Кіріспе

Музыкалық театр түрі
халық музыкалық театры

Мурга – Аргентина, Панама, Испания және Уругвай елдерінде карнавал маусымында орындалатын халық музыкалық театрының бір түрі. Мурга топтары Буэнос-Айрес карнавалында да жұмыс істейді, бірақ Монтевидеоға қарағанда аз. Аргентиналық мурга көбінесе биге бағытталған, ал Уругвайлық мурга вокалға көбірек назар аударады. Уругвай мургасының Испанияның Кадис қаласындағы хиригота деп аталатын туыс түрі бар, одан олар шыққан, бірақ уақыт өте келе екеуі ерекшеленіп, бөлек формаларға айналды.

Аргентиналық мурга

Аргентиналық мурга Буэнос-Айрестің мәдени мұрасының бір бөлігі болып табылады және негізінен сонда ғана орындалады. Оған кандомбе және басқа да африкалық билер мен музыканың күшті әсері бар. Мурга портенья лирикаға қарағанда биге және аспаптарға көбірек мән береді (уругвайлық мургадан өзгеше). Көрсетулер Буэнос-Айрестің түрлі аудандарында парадтар (корсо деп аталады) түрінде өтеді; кейбір топтар бишілер мен музыканттардан бөлек, жонглерлер, қаңқа басушылар, ту көтергіштер және көзді қуантушы басқа да элементтерді де ұсынады. Корсо жыл бойы өткізіледі, бірақ ақпан айындағы карнавал маусымында олар жиі қайталанады. Мургаға қатысты аса танымал ән – Los Fabulosos Cadillacs тобының "El Matador" әні. Аргентиналық мургада кеңінен қолданылатын тағы бір элемент – сыбызғының қолданылуы.

Панамалық мурга

Панамалық мурганы 20 ғасырдың ортасында Мануэль Консуэгра Гомес қалыптастырды; Консуэгра Гомес Лас-Таблас және Читрэде болған дәстүрлі карнавалдық ырғақтарды үлкен оркестр стиліндегі ансамбльдермен үйлестірді. Бұл стиль Эктор Лавое мен Вилли Колоның «Панама мургасы» әнінде көрсетілген.

Уругвайлық мурга

Уругвайлық мурга көбінесе Монтевидеода орындалады. Уругвайлық мурга өнерінде әдетте ерлерден құралған 17-ге дейін орындаушы болады. Уругвайда қаңтардың соңынан наурыздың басына дейін өтетін Карнавалға дейінгі кезеңде әр топ 45 минутқа жуық созылатын әндер мен речитативтерден (күшейтілген сөйлеу) тұратын музыкалық қойылым дайындайды. Бұл сюита Карнавал кезеңінде Монтевидеоның түрлі аудандарына орналастырылған tablados деп аталатын қоғамдық сахналарда орындалады. Сондай-ақ, топтар беделді ресми жарыста бір-бірімен күш сынасады. Лирикалық мазмұн топ таңдаған нақты тақырыпқа негізделген, ол өткен жылғы Уругвайда немесе басқа елдерде болған оқиғаларға түсініктеме беру мақсатын қамтиды. Осылайша, мурга халықтық қарсылықтың бір түрі ретінде пайдалануға ыңғайлы. Мысалы, 1970 жылдардағы Уругвай диктатурасы кезінде солшыл көзқарастары, қиындық тудыратын пікірлері және оппозициялық ұстанымымен көзге түскен топтар болды. Дәстүрлі мурга тобы хордан және үш перкуссияшыдан тұрады, және осы түрі Карнавал сахналарында орындалады. Әншілер полифонияда, 5 дауыстық бөлімге дейін қолданып орындайды. Дауыс өндірісі көбінесе мұрынды және жоғары, дауыс күшінің айырмашылығы аз болады. Еуропалық әскери оркестрден алынған перкуссиялық аспаптар: бомбо (белге тағылып, көлденең ойналатын терең бас барабан), редобланте (кішкентай барабан) және платилло (қоңырсыңдар). Қойылымның ең маңызды екі бөлігі – ашылу әні (saludo) және аяқтау әні (retirada немесе despedida). Бұл әндер Карнавал кезеңінде радиода ойнатылады, ал кейбіреулері, мысалы, Saludo Araca La Cana 1937 әні уругвайлықтар үшін мәдени икона саналады. Мургисталар әсем, түрлі-түсті, жоқ-жоқ киімдерін киеді. Сахна безендеуі қарапайым, реквизиттердің қолданылуы ең аз. Әншілер көбінесе алдыңғы қатарда, ал перкуссияшылар сахнаның арт жағында немесе шетінде орналасады. Мурганың музыкалық стилі немесе ырғақтық құрылымы кейде уругвайлық эстрадалық музыкасына енгізіледі. Мурганы өз аранжировкаларына қосып орындаған суретшілердің мысалдары: Хайме Рус, Рубен Рада, No Te Va Gustar, Максимо Диего Пухоль және Алехандро Балбис. Сондай-ақ, оны кейбір аргентиналық суретшілер де қолданған, мысалы, Bersuit Vergarabat, Los Auténticos Decadentes және Los Fabulosos Cadillacs.