Кіріспе

Америкалық теміржол басшысы

Александр Джонстон Кассат (8 желтоқсан 1839 – 28 желтоқсан 1906) – Пенсильвания темір жолының (PRR) жетінші президенті, 1899 жылдың 9 маусымынан 1906 жылдың 28 желтоқсанына дейін қызмет еткен.

Отбасы және ерте өмірі

Александр Кассат 1839 жылдың 8 желтоқсанында Пенсильвания штатының Питтсбург қаласында дүниеге келген. Ол Роберт Симпсон Кассаттың (кейін Кассат) және оның әйелі Кэтрин Кассаттың, бұрынғы Кэтрин Келсо Джонстонның жеті баласының ең үлкені болды. Үлкен Кассат 1662 жылы Жаңа Амстердамға келген француз гугеноты Жак Коссарттың ұрпағы болған, табысты акция брокері және жер спекулянты еді. Александрдың кіші қарындасы – импрессионист суретші Мэри Кассат. Олардың анасы Кэтрин банкир отбасынан шыққан, білімді және көп оқыған адам еді. Кассаттың жеті баласының ішінде Александр анасына "сыртқы келбеті мен мінезі" жағынан ең көп ұқсаған деп айтылады. 1856 жылы Александр Кассат азаматтық инженерияны оқуға Ренсселер политехникалық институтына түсті. Оның дипломдық жұмысы "Қысымды турбинаға шолу" деп аталды. 1859 жылдың жазында институтты бітіргеннен кейін әкесі оны отбасының бұрынғы көршісі, АҚШ-тың 15-ші президенті Джеймс Бьюкененмен кездесуге алып барды. 1860 жылдың күзінде Кассат Джорджия темір жолында геодезист немесе родман қызметіне орналасты. 1861 жылдың қаңтарында Джорджия штаты Одақтан бөлінуге дауыс берген кезде Кассат Джорджия темір жолының Далтон-Ноксвилл желісіндегі геодезист жұмысын тастап, Пенсильванияға қайтып келді және Американдық Азамат соғысы кезінде әскери қызметтен өтпеді.

Пенсильвания темір жолы

Александр Дж. Кассат (көбінесе А. Дж. Кассат деп аталады) 1861 жылы Пенсильвания темір жолына (PRR) инженер ретінде кіріп, жылдам түрде жоғары лауазымдарға көтерілді. 1877 жылы Питтсбург теміржолы көтерілісі болған кезде ол вице-президент болды, ал 1880 жылға қарай PRR-дің бірінші вице-президенті атанды. Президенттікке тағайындалмағанына көңілі қалды және 1882 жылы компаниядан кетіп қалды. Ол болмаған кезде уақытын жылқы өсіруге арнады, бірақ сонымен қатар Нью-Йорк, Филадельфия және Норфолк темір жолын (NYP&N) ұйымдастырды – оңтүстік нарықтарын солтүстікпен байланыстыратын жаңа желі. PRR-де атқарушы лауазымда болмаса да, ол PRR директорлар кеңесіне сайланды және 1899 жылы президенттік қызметке қайта шақырылды. Кассат өкіметтік мерзімінде PRR-дің жалпы активтерін 276 миллион доллардан 594 миллион долларға дейін екі еседен астам арттырды, ал жол және жабдықтарға инвестициялар шамамен 150 пайызға өсті. Нью-Йорктан Филадельфия, Харрисбург және Альтуна арқылы Питтсбургке дейінгі бағыт бойындағы жол екі жолмен салынды, ал Вашингтон, округ Колумбияға дейінгі бағыт төрт жолмен салынды (ол "Пенсильванияның кең жолы" деп белгілі болды). Көптеген басқа да желілер екі жолмен салынды, жүйенің дерлік барлық бөлігі жақсартылды. Жаңа жүк желілері стансалардан өтуден аулақ болды, тегіс келіңкір жолдар жойылды, қиылыстардағы қозғалысты жеңілдету үшін эстакадалар салынды, терминалдар қайта жобаланды және тағы да көптеген өзгерістер жасалды. Кассат PRR-дің электрлендіру бағдарламасын бастады, нәтижесінде бұл теміржол АҚШ-тағы ең электрлендірілген жүйеге айналды. Алайда, Кассаттың басшылығымен PPR-дің ең маңызды жетістігі – PRR магистральдық желісін Нью-Йорк қаласына жеткізген, көптен күткен Хадсон өзенінің астындағы туннельдерді жоспарлау және салу болды. Лонг-Айленд темір жолындағы бақылау үлесін сатып алуы және Ист-Ривердің астындағы туннельдерді салу Лонг-Айлендте PRR қалалық желісін құруға мүмкіндік берді. Кассат 1906 жылы қайтыс болды, Нью-Йорктегі әсем Пенсильвания станциясының құрылысы аяқталмас бұрын. PRR президенті лауазымына Джеймс МакКреа тағайындалды.

