Кіріспе

Британдық социалист, антифашист және журналист Эсмонд Маркус Дэвид Ромилли (10 маусым 1918 – 30 қараша 1941) – британдық социалист, антифашист және журналист, сонымен қатар мектеп оқушысы кезіндегі бунтар, Испания азаматтық соғысында Халықаралық бригадалардың қатысушысы, ал Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін Канада Корольдік әуе күштерінің бақылаушысы болды. Ол, әсіресе, жасөспірім кезінде алыс туысы Джессика Митфордпен қашып кеткенімен есімдеріне сақталған, Митфорд әпкелерінің екінші кішісі. Аристократиялық отбасында дүниеге келген – ол Клементина Черчилльдің шөбересі болған – 1930 жылдары өзінің тегіне қарсы шығып, он бес жасында коммунистік көзқарастарды ашық жақтады. Веллингтон колледжінен қашып, британдық жеке мектеп жүйесіне қарсы белсенді науқан жүргізді, «Шекарадан тыс: Фашизмге, милитаризмге және реакцияға қарсы жеке мектептер журналы» сынды солшыл журналды және (ағасымен бірлесіп) мектептегі өмірін талдаған естеліктерді жариялады. Он сегіз жасында Халықаралық бригадаларға қосылып, Испания азаматтық соғысы кезінде Мадрид майданында шайқасты, осы соғыс туралы терең әсер қалдырған еңбек жазды және жариялады. Испанияға аттанғанға дейін Ромилли коммунизмнен бас тартып (ол ешқашан партияға ресми мүше болған емес), демократиялық социализмді таңдады. Лондонға бейімделе алмаған ол әйелімен бірге 1939 жылы Америкаға көшті. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Ромилли Канада Корольдік әуе күштеріне қабылданып, ұшқыш болып оқуға түсті, бірақ денсаулығына байланысты босатылды. Ол қайта әскери қызметке қабылданып, бақылаушы болып қайта даярланды. Англияға қайта оралған ол 1941 жылғы қарашада бомбалау миссиясынан оралмай қалған ұшағынан қаза тапты.

Отбасы

Эсмонд Ромилидің анасының әкесі сэр Генри Монтегю Хозиер (1838–1907), кәсіби әскери және 1903 жылы рыцарь атағын алған қала қаржыгері болған. 1878 жылы ол Эйрлидің 10-шы графының үлкен қызы, леди Бланш Огилвиге (1852–1925) үйленді. Олардың некесінен төрт бала дүниеге келді: Кэтрин 1883 жылы, Клементина 1885 жылы, ал Нелли мен Уильям 1888 жылы егіз болып туды. Дегенмен, бұл неке бақытсыз болды және екі тараптан да адалдықсыздықтар орын алды, сондықтан төрт баланың кімнің баласы екендігі ұзақ уақыт бойы күмәнді болып келді. Хозиер үлкен қыздарының өзінің балалары екенін қабылдағандай болды, бірақ егіздерге көңіл бөлмеді. 1891 жылы неке ажырасқанда, егіздер анасымен бірге қалды, ал Хозиер бастапқыда үлкен қыздардың жауапкершілігін өз мойнына алды, бірақ кейін отбасынан толығымен суырып алды. Егіздердің әкесі кім болғаны туралы мәселе шешілмей қалды. Ұсынылған кандидаттардың бірі – жазушы Уилфрид Скавен Блант.

