, онда ол және басқалар Американың солтүстік-батыс жағалауына сауда жасаумен байланысты саудагерлер деп аталатын серіктестік құрды. 1789 жылы Тынық мұхитының солтүстік-батысына жүзуге арналған жоспарлар жасалды, оның ішінде Томас Хадсон басқарған "Принцесса Рояль" және Джеймс Колнетт басқарған "Аргонавт". "Ифигения Нубиана" және "Солтүстік-Батыс Америка" "Аргонавт" пен "Принцесса Рояль" кемелеріне Нотка шығанағында қосылуға тиіс еді. Мирс өзі Қытайда қалды. Мартинес 1789 жылы 5 мамырда Нотка шығанағына келді. Ол үш кеме тауып алды. Олардың бірі - Мирстің "Ифигения Нубианасы". Мартинес кемені басып алып, оның капитаны Уильям Дугласты тұтқындады. Бірнеше күннен кейін Мартинес Дугласты кемесімен бірге босатып, оған ешқашан қайтып келмеуін бұйырды. Дуглас ескертуді қабыл алды. Басқа екі кеме - американдық "Колумбия Редивива" және "Леди Вашингтон", Джон Кендрик пен Роберт Грейдің басшылығымен Нотка шығанағында қыстаған. Испанияға ультиматум жіберілді, ол Мирстің басқа да бірқатар талаптарын жоққа шығарды. Дегенмен, Мирстің талаптары Орегон мен Британдық Колумбияға британдық атау туралы келіссөздер жүргізудің негізін құрады. Мирстің Нотка даусын шешкеннен кейінгі өмірі туралы көп нәрсе белгілі емес. Белгілі болғандай, ол испандықтар төлеген өтемақының бірде-бір тиынына ие болған жоқ. Ол 1795 жылдың 26 ақпанында командир шындығына көтерілуімен өзінің рөлі үшін марапатталды. "Фром қаласының [Корнуолл] тұрғыны Джон Мирс мырзасы мен Бэт қаласындағы Аббат шіркеуінде Мисс Мэри Энн Гиллибандқа үйленгені" туралы хабар "Уайтхолл кешкі поштасында" 1796 жылдың 9 шілдесінде жарияланды. Мирс зейнеткерлікке шыққаннан кейін Бэттің үйі деп есептеген, және оның "соңғы өсиетнамасына" сәйкес Ямайкада мүлігі болған. Джон Мирс, "Оның Ұлылық сотындағы командирі", 1809 жылдың 29 қаңтарында Бэтте қайтыс болды, оның адвокаттары оның кредиторларын Лондонның Корнхиллдегі Джордж және құрлыс тавернасында оның істерінің жағдайын қарастыруға шақырды. Оның мүлігінің құны сотта бағаланғанда 7,500 фунт стерлингтен кем деп есептелді. Оның өсиетнамасында әйел немесе баласы тізімделмеген, бірақ оның бауырлары мен қарындастары бенефициарлардың арасында болды. Мүмкін, оның 1796 жылы үйленген бұрынғы Мэри Энн Гиллибанд әйелі осы уақытқа дейін қайтыс болған болар.

