Кіріспе

Тарлак муниципалитеті, Филиппин Камилинг муниципалитеті, ресми түрде Камилинг муниципалитеті, () – Филиппиннің Тарлак провинциясындағы 1-сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 87 319 адамды құрайды. Камиллинг Тарлақтың табыс және экономика жағынан ең қарқынды дамитын қалаларының бірі. Сонымен қатар, ол провинцияның мәдени мұрасы бойынша ең бай муниципалитеттердің бірі саналады. Қала "Тарлақтың солтүстік-батыс провинциясындағы ескі әйел" деп те аталады, себебі ол испан үкіметінің Пангасинан провинциясы құрамында құрылған ең көне муниципалитеттердің бірі, бұрынғы Маянток, Сан-Клементе және Санта-Игнасия ауылдары оның құрамына кірген. Муниципалитетте шіркеулер, ата-бабалар үйлері және қираған ғимараттар сияқты мәдени ескерткіштер де бар. Дегенмен, Камиллингтің барокко стиліндегі шіркеуі өртенгеніне 20 жыл болса да, әлі қалпына келтірілген жоқ. Тарлақта сақталған екі испан шіркеуінің бірінің ішкі жағы адам қалдықтары жиналатын орынға айналған, ал қасбеті (алдыңғы жағы) мен тіреу қабырғалары (жанама тіректер) коммерциялық мекемелермен толып кеткен. Бір тіреу қабырғасы бір кәсіпкерлік мекемесі тарапынан дәретханаға айналдырылған. 2018 жылдың наурыз айында жарияланған хабарлардан кейін, мұраны қорғаушылар мен Камиллинг тұрғындары шіркеуді қалпына келтіру жөнінде үгіт жүргізіп келеді. Камиллинг – Тарлақтың солтүстік-батысындағы маңызды муниципалитет. Бұл сегіз шағын қаладан тұратын аймақтың сауда орталығы және Пангасинан провинциясымен шектес. Ромуло тас жолы (бұрынғы 13-ші тас жолы) арқылы орталық және батыс Пангасинанға қақпа болып табылады. Сонымен қатар, ол әйгілі "чихарон Камилинг" және "нилубян" деп аталатын жасыл күріш нанымен де танымал.

Тарих

Камиллинг тарихын Камиллинг өзенінің жанындағы елді мекен ретінде бастады. Классикалық дәуірде бұл аймақ тропикалық жаңбырлы орманға толы болған және негізінен жергілікті пангасинен халқы пайдаланған. 1406 жылы Каболоан мемлекеті құрылғанда, бұл аймақ патшалықтың құрамына енді. Оны жергілікті хуангтар (патшалар/патшайымдар) басқарды, атап айтқанда, Урдужа, Камаин, Таймей және Лию. Көптеген билеушілерінің есімдері белгісіз, себебі олар туралы ешқандай құжат дұрыс тіркелмеген. Ғасырлар бойы қысқа мерзімге Қытай императоры да құрметті билеуші болған. 1575 жылы қытай қарақшысы Лимахонг мемлекетке шабуыл жасап, Каболоан патшалығының билеушісі деп жариялады. 1576 жылы испандықтар патшалықтың астанасы Биналатонганды (қазіргі Сан-Карлос, Пангасинан) шабуылдап, тонаған соң патшалық жойылды. Кейіннен ол Испания империясының құрамына қосылды. 18 ғасырдың басында бұл қауым Паникинің бір бөлігі болды, ал Паники бұрын және кейін Байамбангтың құрамында болды. Қаланың аты "камеринг" немесе "камилинг" сөзінен шыққан, бұл пангасина тілінде Semecarpus cuneiformis ағашының атауы, ол сол кезде далада көптеп өсетін. Бұл қауым бастапқыда Замбалес тауларына дейін созылған, қалың орманды және Cogon өсімдіктерімен араластырылған кең аумақ болды. Оны үлкен өзен кесіп өтеді. Бұл жердің алғашқы тұрғындары – айта халқы, олар жеміс-жидектер жинап, аң аулап, балық аулап күшін табатын. Алдымен пангасинендер, кейін солтүстіктен келген илоканолармен бірге айта халқы даладан еркін жүріп-тұрудан бас тартып, ішкі аймаққа көшуге мәжбүр болды. Жаңа қоныс аударушылар өзеннің оң жағындағы, қазір "Касамиланган" деп аталатын батпақты жерді алдымен иеленді. Уақыт өте келе, олар жиі болатын су тасқындарынан қашып, сол жаққа көшіп бара бастады. Осы жаңа жерге тұрғындар киелі Михаилді қамқоршы етіп, кішкентай шіркеу салды. Камиллинг 1834 жылдан 1837 жылға дейін Дон Франсиско Сориано құрған округтік комиссия болды, ол сол кездегі Cabeza de Barangay болып, қаланың алғашқы округтік комиссары атанды. 1838 жылы Камиллинг тәуелсіз қалаға айналды, ресми түрде ана қаласы Паникиден бөлінді, ал алғашқы Gobernadorcillo Дон Висенте Галсим болды. Одан кейін тағы отыз сегіз адам оның ізін басқан. Дон Хосе Сабадо испан режимінде соңғы қызмет еткен және Агуинальдоның Революциялық үкіметінде бірінші Муниципаль Президент болған. Камиллинг 1970-ші жылдары бірінші сыныпты муниципалитет болды, бірақ 1990-шы жылдардың басында Жергілікті Өзін-Өзі Басқару кодексі күшіне енген кезде қайта жіктелді. 2001 жылдың 20 қарашасында Қаржы министрлігі бастаған Соңғы Табыс Сыныптамасы (L.I.C.C.) бойынша ол қайтадан бірінші сыныпты муниципалитетке айналды, себебі оның жылдық кірісі 50,942,508.51 песоны құрады. 2008 жылы Камиллингтің кірісі 72,463,893.00 песодан асты, ал орташа өсім жылдық 5,164% -тан жоғары болды (2001–2008 жылдар).