Ерте өмір

Эсмонд 15 Пимлико көшесінде, Лондонның қыжылдаған бөлігінде, Виктория станциясына жақын дүниеге келді. Бұл орта таптың жоғарғы жағына тән жайлы өмір салты болды, онда полковник Ромилли емес, Нелли басты ықпал етті. Эсмонд тағы да өтініш беруге мәжбүр болды, бұл жолы тікелей қуылды, және болашақта мұндай жағдай қайталанбайтынына уәде берді. Ромилли ағайындылары көбінесе келіспесе де, бірлесіп жұмыс істей білді. 1934 жылдың қаңтар айында Эсмонд Студенттік қоғамдар федерациясының (солшыл студенттік қозғалысты үйлестіретін университеттегі марксистік ұйым) отырысында сөз сөйлегеннен кейін, бауырластар «Шекарадан тыс» («Мемлекеттік мектептердегі реакцияға қарсы») атты жаңа журнал шығаруға бел буды. Арчер оған аптасына 1 фунт стерлинг жалақы төлеуге келісті, және Ромилли осы аз қаражатпен «Шекарадан тыс» журналының алғашқы нөмірін дайындауға кірісті. Бірінші нөмір 1934 жылдың 25 наурызында жарық көрді. Ромилли «барлық монастырьлар мен жатақханаларда» тарату желісін құруға тырысты және көптеген мақалалар жинады, нәтижесінде журнал 35 бетке дейін жетті. Оның өзінің үлесіне қызу редакциялық мақала, қарулану жарысы туралы мақала және Оундл мектебінен келген фашизмді қорғауға жауап кірді. Онда өлеңдер, әдеби сын, хаттар, қыздар мектептеріндегі жағдай туралы мақала және мемлекеттік мектеп өмірінің әзіл-қалжыңдары жазылған. Жалпы тон тыныш болғанына қарамастан, Daily Mail газеті журналды «қызылдардың жаңа шабуылы» деп баяндады және редакциялық мақаладан үзінді келтірді: «Біз бүкіл Англиядағы 30 жастан асқан (кейбіреулері одан да жас) барлық мектеп мұғалімдерін ашуландырамыз». 14 сәуірде «Шекарадан тыс» ұйымы ресми түрде құрылды, онда 16 мектептен келген делегаттар жиналысы Ромилли төрағалығымен тұрақты редакциялық алқа құрды. Келесі күні бұл алқа «Аштық, фашизм және соғыс үкіметіне» қарсы наразылықтың бөлігі ретінде Хайд-паркке шеру тартты. Бұл туралы баспасөз де жариялады, олар Черчилльдің шөбересінің іс-әрекеттерін жазуға құштар болды. 7 маусымда Ромилли өзінің жаңа шәкірті Филипп Тойнбимен бірге Лондонның Олимпиадасында өткен Blackshirts митингісіне қатысты, одан олар күшпен шығарылды, Тойнби жеңіл жарақат алды. Осы кезде Ромилли Партон-стрит атмосферасынан көңілі тоймады және Веллингтондан қашқаннан бері алыстаған отбасымен қайта байланысуға тырысты. Осы оймен ол Веллингтонға емес, прогрессивті, бірлескен оқу орны Бедалсқа оқуға келісті. Ол «Шекарадан тыс» журналымен жұмысын жалғастырды, оның екінші нөмірі 2 шілдеде жарық көрді. Ромилли 9 маусымда Бедалсқа келді және жазғы семестрдің қалған бөлігін сонда өткізді. Ол үйге жазған хаттарында мектепті ұнатып қалғанын айтты, бірақ оған деген сезім өзара болмады. «Бұл бала осы мектепке ештеңе қоса алмайды және осы мектеп оған ештеңе бере алмайды», - деді мектеп директоры Ромилли шілде айының соңында мектептен кеткенде. Ромилли жазғы және күзгі айларды Лондонда тыныш өткізді, әкесінен алған аз ақшаға өмір сүрді. Ол журналға қызығушылығын жоғалтты, бірақ үлесін қоса берді, үшінші нөмірі қарашада шықты, бірақ ол Инграмның «жай ғана қайталау» деп атаған нәрсеге байланысты қызығушылық тудырмады. Ол ағасы Джайлзбен бірге мектептегі тәжірибелерін баяндап, талдаған кітап жобасын бастады. 1934-1935 жылдардың қысында Ромилли ортақ жұмысының өзінің бөлігін жазумен айналысты, оны Хамиш Гамильтон басып шығаруға келісті. Бұл жауапты еңбек кезеңі 1934 жылдың желтоқсан айының соңында Ромиллидің маскүнемдік салдарынан тұтқындалуымен және бірнеше апта бойы тергеу изоляторында қамауда болуымен тоқтатылды, содан кейін ол бір жылға сынаққа жіберілді. «Шекарадан тыс: Джайлз Ромилли мен Эсмонд Ромиллидің білімі» кітабы 1935 жылдың маусымында жарық көрді, көбінесе жақсы қабылданып, екінші басылымға жеткілікті сатылды. Реймонд Мортимер New Statesman газетінде кітапты «ашық және таңқаларлықтай әділ» деп тапты, тіпті Daily Mail газеті де жас авторлардың әдеби қабілеті бар екенін мойындады. The Observers кітап сыншысы кітапта журналдан көрініп тұрған асыра сілтемелерге қарағанда шындықты айтуы мүмкін екенін айтты, бұл бауырластар кітаппен бір уақытта шығару үшін төртінші және соңғы нөмірін пайдаланды. Соңғы нөмірдің басты тақырыбы - дәрігер жазған деп есептелетін мастурбация туралы ашық мақала болды.

Аралық

Ромилли баспагерден алған аванстың өзінің үлесін "Білім беру жаңалықтары мен материалдары" атты жеке мектептер жаңалықтар агенттігін ашуға жұмсады, бірақ кәсіпорны көп ұзамай құлдырап қалды. Содан кейін ол жібек шұлық сатумен айналысты. Оның саяси нанымы осы арада жұмсарып, ол Лейборист партиясына қосылды. 1935 жылдың желтоқсанында ол жарнамалық орынды пайызбен сата бастады, ал 1936 жылдың наурыз айында "World Film News" журналының жарнама менеджері болып толық уақыт жұмыс істеді.

