Кіріспе

Советтік Теңіз Әуе Күштері (AV MF, орыс тілінде Авиация военно-морского флота, немесе Aviatsiya voyenno morskogo flota, сөзбе-сөз "әскери теңіз флотының авиациясы") – Кеңес Теңіз Флотының әуе күштерінің бір бөлімі болды.

Шығу тегі

Ресейдегі алғашқы әскери-теңіз авиациялық бөлімшелері 1912–1914 жылдары Балтық флоты мен Қара теңіз флотының құрамында құрылды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде гидроұшақтар Қара теңізде барлау, жағалау және порттық нысандарды, сондай-ақ жау кемелерін бомбалау және ату, суасты кемелерін және жау ұшақтарын әуежайларда жою мақсатында қолданылды.

Азамат соғысы мен соғыстар аралығы

Тұрақты совет теңіз авиациясы 1918 жылы құрылды. Олар Ресей азамат соғысына қатысып, Петроград, Балтық теңізі, Қара теңіз, Волга, Кама өзені, Солтүстік Двина және Онега көліндегі шайқастарда кемелермен және армиямен бірлесіп әрекет етті. Жаңадан құрылған совет теңіз авиациясы тек 76 ескірген гидроұшақтан тұрды. Аз ғана және техникалық жағынан жетілмегендіктен, көбінесе кемелер мен армияны жабдықтау үшін қолданылды. 1920 жылдардың екінші жартысында теңіз авиациясының құрамы кеңейе бастады. Оларға жаңа барлау гидроұшақтары, бомбалаушылар және истребительдер берілді. 1930 жылдардың ортасында советтер Балтық флотында, Қара теңіз флотында және Тынық мұхиты флотында теңіз авиациясын құрды. 1938-1940 жылдары теңіз авиациясының маңызы зор өсті және совет теңіз күштерінің маңызды бөлігіне айналды. Осы кезде советтер торпедалық және бомбалық авиацияның құрамалары мен бөлімшелерін құрды. Ұлы Отан соғысының басында, Тынық мұхиты флотынан басқа барлық флоттарда барлығы 1445 ұшақ болды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Морская авиация (Морская авиация) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Кеңес Әскери-теңіз флотының әуе күші болды. Мұндай әуе бөлімшелері Баренц, Балтық және Қара теңіздеріндегі әскери операциялар аймақтарында КСРО Военно-морской флотына (КСРО Әскери-теңіз флоты) және Охот теңізіндегі КСРО Әскери-теңіз жасағына әуе қолдау көрсетті. Ресей Әскери-теңіз авиациясы құрлықта, жағалауда және кемелерде орналасқан (тендерлік су ұшақтары мен катапульттік кемелер) гидроұшақтар мен ұшақтарды, сондай-ақ ұшатын қайықтарды басқарды. Әуе бөлімдері Қызыл Армияға қону және десант түсіру кезінде қолдау көрсету үшін құрлықта да операциялар жүргізді және соғыс уақытындағы арнайы тапсырмаларда қызмет етті. Морская авиациясы Солтүстік теңізден Баренц теңізіне және Тынық мұхиты арқылы Охот теңізіне совет әскерлеріне жабдықтар жеткізген одақтас конвойлеріне әуеден қорғаныш ұсынды. Атап айтқанда, Морская авиациясы Одессаны қорғауға (1941 жылғы маусым-қазан айлары), Қырым мен Қара теңіздегі операцияларға қатысты және соғыстың соңғы кезеңдерінде Еуропа және Тынық мұхиты майдандарында сәтті әуе шабуылдарын жүргізді. Соғыс барысында Морская авиациясы жауға батып кеткен кемелер мен экипаждар саны бойынша Кеңес Әскери-теңіз күштерінің басқа бөлімшелеріне қарағанда екі жарым есе көп зиян келтірді. 17 морская авиация бөлімі Кеңес гвардиясы атағымен құрметтелді, ал 241 адам Кеңес Одағының Батыры атағымен марапатталды (оның ішінде бес ұшқыш екі рет).

Қырғи қабақ соғыс

Су бетіндегі кемелерге қашықтықтан шабуыл жасау үшін Кеңес теңіз флоты теңіз авиациясы қолданысына арналған, көптеген бомбалаушыларды теңіздік рөлде қолдануда ерекшелік танытты. Киев класындағы кеңестік авианосецтер 1970 жылдардың соңында пайда болды және Як-38 VTOL истребительдерімен қоса 30-ға дейін ұшақ тасыды. Келесі кластағы кеңестік авианосецтер, Адмирал Кузнецов класы, Су-33 "Flanker D" және МиГ-29 "Fulcrum" сияқты дәстүрлі ұшақтарды қолдады. Туполев Ту-16 "Badger" және Ту-22М "Backfire" бомбалаушылары сияқты құрлықтағы ұшақтар жоғары жылдамдықты кемеге қарсы зымырандармен жарақталды. Бұрын Еуропа мен Солтүстік Америка арасындағы Солтүстік Атлант мұхитындағы коммуникация желілерімен жүретін НАТО жабдықтау конвойларын ұстауға арналған деп есептелген бұл ұшақтардың басты міндеті – кеңестік құрлықты АҚШ-тың авианосецтік топтарының шабуылдарынан қорғау болды. Кеңес Әскери-теңіз авиациясының соңғы командирі, генерал-полковник Виктор Павлович Потапов 1988 жылы тағайындалды. 1991 жылы Кеңес Одағының тарауымен оның мүліктік құралдары Ресей және Украинаның Әскери-теңіз авиациясын қоса алғанда, мұрагер елдердің қарулы күштеріне берілді.