Кіріспе

Көркем кейіпкер

"Жақтағы Карлссон" (Karlsson på taket) – швед жазушысы Астрид Линдгреннің балалар кітаптары сериясындағы кейіпкер. Линдгрен бұл серияның идеясын Крокет Джонсонның 1942 жылғы "Барнаби" комиксіндегі О'Мэлли мырза туралы осыған ұқсас оқиғадан алған болуы мүмкін.

Сюжет

Карлссон - бұл өте қысқа, семіз және өзін-өзі тым сенімді адам. Ол Стокгольмдегі Васастан қаласында "өте қарапайым көшедегі өте қарапайым пәтер ғимаратының" төбесіндегі шатырдың артында жасырылған кішкентай үйде тұрады. Карлссонның ішіндегі түймешікті басуы оның артында орналасқан винті бар ақылды қозғалтқышты іске қосты, бұл оған ұшып кетуіне мүмкіндік берді. Оның пікірінше, Карлсон барлық жағынан ең жақсы. Ол Сванте Свантесонмен достыққа түседі, ол жеті жасар бала және Свантесон отбасының ең кіші мүшесі, оны көбінесе "Кіші аға" деп атайды. Карлссон өте әуесқой, ол басқаларды мазақтап, әзілдегенді ұнатады. Ол жиі Лиллеброрды қиындыққа ұшыратады, өйткені Карлссон әдетте Лиллебрордың отбасы келгенге дейін жоғалып кетеді, ол Карлссонның іс-әрекеттерінің салдарын өз мойнына алады. Алғашында Лиллебрордың ата-анасы, бауырлары мен достары Карлссонның шынайы екеніне сенбей, оны ойдағы дос деп санайды, бірақ онымен жеке кездескеннен кейін олар ұшқыш кішкентай адамды ұната бастайды. Карлссонмен кездесетін тағы бір кейіпкер - Фрёкен Бок (Мисс Хилдур Бок), Карлссонмен кездескеннен кейін эмоционалдық өзгеріске ұшыраған (бәлкім, 40-50 жастағы) қарапайым бала күтуші.

Даму

Карлссонның алдыңғы кейіпкері Лиливейл (link=no) мырза. Лиливейл мырза – кішкентай, қанатты, мейірімді қарт кісі және Линдгреннің қызы Кариннің ойдан туған досы. Ол кешке оның бөлмесіне келіп тұратын. Линдгреннің қызы Лиливейл мырзаны басқа ешкімнің көре алмайтынын түсіндірді, себебі ол бөлмеге кім келсе, сол бойда ұшып кететін немесе жасырынып алатын. Астрид Линдгрен Лиливейл туралы "Сумерек елінде" атты кітап жазды. Сол кезде Лиливейл мырза көбірек жақсы мінезді, өзімшіл емес, бұйрық беруге құштар емес және тек өзін ойламайтын болған. Онда винті де болмаған. Астрид Линдгреннің сөзіне қарағанда, Лиливейл мырза кейін Карлссонға айналған.

Мәдени әсер және бейімделу

Аударма кітаптар мен мультфильмдер Совет Одағында танымал болды. "Lillebror" есімі "Кішкентай" немесе "Жас бала" деген мағынаны білдіретін (Малыш) деп өзгертілді. Басқа кейіпкерлердің есімдері өзгертілмеді. "Союзмультфильм" студиясында Борис Степанцев режиссерлік еткен "Юниор мен Карлсон" (1968) және "Карлсон қайтып оралады" (1970) атты екі совет анимациялық фильмі Ресейде және басқа да бұрынғы кеңестік елдерде ең танымал және сүйікті мультфильмдердің қатарында. Карлссонның дауысын екі анимациялық фильмде де Василий Ливанов, Юниордың дауысын Клара Румьянова, ал Фрекен Боктың дауысын екінші фильмде Фаина Раневская орындады. 1971 жылы бұл кейіпкер Мәскеудегі Сатира театры сахнасында қойылды, онда Карлссонды Спартак Мишулин сомдады. 1974 жылы Швецияда "Världens bästa Karlsson" фильмі, ал 2002 жылы анимациялық фильм шықты. Ресейдің Украинаға басып кіруі кезінде украиндық әскери бөлім өзін "Қарлссон төбеде" деп атап, "Қарлссон төбеде батальоны" деген ат алды.