Кіріспе

Көру жүйкесінің гипоплазиясы (КЖЖ) – көру жүйкесінің жетілмеуінен туындайтын медициналық жағдай. Бұл жағдай – ең көп кездесетін туа пайда болған көру жүйкесі аномалиясы. Көру дискісі қалыптыдан кішкентай болып көрінеді, себебі көру жүйкесі аксондарының барлығы толық дамымаған. Ол көбінесе эндокринопатиялармен (гормон тапшылығы), дамудағы кешігулермен және мидың қалыптан тыс құрылымымен байланысты. Көздің торлы қабатынан миға көру сигналдарын жеткізуге жауапты көру жүйкесінде орташа адамда шамамен 1,2 миллион нерв талшығы болады. Дегенмен, КЖЖ диагнозы қойылғандарда бұл көрсеткіш айтарлықтай төмендеуі мүмкін.

Симптомдары

ОНГ оқшауланған күйде немесе орталық нерв жүйесінің көптеген функционалдық және анатомиялық бұзылыстарымен бірге кездесуі мүмкін. ОНГ-мен ауыратын адамдардың шамамен 80% гипоталамус дисфункциясына және/немесе мидың жетілмеуіне тап болады, МРТ нәтижелері мен ОНГ-ның ауырлығына қарамастан. Жыныс гормондарының тепе-теңдігі бұзылуы жыныстық дамудың (балиғатқа толудың) кешігуіне немесе ерте балиғатқа толуға алып келуі мүмкін. Жыныс гормондары туғаннан бастап 6 айлыққа дейін (шағын балиғатқа толу кезеңінде) тексерілуі мүмкін. Гиперпролактинемия (пролактин артық өндірілуі) көбінесе ОНГ-мен бірге байқалады және гипоталамустың дисфункциясын немесе гипоталамус пен гипофиз арасындағы байланыстың үзілуін көрсетеді. Гиперпролактинемия ОНГ-сы бар балаларда семіздіктің дамуымен жиі байланысты. Бүгінгі күнге дейін Азия елдерінде ОНГ кездесуі туралы аздаған хабарламалар бар, бірақ мұның себебі әлі белгісіз.

Жүктілік және экспозиция тарихы

ОНГ-ның перинаталды және пренаталды көптеген қауіп факторлары болғанымен, басым, тұрақты және ең көп кездесетін қауіп факторлары – жас ана жасы және алғашқы босану (зардап шеккен бала анадан туған бірінші бала). ОНГ сондай-ақ кесарево қимылы арқылы босанудың жиілеуімен, ұрықтың/жаңа туған нәрестенің асқынуларымен, мерзімінен бұрын босанумен, жүктілік кезінде қынаптық қан кетумен, ананың жеткіліксіз салмақ алуымен және жүктілік кезінде салмақ жоғалтумен байланысты. DM:DD қатынасы оптикалық жүйке гипоплазиясын диагностикалауға көмектесетін клиникалық тұрғыдан пайдалы өлшем болып табылады. Мұнда "DM" – диск пен макула арасындағы қашықтықты, ал "DD" – диск диаметрін білдіреді. Диск диаметрінің орташасы (DD) – (диск тік диаметрі + диск көлденең диаметрі) 2-ге бөлінеді. Диск орталығы мен макула арасындағы қашықтық DM болып табылады. Түсіндіру: DM мен DD қатынасы 3-тен жоғары болса, ОНГ күдікті, ал 4-тен жоғары болса, оптикалық жүйке гипоплазиясы анық. ОНХ-тың көрінісі артып келеді, бірақ нақты таралуын бағалау қиын. 1980-1999 жылдар аралығында Швецияда ОНХ-тың таралуы 100 000 адамға шаққанда 7,2 есеге өсті, ал балалық соқырлықтың басқа себептері азайды. 1997 жылы Швецияда ОНХ нәрестелер соқырлығының басты себебі ретінде мерзімінен бұрын туған нәрестелердің ретинопатиясын басып озды, әр 100 000 туған баланың 6,3-іне ОНХ диагнозы қойылды. 2006 жылғы Англиядан алынған соңғы таралу көрсеткіші 100 000 адамға 10,9 құрады.