Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мұсылман қолбасшысы, саясаткер және Саладиннің інісі (1169 жылы қайтыс болды) Асад ад Дин Ширкӯҳ бин Шадхи (; أسد الدين شيركوه بن شاذي), сонымен қатар Ширкӯҳ немесе Шерко (құрд тілінде "таудың арыстаны" деген мағынаны білдіреді) (22 ақпан 1169 жылы қайтыс болды) - Зенгид әулетінің қызметіндегі әскери қолбасшы және Саладиннің інісі. Мысырдағы оның әскери және дипломатиялық әрекеттері сол елде Әйюбид әулетін құрудың маңызды факторы болды.
Muslim commander, politician, and Saladin's uncle (died 1169)
Asad ad Dīn Shīrkūh bin Shādhī (; أسد الدين شيركوه بن شاذي), also known as Shirkuh, or Şêrko (meaning "lion of the mountains" in Kurdish) (died 22 February 1169) was a military commander in service of the Zengid dynasty, and uncle of Saladin. His military and diplomatic efforts in Egypt were a key factor in establishing the Ayyubid dynasty in that country.
Атауы
Ширкүк – күрд аты, сөзбе-сөз "таудың арыстаны" дегенді білдіреді. Ширкух – қазіргі Ирандағы бірнеше ауылдың атауы. Оның арабша "Асад ад-Дин" лақабы да "иманның арыстаны" деген мағынаны білдіреді. Латын тілінде оның есімі "Сиракон" деп жазылған; Вильгельм Тирлік 1163 жылғы жорылға сілтеме жасап, оны былай сипаттайды:
Shirkuh is a Kurdish name which literally means "the lion (of the) mountain". Shirkuh is also the name of several villages in modern day Iran. His Arabic honorific Asad ad Din similarly means "the lion of faith". In Latin, his name was rendered as "Siraconus"; William of Tyre, referring to the expedition of 1163, describes him as:
қабілетті және белсенді жауынгер, даңққа құштар және әскери істерде кең тәжірибелі. Мұрасының мүмкіндігінен асып түсетін жомарттығы үшін Ширкух өзінің ізбасарларына өте қадірлі болды. Ол бойы шағын, денелі және семіз, сондай-ақ жасы да ұлғайған еді. Төмен дәрежеден шыққанмен, өзінің қажырлы еңбегімен қарапайым жағдайдан князь дәрежесіне дейін көтерілді. Оның бір көзі қатарактамен ауырған. Ол қиындықтарға шыдамдылықпен төтеп берді, аштық пен шөлді сол шақ үшін ерекше сабырмен көтерді.
an able and energetic warrior, eager for glory and of wide experience in military affairs. Generous far beyond the resources of his patrimony, Shirkuh was beloved by his followers because of this munificence. He was small of stature, very stout and fat and already advanced in years. Though of lowly origin, he had become rich and risen by merit from his humble estate to the rank of prince. He was afflicted with cataract in one eye. He was a man of great endurance under hardships, one who bore hunger and thirst with an equanimity quite unusual for that time of life.
