Кіріспе

Америкалық сынақ ұшқышы (1914-1998)

Элвин Мелвин "Текс" Джонстон (18 тамыз 1914 – 29 қазан 1998) – Bell Aircraft және Boeing компанияларында жұмыс істеген американдық сынақ ұшқышы.

Ерте өмір

Джонстон 1914 жылдың 18 тамызында Канзас штатының Адмайр қаласында Альва мен Элла Джонстон шаруа отбасында дүниеге келді. Ол алғаш рет 1925 жылы, 11 жасында ұшаққа отырды, ол кезде "barnstormer" деген ұшқыш оның отбасының шаруашылығына жақын жерге қонған. 15 жасында Джонстон газет тасып тапқан ақшасына бұзылған "Cessna" желкенін сатып алды. Желкенді жөндегеннен кейін Джонстонның әкесі оны машинамен сүйреп әкеп, Джонстон сүйреу арқанын босатып, жақын жердегі далаға түсіп қонатын.

Белл ұшағы

1942 жылдың желтоқсан айында Bell Aircraft компаниясының бас сынақ ұшқышы Роберт Стэнли Джонстонға өндірістік сынақ ұшқышы лауазымын ұсынды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Джонстон Ларри Беллді екі соғыстан қалған Airacobra ұшағын сатып алуға көндірді, оларды жарысқа қатысу үшін өзгертіп, жарнамалық мақсатта пайдалануды жоспарлады. Екі P-39 ұшағы Кобра I және Кобра II деп аталды, Джонстон Кобра II ұшатын болды, ал оның ұшу сынақтарына жетекшілік ететін Джек Вуламс Кобра I ұшатын. Жарыс күні алдында Кобра I Онтарио көліне құлап, Вуламс қаза тапты, себебі кабинаның жабылуында ақау болған деген күдік бар. Джонстон жобалауға көмектесті және кейін 1947 жылдың 22 мамырында 0.72 Мах жылдамдығымен зымырандық Bell X-1 ұшағымен ұшты. Ол жоғары дыбысқа дейінгі жылдамдықтарда қолдануға болмайтын тримді басқару элементтерін өзгерту бойынша кеңесші ретінде бағдарламада қалды. Кейін сол жылы Чак Йегер осы ұшақта дыбыс кедергісін бұзып, танымал болды. X-1 жобасы аяқталысқа жақындағанда, Bell Aircraft жаңадан пайда болған тікұшақ индустриясына ену туралы шешім қабылдады. Джонстон тікұшақтарды ұшуды үйренсе де, оның ұшақтарды сынауға деген құштарлығы сақталды. Джонстон ең көп танылғаны – 1955 жылдың 7 тамызында Сиэтл қаласының сыртындағы Вашингтон көлі үстінде Boeing компаниясының 367-80 реактивтік ұшағымен barnstormer стиліндегі айналма қозғалыс маневрін орындауы. Ол кездегі Boeing президенті Билл Аллен көптеген әуе-ғарыш және әуе компанияларының басшыларын өзінің яхтасында Сиэтлдің Seafair мерекесін тамашалауға шақырған еді. Аллен Джонстоннан Boeing-тің жаңа ұшағын көрсету үшін Seafair үстінен ұшып өтуін сұрады. Джонстон ұшқанда айналма қозғалыс жасады, бағытын кері бұрып, кері қайтар жолда тағы бір айналма қозғалыс жасады. Джонстон 1993 жылы Ұлттық Ұшқыштар Даңқына енгізілді. Джонстонның ковбой стиліндегі киімі мен ерекше мінез-құлқы B-52 ұшқышы майор Т. Дж. "Кинг" Конг кейіпін шығаруға ықпал еткен деп айтылады, осы рөлді "Доктор Странжлав" фильмінде Слим Пикенс сомдады.