Автокөліктерде қауіп белдігін міндетті түрде қолдану заңнамасы

Кіріспе

Автокөліктерде қауіпсіздік белбеулерін орнату және пайдалануды талап ететін заңдар. Қауіпсіздік белбеулері туралы заңнама автокөліктерге қауіпсіздік белбеулерін орнатуды және автокөлікте жүргіншілердің оларды міндетті түрде тағуын талап етеді. Автокөліктерге қауіпсіздік белбеулерін орнатуды талап ететін заңдар кейде оларды пайдалануды міндеттейтін заңдармен қатар қабылданды, осының нәтижесінде жол апаттарынан мыңдаған адамның өмірі сақталды. Әртүрлі елдерде қауіпсіздік белбеулерін тағуға қатысты әртүрлі заңдар қолданылады.

Австралия

Австралияда 1964 жылы міндетті алдыңғы сыртқы бекіту нүктелері енгізілгеннен кейін, 1970 жылы Виктория және 1971 жылы Оңтүстік Австралия штаттарында барлық көлік жолаушылары үшін қауіпсіздік белбеулерін пайдалану міндетті болды. 1973 жылға қарай, Австралияның қалған бөлігінде және 1970-ші және 1980-ші жылдары басқа бірнеше елде көлік құралында отырғандар үшін орнатылған қауіпсіздік белбеулерін пайдалану міндетті болды. Жол апаттарынан болатын өлім-жұлымның келесі кездегі күрт азаюы көбінесе қауіпсіздік белбеулеріне қатысты заңдар мен одан кейінгі жол қауіпсіздігі науқандарының нәтижесі болып табылады. Егер орнатылған болса, автобустағы жолаушыларға, кері бағытта жүргізіп бара жатқан жүргізушілерге және кейбір баяу жылдамдықпен қозғалатын көліктерді жүргізушілерге қауіпсіздік белбеулері талап етілмейді. Осыған қатысты заңдар юрисдикция құқығы бар штатқа немесе аумаққа байланысты өзгеше болуы мүмкін.

Канада

Канаданың барлық провинцияларында қауіпсіздік белбеулерін міндетті түрде тағу туралы заңдар бар. 1976 жылы Онтарио провинциясы көлік құралындағы жолаушылардың қауіпсіздік белбеуін тағуын талап ететін заңды қабылдаған алғашқы провинция болды.

Ұлыбритания

Біріккен Корольдікте барлық жолаушылар, көлік артқа жүрмейінше, әрдайым қауіпсіздік белбеуін тағуға міндетті. Жолаушылар медициналық себептер сияқты кейбір жағдайларда қауіпсіздік белбеуін тағудан босатылуы мүмкін. 2006 жылдың 18 қыркүйегінен бастап Ұлыбританияда саяхат ететін балалар, егер олар 12 жасқа толмаған немесе кем дегенде 135 сантиметрге жеткен болса (ең алдымен осы шарт орындалса), стандартты қауіпсіздік белбеуімен қатар арнайы балалар орындығын пайдалануы керек. Ұлыбританияда 1965 жылы бекіткіш нүктелерге талап қойылды, ал 1968 жылы барлық жаңа автомобильдерде және 1965 жылға дейінгі барлық автомобильдерде алдыңғы орындықтарға үш нүктелі қауіпсіздік белбеулерін орнату міндетті болды. 1970 жылдары Ұлыбритания үкіметтері қауіпсіздік белбеулеріне қатысты заңнаманы ұсынды, бірақ оны қабылдаған жоқ. 1968 жылдан бастап Ұлыбританияда тіркелген барлық жаңа автомобильдерде алдыңғы қауіпсіздік белбеулері міндетті болды, бірақ оларды тағу 1983 жылға дейін міндетті емес еді. Артқы қауіпсіздік белбеулері 1986 жылдан бастап міндетті болып, 1991 жылы оларды тағу міндетті болды. Дегенмен, осы мерзімге дейін тіркелген автомобильдерге қауіпсіздік белбеулерін орнату заңмен талап етілген емес. 1979 жылы жасалған бір әрекетте де сақталған өмірлер мен болдырмаған жарақаттар туралы ұқсас мәлімдемелер жасалды. 1976-1979 жылдардағы Каллаханның Еңбек үкіметіндегі Көлік министрі Уильям Роджерс: "Еліміздегі апаттар бойынша ең жақсы мәліметтерге сүйенсек – бұл мәліметтер күдік тудырмайды – міндетті түрде қауіпсіздік белбеуін тағу жылына 1000-ға дейін өмірді және 10 000 жарақатты сақтап қалуға мүмкіндік береді" деді.