Шығуы және ертедегі мансабы
Ол Армениядағы Двин қаласына жақын орналасқан күрд ауылынан шыққан. Ол күрд басшысы Шади ибн Марванның ұлы және Әйюбид әулетінің атасы Наджм ад-Дин Әйюбтың бауыры болды. Шаддадид әулетімен тығыз байланыста болған ол, 1130 жылы Двиндегі соңғы Шаддадид билеушісі құлатылғаннан кейін, Шади отбасын алдымен Бағдатқа, содан кейін Тикритке көшірді, онда оны аймақтық басшы Бихруз губернатор етіп тағайындады. Шади қайтыс болғаннан кейін Айюб әкесінің орнына Тикрит губернаторы болды. 1138 жылы Ширкух Тикритте дауласқан христианды өлтіргені үшін ағайындылар жер аударылды (Ширкухтың туған інісі Юсуф, кейін Саладин атымен танылды, олар кеткен түні дүниеге келген делінеді). Олар Нұр әд-Дин Зенги әскеріне қосылып, Ширкух Мосулда Зенгиден кейін билік құрған Нұр әд-Дин Зенгиге қызмет етті. Нұр әд-Дин Зенги Ширкухқа Хомс, ар-Рахба және басқа да иеліктерді вассал ретінде берді. Айюб Баалбек және кейін Дамаск қалаларының губернаторы болды, ал екі бауыр 1154 жылы Дамастың Нұр әд-Динге берілуі туралы келісімге келді. 1163 жылы Шауар Нұр әд-Диннен Фатимид уәзірлігі үшін Диргаммен араздасып, Египетке араласуын сұрады. Нұр әд-Дин Ширкухты жіберді, бұл Ширкухтың Египетке жасаған үш жорығының біріншісі болды, ол Нұр әд-Диннің атынан жасалды. Осы жолы онымен бірге оның туған інісі Саладин кеңесші ретінде болды. Шауар қайта орналастырылды, ал Диргам өлтірілді, бірақ Ширкухпен келіспеген Шауар Иерусалимнің Амальрик I-мен одақтасып, 1164 жылы Египетке шабуыл жасап, Ширкухты Билбейсте қоршап алды (Египетке крестонос шапқыншылығы). Жауап ретінде Нұр әд-Дин крестонос мемлекеттеріне шабуыл жасап, Антиохия княздығын басып алуға жақын болды.
He was originally from a Kurdish village in Armenia near the town of Dvin. He was the son of Shadhi ibn Marwan, a Kurdish chief, and the brother of Najm ad Din Ayyub, the ancestor of the Ayyubid dynasty. The family was closely connected to the Shaddadid dynasty, and when the last Shaddadid was deposed in Dvin in 1130, Shahdi moved the family first to Baghdad and then to Tikrit, where he was appointed governor by the regional administrator Bihruz. Ayyub succeeded his father as governor of Tikrit when Shahdi died soon after. When Shirkuh killed a Christian with whom he was quarrelling in Tikrit in 1138, the brothers were exiled (Shirkuh's nephew Yusuf, later known as Saladin, was supposedly born the night they left). They joined Nur ad Din Zengi's army, and Shirkuh served under Nur ad Din Zengi who succeeded Zengi in Mosul. Shirkuh was later given Homs, ar Rahba and other appanages by Nur ad Din Zengi as his vassal. Ayyub served as governor of Baalbek and later Damascus, and the two brothers negotiated the surrender of Damascus to Nur ad Din in 1154. In 1163 Nur ad Din was asked by Shawar to intervene in Egypt in a dispute between him and Dirgham over the Fatimid vizierate. Nur ad Din sent Shirkuh, and this was to be the first of three ventures Shirkuh made into Egypt, nominally on Nur ad Din's behalf. On this first occasion, his nephew Saladin accompanied him as an advisor. Shawar was restored and Dirgham was killed, but after quarrelling with Shirkuh, Shawar allied with Amalric I of Jerusalem, who marched into Egypt in 1164 and besieged Shirkuh at Bilbeis (see Crusader invasion of Egypt). In response Nur ad Din attacked the Crusader states and almost captured the Principality of Antioch.
Кейінгі мансап
Ширкухты 1167 жылы Фатимид халифасы Әл-Адид Мысырға шақырды, Каирге шабуыл жасаған крестшілерді жеңуге көмектесу үшін. Шавар тағы да Амальрикпен одақтасып, Ширкухты Александрияда қоршауға алды, бірақ ол кетіп келісті; алайда, Мысырда крестшілер гарнизоны қалды және Амальрик Византия империясымен одақтасып, оны толығымен жаулап алуды жоспарлады. Гарнизонды жою үшін Шавар одақтастығын Амальриктен Ширкухқа ауыстырды. Мұсылмандар крестшілермен қақтығысты, олардың Мысырды жаулап алуға ресурстары жетпеді және кері шегінуге мәжбүр болды. Ширкух және оның жақтастары діни себептермен Мысырдың азаматтық элитасының кең қолдауын алды. Фатимид билеушілері шиит болғанымен, халықтың көп бөлігі суннит мұсылмандары болып қалды. 1169 жылдың қаңтарында Ширкух Каирге кірді және сенімсіз Шауарды өлімге жіберді. Армиясымен Каирге келгенде, Фатимид халифасы Әл-Адид оны құрметпен қарсы алды. Ол уәзір лауазымын қабылдады, бірақ екі айдан кейін 22 наурызда қайтыс болды; Баха ад-Дин ибн Шаддад сипаттағандай, "Асад ад-Дин көп жейтін, байырғы еттерге әуес болатын. Ол көп рет асқазан ауруларына шалдықты және жұмбақтан, одан көп қиындықтарға төтеп бергеннен кейін жазылып кетті. Ол қатты ауырып, 564 жылдың 22 джумада II-сінде (1169 жылдың 22 ақпанында) қайтыс болды".