Мәдениетті бейнелеу

Жозе Ризальдың 1887 жылғы "Ноли ме тангере" романындағы Сан-Диего қаласы шын мәнінде Камиллинг муниципалитеті болып табылады. Камиллингтегі Ескі Архангел Михаил шіркеуі және Леонор Ривера – романға нақты өмірден алынған шабыт көздері болды.

География

Камилинг Маниладан солтүстік-батысқа қарай орналасқан, сондай-ақ провинциялық астана Тарлак қаласынан да солтүстік-батыста. Ол батысында Сан-Клементемен, солтүстігінде Байамбангпен, оңтүстігінде Санта-Игнасиямен және Маянтокпен, ал шығысында Паникимен және Монкадамен шектеседі. Көбінесе жазық жерлер, бірақ кейбір аймақтары төбелі және таулы, мысалы Папаак, Баксай, Бирбира және Кайасан ауылдарында. Таулардың терең бөліктері жабайы жануарлар мекендейтін орын ретінде сипатталады, оларға бұғы, Тодди мысығы (Мусанг), жабайы шошқа (Бабой Рамо) және Монитор кесірткесі (Баявак) жатады.

Демография

2020 жылғы санақта Камиллинг, Тарлақтың халқы 87 319 адамды құрады, халық тығыздығы .

Тіл

Ескі қаланың көптеген аудандарының атаулары пангасинан тілінен алынған, мысалы, Анолинг, Каяоан (бамбук), Либуэг, Ласонг, Туэк (бас издеу), Пинданган, Телбанг. Ал қалғандары осы жерге келген қоныс салушылардың бастапқы туған жерлері – Илокос қалаларының аттарымен аталады. Сондықтан, Кавиганан – Виган (Илокос Сур), Какабугаоан (қазіргі Каяоан) – Кабугао (Илокос Сур), Кабатакан – Батак қаласы (Илокос Норте), Капаоян – Паоай (Илокос Норте), Касаратан – Сарарат (Илокос Норте). Пагасинан және Илокано тілдері – Камиллингтің негізгі диалектілері. Капампанган және тагалог тілдері де кеңінен түсініліп, қолданылады.

Өнеркәсіп және өнімдер

Күріш торттары мен чихароннан басқа, муниципалитет сондай-ақ, тұщы су балықтарымен де танымал, мысалы, тилапия; далаг (немесе балшық балық, Channa striata); қалың қабат (соның ішінде жергілікті hito, Clarias macrocephalus); және банг, сүт балығы.

