Кіріспе

Нидерланд композиторы (1457/8–1506)

Александр Агрикола (/ə/'/g//r//ɪ//k//ə//l//ə/; шын аты Александр Акерман; шамамен 1446 – 15 тамыз 1506) – Франко-Фламанд стилінде шығармалар жазған Ренессанс дәуірінің Нидерланд композиторы. Габсбургтер музыкалық мекемесі Grande chapelle-нің көрнекті мүшесі болған ол, 1500 жылдар шамасында белгілі композитор атанды және оның музыкасы Еуропа бойынша кеңінен таралды. Ол сол заманғы маңызды діни және әлемдік стильдердің барлығында музыка жазды.

Өмір

Агрикола Гент қаласында тұратын бай саудагер Лижбет Напстың заңды емес ұлы еді. Ол шамамен 1450 жылдардың соңында дүниеге келген болуы мүмкін және оның Ян есімді бір бауыры болған. 1538 жылы алғаш жарияланған естелік мотет оның 1506 жылы қайтыс болғанда 60 жаста болғанын көрсетті, бірақ бұл ортағасырлық дәстүрге байланысты болуы мүмкін, онда 60 саны маңызды саналған. Ол музыкалық білімін Генттегі Сент-Николас шіркеуінен алған болуы мүмкін, себебі анасы 1467 жылы оның музыкалық мекемесіне үлкен үлес қосыпты. 1474 жылы герцог Галеаццо Мария Лоренцо де Медичиге белгілі бір «Александр де Аламанья» туралы ұсыныс хат жазды. Кейіннен бұл сәйкестік күмәнді болды, өйткені Миландық құжаттарда осы Алессандро д’Алеманьяның тегі көрсетілмеген, ал Агрикола Германиядан емес, Фландриядан шыққан. 1492 жылдың сәуір айында Франция королі VIII Карл Пьетро де Медичиге Агриколаны қайтаруды сұрап хат жазды, бұл оның бұрынғы белгісіз мерзімге француз корольдік капелласында қызмет еткенін көрсетеді. Агрикола 1492 жылдың маусым айында қысқа уақытқа Неапольде болды, бірақ король Ферранте VIII Карлдың өтініші бойынша одан бас тартуға мәжбүр болды. Ферранте 1493 жылы VIII Карлдан Агриколаны қайта сатып алуға тырысты, бір кезде оған жылына 300 дукат жалақы ұсынды. Алайда, 1493 жылдың қалған бөлігінде Италиядағы жағдай нашарлағандықтан (келесі жылы соғыс басталды) Феррантенің ынтасы суыды және ол Агриколаға Неапольге келмеуін айтты. Оған қарамастан, Агрикола 1494 жылы Неапольге (қазір Феррантенің ұлы Альфонсо басқаратын) қайтып келген сияқты, ол ақпан мен наурыз айлары аралығында біраз уақыт болды. Осыдан кейін Агрикола туралы жазбалар 1500 жылдың көктеміне дейін тоқтап қалды, ол Бургундия герцогы болған Филипп Кереметпен бірге қызмет етті, ал 1504 жылы оның анасы қайтыс болғаннан кейін Кастилия королі болды. Агрикола Филипптің кең аумағындағы саяхаттарында онымен бірге болды, оның ішінде 1501 және 1506 жылдары Испанияға екі сапар бар еді, ал бірінші сапарда Франция, екіншісінде Англия арқылы өтті. Ол әріптес композитор Пьер де ла Румен бірге қызмет етті және оған бірдей жалақы төленді; сонымен қатар, ол Горинхем мен Валенсиендегі жұмыстардан да пайда тапты. Агрикола, Ла Ру және Жоскеннің шығармалары Филипптің Испанияға екінші сапарынан бұрын дайындалған B–Br MS 9126 хор кітабының көп бөлігін құрайды.

Байланысты мектептер мен композиторлар

Агрикола Бургундия мектебі мен Нидерландтың Джоскин ұрпағының стилі арасындағы сирек кездесетін ауыспалы тұлғалардың бірі, ол нақтылы екі стильде де музыка жазған. Агриколаның стилі, әсіресе карьерасының бастапқы кезеңінде, Иоганн Окегемнің стилімен байланысты, ал өмірінің соңына қарай Жоскин де Презге тән кең таралған еліктеуді қолдана бастады. Оның көптеген шығармаларының нақты мерзімі белгілі болмаса да, ол Окегемге көбінесе тән емес, күрделі, ритмикалық түрлі-түсті контрапункт тәсілдерін жиі қолданды. Дегенмен, Окегемнен өзгеше, ол 1500 жылдар шамасында кең таралған кезде, басқа композиторлар сияқты қайталау, тізбек және әсем еліктеуді пайдалануға дайын болды.

Жанрлары

Агрикола көптеген массалар, мотеттер, мотет-әндер, рондо мен бержерет сияқты сол кездегі қалыптасқан формалардағы зайырлы әндер, басқа да әндер мен аспаптық музыка жазды. Оның аспаптық музыкасының көп бөлігі Жиль Биншуа немесе Оккегемнің зайырлы музыкасына негізделген. Осы туындылардың көптегені 15 ғасырдың соңында кең танымал болды.