Америка Құрама Штаттары

Америка Құрама Штаттарында қауіпсіздік белбеулеріне қатысты заңнама штаттар бойынша әртүрлі. Висконсин штаты 1961 жылы автомобильдердің алдыңғы шеткі орындарында қауіпсіздік белбеулерін орнатуды міндеттейтін заңды енгізді. 1968 жылғы үлгідегі автомобильдерден бастап қауіпсіздік белбеулері Федералды автокөлік қауіпсіздігі стандарты 208 бойынша міндетті жабдық ретінде қарастырылады. Нью-Йорк штаты 1984 жылы автокөліктік қауіпсіздікті жақсартуға өмірін арнаған травматолог-хирург Джон Д. Стейстің бастамасымен АҚШ-та қауіпсіздік белбеулерін қолдануды міндеттейтін алғашқы заңды қабылдады. Жүргізушінің қай штаттан екеніне байланысты, алдыңғы орындықта қауіпсіздік белбеуін тақпау негізгі немесе қосымша құқық бұзушылық болып саналады, Нью-Гэмпшир штаттан басқа, онда 18 жастан асқан адамдар үшін қауіпсіздік белбеуін тағу талап етілмейді. Алдыңғы орындықтағы жүргізуші мен әрбір жолаушы қауіпсіздік белбеуін міндетті түрде тағу керек, әр белбеуде бір адам отыруы тиіс. Кейбір штаттарда, мысалы, Нью-Гэмпшир, Мичиган, Арканзас және Миссуриде 16 жастан асқан адамдар үшін артқы орындықта белбеу тағу міндетті емес. Негізгі құқық бұзушылық дегеніміз, полицейдің қауіпсіздік белбеуіне қатысты бұзушылық үшін ғана жүргізушіні тоқтатуға құқығы бар екендігі, ал қосымша құқық бұзушылық – егер жүргізуші басқа себеппен тоқтатылған болса ғана қауіпсіздік белбеуіне қатысты бұзушылық үшін жазалана алатындығын білдіреді. 2007 жылдың қаңтарына дейін 25 штат пен Колумбия округінде негізгі қауіпсіздік белбеулері туралы заңдар, 24 штатта қосымша қауіпсіздік белбеулері туралы заңдар болды, ал Нью-Гэмпширде мұндай заңдар болған жоқ. Кейбір штаттар қауіпсіздік белбеуін тақпауды негізгі немесе қосымша құқық бұзушылық ретінде қарастыруды, көліктің алдыңғы немесе артқы бөлігінде отырған адамның белбеу таққанына байланысты анықтайды. Канзас, Мэриленд және Нью-Джерси штаттарында жүргізуші немесе алдыңғы орындықтағы жолаушы қауіпсіздік белбеуін тақпауын негізгі құқық бұзушылық ретінде, ал артқы орындықтағы жолаушы қауіпсіздік белбеуін тақпауын қосымша құқық бұзушылық ретінде қарастырады. 2009 жылы Қоғамдық денсаулық сақтау заңдарын зерттеу институты белгілі бір заңның немесе саясаттың қоғамдық денсаулыққа тигізетін әсерін бағалауды қамтитын бірнеше зерттеулерді жариялады. Олардың бірінде: «Қауіпсіздік белбеулеріне қатысты заңдар тиімді, бірақ қауіпсіздік белбеулерін тағуды арттыру және жол-көлік оқиғаларынан болатын жарақаттарды азайту үшін негізгі күш қолдану заңдары қосымша күш қолдану заңдарынан гөрі тиімдірек екенін көрсететін нақты дәлелдер бар» делінген. Тағы бір зерттеуде «қауіпсіздік белбеулерін тағу шараларын күшейту қауіпсіздік белбеулерін тағуды және оның тиімділігін едәуір арттыра алатынына нақты дәлелдер бар» деген қорытынды жасалды.

In the United States, seat belt legislation varies by state. The state of Wisconsin introduced legislation in 1961 requiring seat belts to be fitted to the front outboard seat positions of cars. Seat belts have been mandatory equipment since the 1968 model year per Federal Motor Vehicle Safety Standard 208. New York State passed the first law in the US mandating the use of seat belts in 1984 under the leadership of John D. States, an orthopedic surgeon who dedicated his career to improving automotive safety. Depending on which state a driver is in, not wearing a seat belt in the front seat is either a primary offense or a secondary offense, with the exception of New Hampshire, which does not have a law requiring people over age 18 to wear a seat belt. In the front seat, the driver and each passenger must wear a seat belt, one person per belt. In some states, such as New Hampshire, Michigan, Arkansas, and Missouri, belts in the rear seats are not mandatory for people over the age of 16. A primary offense means that a police officer can pull a driver over for the seat belt law violation alone, and secondary offense indicates that one can be punished for a seat belt law violation only if they are already pulled over for another reason. By January 2007 25 states and the District of Columbia had primary seat belt laws, 24 had secondary seat belt laws, and New Hampshire had no laws. Some states determine whether to enforce failure to wear a seat belt as a primary or secondary offense depending on whether the unrestrained person is in the front or back of the car. Kansas, Maryland, and New Jersey enforce failure to wear a seat belt as a driver or front seat passenger as a primary offense and failure to wear a seat belt as a rear seat passenger as a secondary offense. In 2009, Public Health Law Research published several evidence briefs summarizing the research assessing the effect of a specific law or policy on public health. One stated, "Safety belt laws work, but there is strong evidence to support that primary enforcement safety belt laws are more effective than secondary enforcement laws in increasing seat belt use and reducing crash injuries." Another found that "there is strong evidence that enhanced seat belt enforcement interventions can substantially increase seat belt use and its associated benefits."