Көрікті жерлер

Ескі Киелі Михаил Архангел шіркеуі: 18 ғасырда салынған тарихи ғимарат. Бұл сонымен қатар Тарлак провинциясында салынған ең көне діни құрылыс болды. Ескі ғимаратта испан стиліндегі мектептің қираған қалдықтары да бар, ол қасиеттілік үшін салынған, мысалы, Киелі Михаил шіркеуінің бағы мен Киелі Михаил медитациялық орталығы. Бұл шіркеу провинциядағы ең ірі шіркеу. Камилдің қасиетті қорғаушысы – Михаил Архангел Филиппин жерінде кереметтер жасады делінеді. Соғыс кезінде ол жапондықтардың зорлық-зомбылығына ұшыраған көптеген филиппиндіктердің өмірін сақтап қалған. Ескі шіркеу 1997 жылы өртенгенге дейін Ұлттық тарихи комиссиясымен тарихи ескерткіш деп жарияланды. Барокко стиліндегі шіркеудің ішкі жағы өртенгеннен кейін 20 жылдан бері қалпына келтірілмей келеді. Фасады (алдыңғы жағы) мен тіреулер (жанама тіректер) коммерциялық мекемелерге тиесілі. Бір тіреу коммерциялық дүкенге айналдырылып, әбден бұзылған. Мұраны қорғаушылар мен Камил тұрғындары 2018 жылдың наурыз айынан бері шіркеуді қалпына келтіруді талап етуде. Мария Клара Иглесиас Индепендиенте: Филиппин революциясынан кейін шіркеуді "филиппиндік" етуге тырысқан революционерлер салған. Бұл Грегорио Аглипай салған екінші шіркеу, алғашқысы Паникиде орналасқан. Мария Клара мұражайы: Леонор Ривера тұрған сарайдың бір бөлігі. Оған тиесілі бағалы заттар, "Noli Me Tangere" романында Мария Клара кейіпінде бейнеленген және тіпті оның адал жанкүйері, филиппин ұлттық батыры Хосе Ризальдың ескі суреттері шыны үстелдерде қойылған. Жаңа Киелі Михаил Архангел шіркеуі: Камилдегі Киелі Михаил Архангел шіркеуі 2009 жылы салынды. Жалпы ауданы 2200 шаршы метрді құрайтын шіркеуде Иса Мәсіх пен Құдай анадан басқа періштелердің суреттері салынған әсем әйнектер бар. Бұл шіркеу Камилдің католик мектебіне жақын орналасқан. Камилдің ескі орны: Тарлақтың ескі Интрамуросы деп те аталады. Бұл жерде 1997 жылы өртенген ескі Киелі Михаил Архангел шіркеуінің қираған қалдықтары, мектепке қосымша ғимараттары мен монастыры бар. Гвадалупе шіркеуі: Бақытты Мария ананың Гвадалупе аталымын көрсететін приход шіркеуі. Ол Малакампа ауылында орналасқан. Мария Клара қалалық алаңы: Камилдің мәдени мұраларын және Филиппин тарихына Камилдің қосқан үлесін көрсететін муниципалдық алаң. Оған Камил ардагерлері паркі, Мария Клара концерт залы, "камеринг ағашы" (Камил қаласы осы ағаштан атын алған), мұнарадағы сағат, Лурдтағы Құдай ананың үңгірі және генерал Паулино Сантостың мүсіні кіреді. Дамас тауы – провинциядағы жаяу жүргіншілер мен альпинистердің таңдаулы орны. Замбалес тауларының бір бөлігі ретінде, соғыс кезінде Камилдің көптеген тұрғындары мен сарбаздарының (партизандардың) жапондықтардан паналаған және жасырынып жүрген үңгірі бар. Убод шарлауығы – Папаактағы Дамас тауында орналасқан 160 метрлік шарлауық. Бұл Тарлак провинциясының ең биік шарлауығы болып саналады. Ол Папаак ауылының шұрайлы орманды жерінде орналасқан. Пиас шарлауығы Убод шарлауығынан кішкентай болса да, су қуаты жоғары.

Фестивальдар

Камилдың "бір қала, бір өнім" – багнет (Илокос-Сурдың илокано халқы оны чихарон деп те атайды) және Пангасинаннан шыққан қаламэй немесе диримин деп аталатын тәтті жасыл жергілікті торттар. Муниципалитет сонымен қатар тупиг, пинайс және патупат сияқты басқа да жергілікті күріш торттарымен де танымал. Камиллингте "Инирубан және Чихарон фестивалі" өтеді, ол жыл сайын қазан айының соңғы аптасында Камилдің өнімдері мен мәдени мұрасын көрсету мақсатында ұйымдастырылады. 2000 жылы құрылған бұл фестивальге түрлі-түсті және көркемдік қойылымдар, сондай-ақ Камилдің әртүрлі мектептері арасындағы көше биі конкурсы кіреді.

Денсаулық сақтау

Камиллингте үш аурухана және муниципалитет ғимаратында денсаулық сақтау орталығы бар. Денсаулық сақтау орталығы мұқтаж жандарға тегін дәрі-дәрмек пен басқа да денсаулық сақтау қызметтерін ұсынады. Қаланың ішінде көптеген жеке клиникалар шашырап орналасқан. Камиллингтегі ауруханалар: Побласиондағы Сеньор Санто Нихо үшінші деңгейлі ауруханасы, Малакампадағы Камиллинг аудандық ауруханасы және Палимбодағы Сальвадор бас ауруханасы.