Meares' father was Charles Meares, "formerly an attorney of great eminence, and for several years pursuivant of his Majesty's Court of Exchequer in Dublin". In 1771, Meares joined the Royal Navy as a captain's servant and was commissioned a lieutenant in 1778. In 1783 he joined the merchant service and in 1785, based in India, formed the Northwest America Company for collecting sea otter furs by trade with the indigenous peoples of the Pacific Northwest Coast and selling them in China. The East India Company held a monopoly on British trade in the Pacific and required all British traders to be licensed with the company and pay duties. Meares did not license his ships with the East India Company and instead tried to conceal the illegal activity by using the flag of Portugal. Meares registered his ships in Macau, a Portuguese colony in China. Non British ships were not required to have licences from the East India Company. He sailed from Calcutta on 12 March 1786, in the Nootka, a vessel of 200 tons (bm), with which he explored part of the coast of Alaska. He spent the winter of 1786–1787 in Prince William Sound with poor provisions; his men suffered from the weather and scurvy. Twenty three of his men died of scurvy and the remaining ten were saved only by the timely arrival of Captain George Dixon, a British trader with proper licences, in the Queen Charlotte. Meares gave Dixon his bond never to trade in the Northwest again, and returned to China by way of the Sandwich Islands. Showing no gratitude to Dixon, Meares proceeded to sue him for allegedly overcharging him for the supplies that saved his life. In 1788, and in total violation of what he had told Dixon, Meares started a new expedition with two vessels and more false papers. The ships sailed under the Portuguese flag and were given Portuguese names: the Felice Adventurero, captained by Meares, and the Iphigenia Nubiana, under William Douglas. The names are spelled in various ways, such as Feliz Aventureira and Efigenia Nubiana. They sailed from China on 22 January 1788 and arrived at Nootka Sound, on Vancouver Island in May. Using Nootka Sound as a base of operations he spent the summer trading for furs along the coasts of present day British Columbia and Washington down to after having sailed as far south as Cape Lookout, having missed the Columbia River at Cape Disappointment. On board Felice Adventurero for the 1788 voyage from China to Nootka Sound was Comekela, younger brother of Maquinna, chief of the Mowachaht Nuu chah nulth people of the Nootka Sound area. Comekela had sailed from Nootka Sound to China in 1786 87 with James Hanna. Meares later claimed that Maquinna, a chief of the Nuu chah nulth (Nootka) people, sold him some land on the shore of Friendly Cove in Nootka Sound, in exchange for some pistols and trade goods, and that on this land some kind of building was erected. These claims would become a key point in Britain's position during the Nootka Crisis. Spain strongly disputed both claims, and the true facts of the matter have never been fully established. Maquinna himself later called Meares a liar and denied selling him any land. Later, Meares gained possession of Barkley's nautical gear and his journal. Barkley's wife, Frances Barkley, later wrote that Meares, "with the greatest effrontery, published and claimed the merit of my husband's discoveries therein contained, besides inventing lies of the most revolting nature tending to vilify the person he thus pilfered." During the winter of 1788–89 Meares was in Guangzhou (Canton), China, where he and others formed a partnership called the Associated Merchants Trading to the Northwest Coast of America. Plans were made for more ships to sail to the Pacific Northwest in 1789, including the Princess Royal, under Thomas Hudson, and the Argonaut under James Colnett. The Iphigenia Nubiana and North West America were to join the Argonaut and Princess Royal at Nootka Sound. Meares himself remained in China. Martínez arrived at Nootka Sound on 5 May 1789. He found three ships already there. One was Meares' Iphigenia Nubiana. Martínez seized the ship and arrested its captain, William Douglas. After a few days Martínez released Douglas and his ship and ordered him to leave and not return. Douglas heeded the warning. The other two ships were American, the Columbia Rediviva and the Lady Washington, under John Kendrick and Robert Gray, which had wintered at Nootka Sound. An ultimatum was delivered to Spain, disproved a number of Meares' other claims. Nonetheless, Meares' claims formed a basis for negotiation of British title to Oregon and British Columbia. Not much is known of Meares' life after the settlement of the Nootka controversy. So far as is known he received none of the Spanish indemnity money. He was rewarded for his role by promotion to the rank of commander on 26 February 1795. The marriage of "John Meares Esq. of Frome, [Cornwall], to Miss Mary Anne Guilleband, at the Abbey church, Bath" was noted in The Whitehall Evening Post of 9 July 1796. Meares apparently considered Bath his home after his retirement from the Navy, and according to his "last will and testament" he owned property in Jamaica. The death of John Meares, "a Commander in his Majesty’s Navy", at Bath on 29 January 1809, was noted in a newspaper advertisement by his solicitors inviting his creditors to a meeting at the George and Vulture Tavern, Cornhill, London, to take consideration of the state of his affairs. The value of his estate when probated was estimated to be under £7,500. His will listed no spouse or child, but a brother and sister were among the beneficiaries. Perhaps his wife, the former Mary Ann Guilliband, whom he married in 1796, was already deceased.