Еуропалық Одақ

Еуропалық Одақта қауіпсіздік белбеулері тек 3,5 тоннадан аспайтын көліктерде міндетті болды, бірақ 2003 жылғы директива 2006 жылы барлық көліктерде міндетті деп белгіледі. Директива сондай-ақ қауіпсіздік белбеулерін балаларға қолдану қажеттігін және артқа қарап отырған балаларға арналған ұстағыштарды пайдаланғанда әуе қаптамаларын деактивациялау міндетті екенін нақтылайды. Белгия, Дания, Франция, Швеция, Испания және Ұлыбритания секілді бес мүше мемлекет үшін кейбір ерекшеліктер бар.

Қарсылық

Бірқатар топтар мен жеке тұлғалар қауіпсіздік белбеулерін міндеттейтін заңға қарсы шығады. Қарсылықтың ең көп таралған себептері:

Қауіпсіздік белбеуін тағуды талап ететін заңдар жеке адамның бостандығына шектеу келтіреді деген көзқарас. Ресми деректер бойынша, қауіпсіздік белбеулері сақтап қалған өмірлер санының арттырылған немесе басқа жол пайдаланушылары үшін туындайтын қосымша тәуекелдерді ескермеген деген таластар.

Жеке тұлғаның бостандығы

Қарсыластар либертариандық принциптерге негізделген заңдарға қарсылық білдірді. Олардың кейбіреулері қауіпсіздік белбеулерін міндетті түрде тағу туралы заңдар азаматтық бостандықтарын шектеу деп санайды. Мысалы, 1986 жылы "Нью-Йорк Таймс" газетіне жазған хатында бір автор қауіпсіздік белбеулерін міндетті түрде тағу заңнамасының "құлықты" екенін және "міндетті қауіпсіздік белбеуін тағу заңы жеке тұлғаның денесіне қатысты құқығы мен өздігінен басқару құқығын бұзады" деп мәлімдеді. Либертариандық көзқарасқа қарсы тұрып, қауіпсіздік белбеуін міндетті түрде тағу және қауіпсіздік белбеулері туралы заңдарды күшіне енгізу өлім мен ауыр жарақаттарды азайту арқылы қоғамға айтарлықтай пайда әкеледі. Мысалы, Ауруларды бақылау және алдын алу орталығының талдауы көрсеткендей, 2010 жылы автокөліктегілердің өлімге әкеп соқпаған жарақаттары АҚШ-қа медициналық шығындар мен жұмыс күшінің жоғалуына байланысты 48 миллиард долларға түсті. Мысалы, қауіпсіздік белбеуін тақпаған жүргізуші, сырғақты жағдайда дұрыс отыру орнынан шығып, көлікті басқару мүмкіндігін жоғалтуы салдарынан басқа жол жүрушіні өлтіруі немесе жарақаттауы мүмкін. Тағы бір маңызды жағдай – апат кезінде артқы орындықтан отырған жолаушылардың алға қарай итеріліп, жүргізушіге немесе алдыңғы орындықтан отырған жолаушыға еңкейіп зиян келтіруі. Висконсин университетінің зерттеуі көрсеткендей, қауіпсіздік белбеуін тақпаған көлік апатынан зардап шеккендер ауруханаға (және сақтандырылмаған жағдайда мемлекетке) орташа есеппен 25% көбірек шығын әкеледі.

Қауіпсіздік белбеулерінің жанама әсерлері

Мойын жарақаттары жоғары жылдамдықтан кенет тоқтау салдарынан туындауы мүмкін. Жолаушының басы денесі шектеліп тұрғанда инерциямен алға қарай қозғала береді, бұл салдарынан параличке әкелетін жарақаттар болуы мүмкін. Мұндай жарақаттарды зерттеуде былай делінеді: "Қауіпсіздік белбеулері өмір сақтайды. Дегенмен, олар жақын орналасқан тіндерге зақым келтіруі мүмкін, ал істен шыққан жағдайда құрсақ мүшелеріне, сүйек қаңқасына және қан тамырларына зиян тигізуі мүмкін. Автомобиль өндірушілер көлік құралдарын және қауіпсіздік жабдықтарын жаңарту арқылы осы жарақаттарды азайтуға тырысып келеді."

Әуе қалқасы мен құны

1985 жылы кейбір өндірушілер міндетті түрде орнатылатын арзан қауіпсіздік белбеулері ауа қаптамасын жасауды тоқтатуы мүмкін деген пікірде болды, деп хабарлайды The New York Times.