Кіріспе

Жаратылыс кітабындағы орын Мория /m//ɒ/'/r//aɪ//ə/ (Еврейше: מוֹרִיָּה, Mōrīyya; Арабша: مروه, Marwah) – Жаратылыс кітабында Ысқақты Ыбырайым байлаған таулы аймаққа берілген атау. Яһудилер Жаратылыс кітабындағы аймақты және құрбандық шалынған деп айтылатын тауды "Мория тауы" деп атайды, ол Елшілер кітабында Сүлейменнің ғибадатханасы салынған жер ретінде көрсетілген, және бұл екі орын да қазіргі Иерусалимдегі ғибадатхана тауымен байланыстырылады. Самариялық Торада Ысқақты байлаған жер "Море" деп аударылған. Самариялықтар құрбандық Батыс жағалаудағы Наблус қаласына жақын Геризим тауында жасалғанын айтады. Көптеген мұсылмандар Құранда "Марва" деп аударылған Киелі кітаптың бірінші кітабындағы орын Сауд Арабиясының Мекке қаласындағы Қағбаға жақын жерде орналасқан деп сенеді. 683 жылға дейін Қағбада сақталған қошқар мүйіздері туралы тарихи мәлімет бар, олар Ыбырайымның тұңғыш ұлы Ысмайылдың құрбандық қалдықтары деп есептеледі – мұсылмандардың көпшілігі Ыбырайым байлап, құрбандыққа шалуға дайындалған ұлы Ысқақ емес, Ысмайыл болды деп санайды.

Киелі кітап сілтемелері

Яһудилер Киелі кітаптарында Мория және/немесе Мория екі рет кездеседі, әр түрлі қолжазбаларда әртүрлі жазылады. Дәстүр бойынша бұл екеуі бір жер деп түсіндіріледі:

Жаратылыс кітабы: «Сосын Құдай: «Сүйген жалғыз ұлың Ысқақты алып, Мория аймағына бар. Мен саған көрсететін тауда оны толық күйдіріп, құрбандыққа шал» деді. 2 Жылнама кітабы: «Содан кейін Сүлеймен Иерусалимде Құдайға арналған ғибадатхананы салмаққа кірісті, ол жер – Дәуіт әкесіне Мория тауында көрінген жер. Бұл – Ебустилік Арунаның астық сабатын басатын жер, Дәуіт дайындаған орын еді.»