Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Орегон штатындағы индей тайпалары, АҚШ
Indian tribes in Oregon, United States
Тайпалар 271 шаршы миль (702 км2) аумақты құрайтын, Орегон штатының солтүстік-шығысындағы Уматилла округіндегі Резервацияны бөліседі. Тайпалар өздерінің конфедерациясының бір бөлігі ретінде бірлескен саяси құрылым құрды. Тайпалық кеңселер Орегон штатының Пендлтон қаласының шығысында орналасқан. Резервация жерінің шамамен жартысы индей емес адамдарға тиесілі; резервация Уматилла өзенінің суайдынының маңызды бөліктерін қамтиды. 2013 жылы үш тайпа конфедерациясының халқы шамамен 2916 адамды құрады, олардың шамамен жартысы резервацияда немесе оның жанында тұрады.
The tribes share the Reservation, which consists of 271 square miles (702 km2) in Umatilla County, in northeast Oregon state. The tribes have created a joint political structure as part of their confederation. The tribal offices are just east of Pendleton, Oregon. Almost half of the reservation land is owned by non Native Americans; the reservation includes significant portions of the Umatilla River watershed. In 2013 the three tribe confederation populated about 2,916 people, roughly half of the tribal population live on or near the reservation.
Тарих
Өздерінің аумақтарын басып алғаннан кейін, Уматилла, Уолла-Валла және Кайузе тайпалары Уматилла американдық индейлер резервациясының біріккен тайпалары (CTUIR) деп аталған жерге қоныс аударды. Аумақтарының көп бөлігін басып алғаны үшін олар федералдық үкіметтен азық-түлік және жылдық төлемдер алды, содан кейін үкімет оларды өзін-өзі қамтамасыз етуге бағытталған шаруашылықпен айналысуға ынталандырды. Көптеген жағдайларда азық-түлік кешігіп келді немесе халық санына жеткіліксіз болды. 1887 жылы Жерді бөлу туралы заңға сәйкес, коммуналдық жерлер шаруаларға бөлінді. Осы және басқа да заңдар мүшелеріне жерлерін сатуға мүмкіндік берді, бірақ олар алыпсатарлар мен алаяқтардың құрбаны болды. Бірте-бірте тайпа өз жерін коммуналдық басқаруға қайта алды және жоғалтқан жерінің көп бөлігін қайта иеленді. 2014 жылдың 6 ақпанында осы пилоттық жобаға үш тайпа таңдалды: Паскуа Яки тайпасы (Аризона), Вашингтон штатының Тулалип тайпалары және Уматилла үнді резервациясының біріккен тайпалары (Орегон). Әділет министрлігі, тайпалық сот мүшелері және Американың пробация және условты түрде босату қауымдастығы рулық жерлерде жазаны күшейтудің тиімді жолдарын табу үшін бірлесіп жұмыс істеуде. 2010 жылғы «Тайпалық құқық және тәртіп туралы» заңға сәйкес, бұл топтар тайпалық жерлерде әділдікке қол жеткізудің жақсы жолдарын табу үшін өзгерістер енгізді. Бұл оларға жазаны күшейтуге құқық береді және сот үкімдерін шығаруда тайпаларға басшылық ету үшін нұсқаулық ұсынады. Сондай-ақ, оларға жазаны өтеу үшін қамауға алу немесе қоғамдық түзету шараларын қолдану мүмкіндігі беріледі.
After ceding their territories, the Umatilla, Walla Walla, and Cayuse relocated to what was called the Confederated Tribes of the Umatilla American Indian Reservation (CTUIR). In exchange for ceding most of their territories they received supplies and annuities from the federal government, who then tried to encourage them to take up subsistence farming. Many times the supplies were late in coming or were inadequate for the population. In 1887, under the Allotment Act, communal land was distributed to households. This and other legislation made it possible for the members to sell their lands but they were preyed on by speculators and swindlers. Gradually the tribe took back communal control of its land and has regained more than of what was lost. On February 6, 2014, three tribes were selected for this Pilot Project: the Pascua Yaqui Tribe (Arizona), the Tulalip Tribes of Washington, and the Confederated Tribes of the Umatilla Indian Reservation (Oregon). The Bureau of Justice along with Tribal Judicial members and the American Probation and Parole Association are working together to come up with effective ways to enhance sentencing on tribal lands. Under the Tribal Law & Order Act of 2010, these groups have made changes to find better ways of achieving justice on the tribal lands. This gives them the authority to provide enhanced sentences and offers a checklist for the tribes to follow in sentencing. It also gives them the options for detention or community correction options for sentencing
Экономика