Shirkuh was invited back into Egypt by the Fatimid Caliph Al Adid in 1167, to help defeat the Crusaders who were attacking Cairo. Shawar once again allied with Amalric, who besieged Shirkuh in Alexandria until he agreed to leave; however, a Crusader garrison remained in Egypt and Amalric allied with the Byzantine Empire, planning to conquer it entirely. To destroy the garrison, Shawar switched alliances, from Amalric to Shirkuh. The Muslims fought a pitched battle with the Crusaders, who did not have the resources to conquer Egypt and were forced to retreat. Shirkuh and his associates enjoyed widespread support among the civil elite In Egypt for religious reasons. Although the Fatimid rulers were Shiite, the majority of people remained Sunni Muslims. In January 1169 Shirkuh entered Cairo and had the untrustworthy Shawar executed. When he reached Cairo with his armies he was welcomed by the Fatimid Caliph Al Adid and treated with great honour. He accepted the office of vizier, but died two months later on 22 March; as Baha ad Din ibn Shaddad describes, "it was the case that Asad ad Din was a great eater, excessively given to partaking of rich meats. He suffered many bouts of indigestion and from quinsy, from which he would recover after putting up with great discomfort. He was taken severely ill, afflicted with a serious quinsy, which killed him on 22 Jumada II 564 [22 February 1169]."
Мұра
Оның орнына еңбек еткен немере інісі Саладин визирлікке тағайындалды, ол оның Египеттегі жорықтарында осымен бірге қызмет еткен. Саладин соңынан Нур ад-Диннің орнын да басып, Египет пен Сирияны біріктірді, бұл оған Сирия мен Палестинадан крестшілерді толығымен ығыстыруға мүмкіндік берді. Көптеген тарихшылар Ширкухтың қазасы Саладинге сұлтандық мәртебесін бекітуге және Әйюбид әулетінің сөзсіз басшысы болуына ықпал еткен маңызды фактор болды деген пікірде. Нур ад-Дин Зенги Ширкухтың қазасынан кейін Хомс облысын қайтарып алғанымен, 1179 жылы Саладин Хомсты Ширкухтың ұлы Мұхаммед ибн Ширкухқа сыйлады, ал оның ұрпақтары Хомста 1263 жылы соңғы ұрпағы, Әмір Әл-Ашраф Мусаның қазасына дейін билік етті. Осыдан кейін Хомс Мамлюк империясының тікелей басқаруына көшті.
He was succeeded as vizier by his nephew Saladin, who had served with him on his campaigns in Egypt. Saladin eventually succeeded Nur ad Din as well, uniting Egypt and Syria, which enabled him to almost completely drive out the crusaders from Syria and Palestine. A number of historians have offered the view that Shirkuh's death was an important factor in allowing Saladin to consolidate his position as Sultan and as undisputed head of the Ayyubid family. Although Nur ad Din Zengi took back the domain of Homs on Shirkuh's death, in 1179 Saladin gave Homs to Shirkuh's son Muhammad ibn Shirkuh and his descendants continued to rule in Homs thereafter until the death in 1263 of his last descendant the emir, Al Ashraf Musa, Emir of Homs. After this Homs was ruled directly as part of the Mamluk Empire.