Құрылыс инженері

1861 жылдың көктемінде Кассат Пенсильвания темір жолының инженерлік корпусына қабылданды, ол бұрынғыдай жалғау темір жолында өлшеуші болып жұмыс істеді. Осы кезеңде Одақ әскерін шақыру кезінде Кассаттың Пенсильвания жасағына қалай шақырылмағаны белгісіз, бірақ 1864 жылы ол Филадельфия мен Эри темір жолының орталық бөлімінде жұмыс істеу үшін резидент-инженер ретінде Пенсильванияның Реново қаласына ауыстырылды. 1866 жылы Кассат Оил-Крик және Аллегейни өзендері темір жолының қозғаушы күш және жабдықтар жөніндегі бастығы болды, ол 1864 жылы жаңадан құрылған Уоррен және Франклин темір жолы болды. Аймақта мұнай және көмір кен орындарының табылуына байланысты темір жол қарқынды дамыды. 1867 жылы Кассат Альтунадағы Пенсильвания темір жолының қозғаушы күш және жабдықтар жөніндегі бастығы болып тағайындалды, оның жылдық жалақысы 3000 доллар ($=) болды, ал пойыз бригадасының мүшесі аптасына 10 доллардан да аз ($=) табыс тапты. Кассат осы қызметте болған кезеңде Лоис Бьюкененге үйленді, ол дін қызметкері Эдвард Й. Бьюкенен мен Энн Элиза Фостердің қызы еді. Лоис Бьюкенен – Америка Құрама Штаттарының 15-ші президенті Джеймс Бьюкененнің немересі, ал анасы арқылы белгілі ән жазушы Стивен Фостердің немересі болды. Олардың екі ұлы мен екі қызы болды. 1872 жылы Кассат Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды.

Честербрук фермасы

Кассат жылқыға құмар және түлкі аулауды ұнататын адам болған. Ол Пенсильвания штатының Бервин қаласының сыртында орналасқан Честербрук фермасына ие болған, онда таза қанды жарыс жылқыларын өсірген. Бүгінде бұл жерде Честербрук фермасы деген атпен кеңсе ғимараттары мен үйлер салынған тұрғын аудан орналасқан. Филадельфиялық сәулетші Фрэнк Фурнесс жобалаған бастапқы негізгі қора сақталған және қалпына келтірілген. (Фурнесс Кассаттың Риттенхаус алаңындағы таунхаусын да жобалаған.) Кассат бастапқыда «Мырза Келсо» деген псевдониммен жарысқа қатысқан, ал оның жылқылары «Келсо қорасынан» шыққан деп есептелген. Ол 1886 жылғы Прекнес Stakes жеңімпазы «Бард» пен 1889 жылғы Белмонт Stakes жеңімпазы «Эрик» жылқыларының иесі болған. Сонымен қатар, ол 1875, 1876, 1878 және 1880 жылдарғы Прекнес Stakes, сондай-ақ 1891 жылғы Белмонт Stakes жеңімпазы «Фоксфордты» өсірген. Таза қанды жылқыларын жарысқа қатырудан басқа, Кассат 1895 жылы National Steeplechase Association ұйымын құруға көмектескен, ол тік жарға қатысты жарыстарды ұйымдастырған. Ол сондай-ақ Хакни понисін АҚШ-қа әкелуге жауапты болды. 1878 жылы ол Ұлыбританиядан 239 Stella атты жылқыны сатып алып, Филадельфияға жеткізген. 1891 жылы Кассат пен бірнеше Хакни жылқысын ұнататын адамдар Америка Хакни Жылқы Қоғамын құрған. Бұл ұйым мен тіркеу жүйесі бүгінге дейін жалғасуда, ал штаб-пәтері Кентукки штатының Лексингтон қаласында орналасқан.