Бұл тайпа ХХ ғасырдың соңынан бері үш онжылдыққа жуық уақыттан бері балықтардың мекендеу орындарын және Уматилла және Гранде Ронде өзендерінің балық ағынын қалпына келтіру үшін жұмыс істеп келеді. Олар өз резервацияларындағы Уматилла өзенінің су жиналатын алаптарындағы жерді сатып алып, мекендеу орындарын сақтап қалуда. Біріккен тайпалар Пендлтоннан шығысқа қарай төрт шақырым жерде орналасқан Wildhorse Resort & Casino-ны ашты, онда қазір қонақүй және жеті мейрамхана бар. Сондай-ақ, гольф алаңы да бар. Wildhorse казиносы 1995 жылы ашылды. Құмар ойындарынан түскен кіріс тайпаның бюджетін жеті есеге арттырып, денсаулық сақтау, білім беру, тұрғын үй және экономикалық дамуға қаражатты қолжетімді етті. Резервациядағы жұмыссыздық деңгейі екі есеге төмендеді. Мұнда Натият (үндістер) халықтарының дәстүрлі әңгімелері айтылады, дәстүрлі киімдер мен құралдар, сондай-ақ заманауи өнер және қолөнер бұйымдары, қазіргі заманғы әлемді бейнелейтін көрмелер ұсынылады. Заманауи мәдениеттің бір бөлігі ретінде баскетбол резервациядағы ең танымал спорт түрі болып табылады. Балалар кішкентай кезінен бастап ойнайды, ал көптеген отбасылар өз үйлеріне баскетбол себетін орнатады. 2013 жылы CTUIR-ден шыққан Шони және Джуд Шиммель қарындастары, Луисвилл университетінің студенттері және баскетболшылары NCAA-ның Final Four турнирінде өнер көрсетті. Біріккен тайпалар Уматилла және Уоллова Уитман ұлттық ормандарымен тығыз байланыста жұмыс істейді, аймақтағы ұлттық ормандардағы мәдени мұраны анықтап, қорғауға көмектеседі; сонымен қатар, тайпалар осы аймақтағы келісімшарт бойынша аң аулау және балық аулау құқықтарын сақтайды.
The tribe have been working for nearly three decades since the late twentieth century to restore fish habitats and runs of the Umatilla and Grande Ronde rivers. It is buying back land in watersheds of the Umatilla on its reservation, to preserve habitat. The Confederated Tribes opened the Wildhorse Resort & Casino, which now has a hotel and seven restaurants, located four miles east of Pendleton. It also has a golf course. The Wildhorse Casino opened in 1995. The revenues generated from gaming have multiplied the tribe's budget by sevenfold, making money available for health, education, housing and economic development. Unemployment on the reservation has been cut by half. It tells traditional stories of the Natítyat (Indian people), has exhibits of traditional clothing and tools, as well as art and crafts by contemporary people, and exhibits representing the contemporary world. As an aspect of contemporary culture, basketball is the most popular sport played on the reservation. Kids start playing from a young age, and many families install basketball hoops at their homes. In 2013 the sisters Shoni and Jude Schimmel from CTUIR, students and basketball players at University of Louisville, played in the NCAA's Final Four tournament. The Confederated Tribes work closely with the Umatilla and Wallowa Whitman National Forests to identify and protect cultural resources on national forest lands in the region; the tribes retain treaty hunting and fishing rights in the area as well.
Тілді жаңғырту
Бұл тайпа өздерінің ана тілдерін үйрету және сақтау үшін мектептер мен тілдік оқу бағдарламаларын жасады. Бүгінде Никсияуи қауымдастық мектебінде алты тіл мұғалімі бағдарламалар жүргізіп жатыр, бұл мектеп соңғы он жылдан бері Уматилла, Валла Валла және Нез Перс тілдері сабақтарын ұсынып келеді. Тайпа сонымен қатар ана тілдерін оқытуды қамтитын Cay Uma Wa бастауыш бағдарламасын әзірлеп жатыр. Одан бөлек, тайпа онлайн бейне ресурстарды және 3-тен 5 жасқа дейінгі балаларға арналған Tamaluut тілдік батыру мектебін жасады. 2013 жылдың қыркүйек айында Пендлтон тойында CTUIR-дің жас әйелі "The Star Spangled Banner" әнін Уматилла тілінде орындады, бұл осы шараның тарихында алғашқы рет болды.
The tribe has developed schools and language curricula to teach and preserve its native languages. Today six language teachers are running programs at the Nixyaawii Community School, which has offered Umatilla, Walla Walla and Nez Perce language classes for the last decade. The tribe is developing Cay Uma Wa, a Head Start Program to include teaching native languages. In addition, the tribe has developed online video resources and the Tamaluut immersion school, designed for 3 to 5 year olds. At the Pendleton Round up in September 2013, a young CTUIR woman sang "The Star Spangled Banner" in Umatilla, a first at that event.
Тіркелмеген ұрпақтар
Дэн Хендерсон, жарыс өнерімен айналысатын спортшы. Оның әжесі тіркелген, бірақ оның қанының мөлшері 1/16-ны құрайды, ал тайпаның талабы 1/4-тен кем болмауы керек.
Dan Henderson, a mixed martial artist. His grandmother is enrolled, but his blood quantum of 1/16th is lower than the tribe's required 1/4th minimum.