Жек Шафто: Барокко дәуірінің батыры және авантюрисі
Jack Shaftoe
Жек Шафто – Нил Стивенсонның «Барокко циклі» трилогиясының басты кейіпкері. 17 ғ. Англия, Еуропа, Азия саяхаттары, қызықты оқиғалар мен қаһармандықтар туралы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Джек Шафтоу (сонымен қатар, әр түрлі кезеңдерде Вагабондардың патшасы, L'Emmerdeur, Жартылай Джек, Жиде, Али Зайбак, Құдайдың отты қылышы, және Джек монета соққышы деп те белгілі) – Нейл Стивенсонның 2686 беттік, Кларк сыйлығын жеңіп алған эпикалық трилогиясы, «Барокко циклының» үш негізгі ойдан туған кейіпкерлерінің бірі. 1660 жылы Лондондағы кедей отбасында дүниеге келген Джек, үш жартылай бауырдың ең кішісі, бес жасында сазгер болады, бірақ көп ұзамай ағасы Дик Темзада голландтық галжоотқа жасалған сәтсіз шабуыл кезінде суға батып кеткен соң, бұл кең таралған қылмыстық істен бас тартады. Бірнеше жыл Тиберндегі Требл ағашынан Джек Кетч арқылы асылуға дайын тұрған адамдарға көмектесіп жұмыс істегеннен кейін, Джек Англиядан континенттік Еуропаға көшпелі өмірге кетеді. «Барокко циклының» көп бөлігі 1683 және 1714 жылдар аралығында Англия, Франция, Германия, Австрия, Барбария жағалауы, Египет, Үндістан, Жапония, Филиппин және Мексикадағы Джектің оқиғаларына арналған. 2004 жылы «The Guardian» газеті «The Confusion» романына жазған шолуында Джек Шафтоу кейіпкерін «керемет, аузына келгенін айтатын, жаман мінезді, батыр» деп сипаттады. «Village Voice» газеті Шафтоуды сипаттау үшін қолданылатын әдеби лақаптың бірін, «l'emmerdeur» сөзін «жамандық жасайтын адам» деп аударды.
Jack Shaftoe (also known, at various points, as King of the Vagabonds, L'Emmerdeur, Half Cocked Jack, Quicksilver, Ali Zaybak, Sword of Divine Fire, and Jack the Coiner) is one of the three primary fictional characters in Neal Stephenson's 2,686 page, Clarke Award winning epic trilogy, The Baroque Cycle. Born in 1660 to a poor London family, Jack, the youngest of three half brothers, becomes a mudlark at the age of five, abandoning this then common criminal enterprise shortly thereafter when his eldest half brother Dick is drowned during a failed raid on a Dutch galjoot in the Thames. After several years working as an impromptu assistant to men about to be hanged by Jack Ketch from the Treble Tree in Tyburn, Jack leaves England to become a vagabond in continental Europe. Much of The Baroque Cycle concerns Jack's adventures in (among other ports of call) England, France, Germany, Austria, The Barbary Coast, Egypt, India, Japan, the Philippines, and Mexico between the years 1683 and 1714. In its 2004 review of The Confusion, The Guardian called the character of Jack Shaftoe "magnificent a swashbuckling hero with a foul mouth and few morals." The Village Voice has translated one of the more commonly used fictional sobriquets used to describe Shaftoe, l'emmerdeur, as "he who fucks shit up."
Қасиеттері
Шафтоу өмірінің кейінгі жылдарына дейін сауатсыз және сәл ақылдан адасқан, сол кезде емдеуге келмейтін сифилиспен ауырады. Дегенмен, Стивенсон оны батыл, харизматикалық, епті және тапқыр адам ретінде бейнелейді. Інісі Боб оны "Жамандық рухы" деп атағандай, оның бойында өте жоғары импульсивтілік болғанымен, Джек сонымен қатар адалдық, мейірімділік және тіпті кейде, әуесқойлық сезімталдық сияқты таңғажайып қабілеттерді де көрсетеді. "Барокко циклында" бейнеленген Еуропа тарихының елу төрт жылында Джек тек бір әйелді ғана сүйеді – Елиза де ла Зейр, құтқарылған гарем қызы, кейіннен ағылшын герцогинясы/француз графинясы болған (бірақ Джек 1680-ші жылдардың басында ирландтық Мэри Долорес Партриден Дэнни мен Джимми есімді екі ұлға әке болады, ол көп ұзамай қайтыс болады). Джек 1683 жылдан 1714 жылға дейінгі кезеңнің көп бөлігін өмірі үшін күресумен немесе Елизаның махаббаты мен құрметін алыстан табуға тырысумен өткізеді; көбінесе бұл екі іс бір уақытта жүзеге асырылады. 17-шы ғасырдың соңы мен 18-шы ғасырдың басындағы оның көшедегі сұранышкер, жалдамалы әскер, саяхатшы, шалғайдағы жігіт, саудагер, галереялық құл, қарақшы, ұсақ деспот, тыңшы, монета соққыш және король Луи XIV-нің қызметіндегі террорист ретіндегі ерліктері Стивенсоннің эпосында мәтіннің өзінен бөлек, сонымен қатар әңгімедегі түрлі кейіпкерлер оқыған кең таралған пикарескалық романдардың да тақырыбы болып табылады. Шафтоу – Стивенсоннің бұрынғы романы "Криптономикон" кейіпкерлерінің – Бобби Шафтоу, Дуглас Макартур Шафтоу, Америка "Эми" Шафтоу, Маркус Аврелий Шафтоу, Робин Шафтоу және, әрине, құпия "Дядя Джек" Шафтоудың алыс атасы.
Shaftoe is illiterate until his later years and slightly mad, having contracted syphilis at a time when it was still untreatable. Nevertheless, he is depicted by Stephenson as a daring, charismatic, clever, and resourceful man. While he's possessed by an almost pathological impulsiveness, denominated by his brother Bob "The Imp of the Perverse," Jack also exhibits a surprising capacity for loyalty, mercy, and even, at times, mawkish sentimentality. During the fifty four years of European history traced by The Baroque Cycle, Jack loves only one woman, Eliza de la Zeur, the rescued harem slave turned English Duchess/French Countess (though Jack fathers two children in the early 1680s, Danny and Jimmy, by Irishwoman Mary Dolores Partry, who dies shortly thereafter). Jack spends much of the period between 1683 and 1714 either fighting for his life or attempting to earn, from a great distance, the love and respect of Eliza; often these endeavors are concurrent. His late 17th century/early 18th century exploits as a street urchin, mercenary soldier, vagabond, errand boy, merchant, galley slave, pirate, petty despot, spy, coiner, and terrorist in the employ of King Louis XIV are the subject, in the world of Stephenson's epic, not only of much of the text proper but also of widely popular picaresque novels read by various characters in the story. Shaftoe is a distant ancestor of a number of characters appearing in Stephenson's earlier novel, Cryptonomicon, including Bobby Shaftoe, Douglas MacArthur Shaftoe, America "Amy" Shaftoe, Marcus Aurelius Shaftoe, Robin Shaftoe, and presumably the mysterious "Uncle Jack" Shaftoe.