Өлім және жерлеу

Кассат 1906 жылдың тамыз айының басынан бері денсаулығы нашарлап, отбасымен бірге Мэн штатының Бар-Харбор қаласында демалып жүрді. Сол жерде ол екі немересі – Кассат пен Кэтрин Стюарттан – коклюш жұқтырды. Оның жағдайы ушығып, оны қарап тексеру үшін мамандар шақырылды. Қыркүйек айының ортасына қарай жағдайы жақсарған сияқты болды. Кассаттың дәрігері, доктор Дж.Х.Муссер, оған Адамс-Стокс синдромын, уақытша гипоксияның бір түрін диагноз қойды, және желтоқсан айының басынан бастап оған медбике үнемі қарап тұрды. Отбасы мен достары оның денсаулығы үшін жиі уайымдады, бірақ Кассат жақын арада сауығып кететінін айтты. Рождество қарсаңында Кассат машинамен саяхаттап қайтып келгенде, өзін жақсы сезінгенін мәлімдеді, бірақ доктор Муссер күмәнданды. 28 желтоқсан күні, жұма, таңертең Кассат өзін жақсы сезінбеді және қайтадан төсекке жатуға шешім қабылдады, бірақ ол әйелі мен қызына ешқандай ерекше ауыру шағымдаған жоқ. Ол көңілді болғандықтан, Пенсильвания темір жолының басқа лауазымды тұлғаларымен әдеттегі іскерлік кездесулерін өткізуден бас тартты. Олар желтоқсан айының көп бөлігінде Риттенхаус скверіндегі оның резиденциясына кездесуге келіп тұрғандықтан, олар алаңдаған жоқ. Оның немерелері Кассаттың үйіндегі ойын бөлмесіне шапқылап кетіп барар алдында онымен сәлемдесті. Біраз уақыттан кейін Кассат ұйықтап қалды, және аз уақыттан соң ғана оның әйелі оның бетінің өте ақшыл болғанын байқап, медбикені шақырды. Медбике тексергеннен кейін оның қайтыс болғанын анықтады. Доктор Муссер шақырылды, бірақ ол медициналық көмек көрсетудің қажеті жоқ деп шешті. Кассаттың қайтысына медициналық түсіндірмелер берілсе де, теміржол және қаржы салаларындағы көптеген әріптестері оның "Пенсильвания [Теміржол] жүйесінің қызметкерлерінің пара алуы туралы сенсациялық ақпараттардан кейін жүрегі ауырып қайтыс болғанын" дереу мәлімдеді. Қызметші доктор Муссерді және Кассаттың көмекшісі Уильям А. Паттонды оның өлімі туралы хабардар етті. Содан кейін бұл жаңалық Филадельфиядағы Брод-стрит станциясындағы Пенсильвания станциясының қызметкерлеріне жеткізіліп, бүкіл Америка Құрама Штаттарына телеграмма арқылы таратылды. Ол Пенсильвания штатының Брин-Мор қаласындағы Құтқарушы шіркеуінің зиратына жерленді. Оның әйелі 1920 жылы қайтыс болды.

Мұра

Мэриленд штатының Балтимор қаласындағы Грамерси сарайы 1902 жылы Александр Кассат салған. «Нью-Йорк Таймс» газеті Кассаттың басқа теміржол магнаттарымен салыстырғанда аса бай адам болмағанын хабарлады, Пенсильвания темір жолының қызметкерлері оның қайтыс болған кезде 5 миллион доллардан аспайтынын айтты (бұл 2022 жылы кем дегенде 173,9 миллион долларға бағаланады). Кассат өзінің байлығының көп бөлігін 1882 және 1899 жылдар аралығында, «Pennsy» компаниясында жұмыс істемей тұрғанда жинаған, себебі ол «Union Switch and Signal Company», «United States Metallic Packing Company», «Pennsylvania Steel Company» және «Cambria Steel Company» сияқты теміржол жабдықтарын өндіретін компаниялардың акцияларына инвестиция салған. 1910 жылы Пенсильвания темір жолы Адольф Александр Вайнманның жасаған Кассаттың мүсінін Нью-Йорк қаласының жаңа Пенсильвания вокзалындағы нишаға орнатқан. Нишаның астында мына жазу болған:

Қазіргі уақытта мүсін Пенсильвания штатының Стресбург қаласындағы Пенсильвания теміржол музейінде сақталуда.