Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Венгрия Корольдігінің жудығы Сабольц – Венгрия Корольдігінің әкімшілік жудығы (comitatus) болған. Оның аумағының көп бөлігі қазір Венгрияның құрамында, ал үш ауылы Украинаның Закарпатье облысына жатады. Аймақтың орталығы – Нирегихаза қаласы.
County of the Kingdom of Hungary
Szabolcs was an administrative county (comitatus) of the Kingdom of Hungary. Its territory is now part of Hungary, except for three villages which are in the Zakarpattia Oblast of Ukraine. The capital of the county was Nyíregyháza.
География
Сзабольц округі Борсод, Земплен, Унг, Берег, Сатмар, Бихар және Хайду округтерімен ортақ шекараға ие болды. Ол көбінесе Тиса өзенінің оңтүстігінде жатқан. 1910 жыл шамасында оның ауданы 4637 км² құрады.
Szabolcs county shared borders with the counties of Borsod, Zemplén, Ung, Bereg, Szatmár, Bihar and Hajdú. It was situated mostly south of the river Tisza. Its area was 4,637 km2 around 1910.
Тарих
Сабольц – Венгрия Корольдігінің ең көне округтерінің бірі. 17 ғасырда Хайду қалалары округтен бөлініп, Хайду ауданын құрды. Сабольц округінің астанасы бастапқыда Сабольц (қазіргі ауыл) болды, кейін Надькало осы рөлді (1747-1867) қабылдады, ал 1867 жылдан бастап астана Нирегихазаға көшірілді. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол бұрынғы Унг округінің өте шағын бөлігімен біріктіріліп, астанасы Нирегихаза болатын Сабольц-Унг округі құрылды. Алайда, Тиса ауданындағы Эзен (қазіргі Эсен), Салока (қазіргі Соловка) және Тисаагтелек (қазіргі Тисаахтелек) ауылдары Чехословакияға өткізілді. Бұл ауылдар 1938-1945 жылдары Венгрияға қайтарылды, бірақ содан кейін Кеңес Одағына берілді (1991 жылдан бері Украинаның құрамында). 1950 жылы округ таратылып, оның аумағының көп бөлігін қамтитын Сабольц-Сатмар округі құрылды, ал қалған бөліктері жаңадан құрылған Боршод-Абауй-Земплен және Хайду-Бихар округтеріне (Польгар маңындағы аймақ және Дебреценнің солтүстік-шығысы) берілді. 1990 жылы Сабольц-Сатмар округі Сабольц-Сатмар-Берег округі болып қайта аталды.
Szabolcs is one of the oldest counties of the Kingdom of Hungary. In the 17th century, the towns of Hajdú separated from the county, creating the Hajdú district. The capital of Szabolcs County was initially Szabolcs (now a village), later Nagykálló took over this role (1747 1867), and since 1867 the capital was moved to Nyíregyháza. After World War I, it was merged with a very small part of the former Ung County to form Szabolcs Ung county, with Nyíregyháza as the capital. However, the villages of Eszeny (present day Esen), Szalóka (present day Solovka) and Tiszaágtelek (present day Tisaahtelek) in the Tisza district were passed to Czechoslovakia. These villages were returned to Hungary between 1938 and 1945, but were passed to the Soviet Union afterwards (they are part of Ukraine since 1991). In 1950, the county was disestablished and Szabolcs Szatmár County was created, which included most of its territory, while some parts of it were passed to the newly created Borsod Abaúj Zemplén and Hajdú Bihar counties (area around Polgár and north east of Debrecen). In 1990, Szabolcs Szatmár County was renamed to Szabolcs Szatmár Bereg County.
Демография
Нирегихаза, Саболч округінің астанасы, 1750 жыл шамасында словак лютерандық қонысы ретінде құрылған және 19-ғасырдың соңына дейін этникалық словактар басым болған, содан кейін халық мадьярланды. Сонымен қатар, Саболч округінде русин және румын текті грек-католиктердің көп саны болды, олар 19-ғасырдың соңына қарай дерлік толығымен мадьярланды. + Ана тілі бойынша халық санағы Барлығы Венгр Словак Басқа немесе белгісіз 1880 214,008 186,529 (90.83%) 13,087 (6.37%) 5,740 (2.80%) 1890 244,945 234,920 (95.91%) 6,897 (2.82%) 3,128 (1.28%) 1900 288,672 285,023 (98.74%) 2,066 (0.72%) 1,583 (0.55%) 1910 319,818 316,765 (99.05%) 1,117 (0.35%) 1,936 (0.61%) + Діні бойынша халық санағы Барлығы Кальвинист Рим-католик Грек-католик Яһуди Лютеран Басқа немесе белгісіз 1880 214,008 84,674 (39.57%) 54,920 (25.66%) 39,829 (18.61%) 20,119 (9.40%) 14,055 (6.57%) 411 (0.19%) 1890 244,945 96,435 (39.37%) 65,119 (26.59%) 46,597 (19.02%) 21,178 (8.65%) 15,490 (6.32%) 126 (0.05%) 1900 288,672 110,942 (38.43%) 80,509 (27.89%) 56,515 (19.58%) 23,277 (8.06%) 17,239 (5.97%) 190 (0.07%) 1910 319,818 121,396 (37.96%) 90,560 (28.32%) 63,353 (19.81%) 25,316 (7.92%) 18,924 (5.92%) 269 (0.08%)
Nyíregyháza, the capital of Szabolcs County, was founded around 1750 as a Slovak Lutheran settlement, and had an ethnic Slovak majority until the latter part of the 19th century, when the population became Magyarized. Also, Szabolcs County had a sizeable population of Greek Catholics, who were of Ruthenian and Romanian origin and who became almost entirely Magyarized by the end of the 19th century. + Population by mother tongue Census Total Hungarian Slovak Other or unknown 1880 214,008 186,529 (90.83%) 13,087 (6.37%) 5,740 (2.80%) 1890 244,945 234,920 (95.91%) 6,897 (2.82%) 3,128 (1.28%) 1900 288,672 285,023 (98.74%) 2,066 (0.72%) 1,583 (0.55%) 1910 319,818 316,765 (99.05%) 1,117 (0.35%) 1,936 (0.61%)