Испания

1936 жылы шілдеде Испанияда Азамат соғысы басталды. Қазан айында Ромилли соғысқа қатысуға дайын болды. Ол жұмыс берушілеріне бір апта бұрын хабарлап, 1936 жылдың 19 қазанында Диппеге қайықпен барды. Мұнда ол велосипед сатып алып, Марсельге жолға шықты. Франция арқылы сапар он күнге созылып, ол паспорты мен ақшасын жоғалтып алды. Марсельге ол ақшасыз келді, бірақ Испанияға алып баратын кеме іздеген кезде оны қолдауға дайын қайырымдылық ұйымын тапты. Бес күннен кейін ол SS Mar Caspio кемесімен Валенсияға жолдама алды. Валенсиядан Ромилли мен басқа да еріктілер Халықаралық бригадалар ұйымдастырылып жатқан Албасетеге жеткізілді. Базадағы алғашқы бірнеше күн ішінде Ромилли орыс эмигранттары тобымен бірікті, бірақ бірнеше күннен кейін Mar Caspio-дан келген қосымша партия ағылшын еріктілерін лагерьге әкелді. Ромилли Кембриджде білім алған ғалым Лорример Берч басқаратын топқа қосылды, ол Ромиллидің кейінірек бағалауынша, нағыз көшбасшылық және ұйымдастыру қабілеттерін көрсетті: "бірінші кезекте коммунист, бірақ оның коммунизмі әділ шешімдеріне кедергі келтірмеуге тиіс". 6 қарашада Альбасетеге бүлікші ұлтшыл күштердің Мадридке шабуыл жасағаны жетті. Кейбір мәліметтерде астана көтерілісшілердің қолына түсіп қалудың алдында тұрғаны айтылды. Ағылшын тобы XII бригаданың Тейльман батальонына қосылды, ол 10 қарашада астанадан оңтүстік-шығысқа қарай 50 шақырым жердегі Чинчонға көшті. Екі күннен кейін Ромиллидің бөлімшесі Мадридтің шетінде, Васиямадридке жақын Мадрид-Валенсия тас жолын қорғауға жіберілді. Келесі бірнеше күнде Ромилли алғаш рет атыс астында болды, Cerro de los Angeles деп аталатын көтерілісшілер бақылап отырған бекініске жасалған сәтсіз шабуылда. Әрекет нәтижесіз аяқталды, ал 15 қарашада бөлімше Чинчонға оралды. Ұзақ тынығудан кейін XII бригада көтерілісшілердің қолына түскен Мадрид университетінің кампусына баруға бұйрық берілді. Келесі бірнеше аптада Ромилли мен ағылшын тобы кампустың шетінде ауыр шайқастарға қатысты, оның көп бөлігі "Ақ үй" деп белгілі ферма кешенінің маңында шоғырланды. Ғимараттар Республикашыл және Ұлттық күштер арасында бірнеше рет иесіз қалды. Чинчондағы қысқа демалыс кезінде топқа ағылшын журналистері келді, олар Ромиллидің қатысуын хабарлады, бұл оның отбасының қазан айында кеткеннен бергі оның қайда екені туралы алғашқы хабары болды. Желтоқсанның ортасында Ромиллидің бөлімшесі Боадилла-дель-Монтеге жіберілді, онда көтерілісшілердің күшті шабуылы жүріп жатты. Одан кейінгі шайқаста Ромиллидің британдық серіктерінің көпшілігі, соның ішінде Берч қаза тапты. Ромилли шайқастан аман қалды, бірақ дизентериямен ауырып, 1937 жылдың қаңтар айының басында Англияға қайтарылды.

Ұрлау

1937 жылдың қаңтар айының соңында, ол алыс туысы Дороти Алтхузеннің (консервативті парламент депутаты Август Генри Иден Аллхузеннің жесірі) үйінде испандық тәжірибесінен айығып жатқанда, Ромилли екінші туысы Джессика Митфордпен кездесті. Мэри Ловеллдің баяндамасына сәйкес, Эсмонд ағасы Джайлстан Джессиканың Испанияға баруға қызығушы екенін білген және Доротиге "қызылшақ" Митфорд әпкесінің үй қонағы болуына болатынын ұсынған. Ол 2-ші барон Редсдейлдің қыздары, әйгілі Митфорд әпкелерінің екінші кішісі болды. Отбасылық байланысқа қарамастан, екеуі бұрын кездеспеген, бірақ Митфордтың өзінің айтуынша, "Мен Эсмондты жылдар бойы сүйдім, оның туралы алғаш естіген сәттен бастап". Ол өзінің тәрбиесі мен отбасылық өмірінің шектеулеріне қарсы шықты және Ромилли оған Испанияға баруға көмектеседі деп үміттенді. Екеуі бірден жақын танысып, дереу жоспарлар құруға кірісті. Ромилли баспасөз куәлігін және "Ньюс Хроникл" газетінен соғыс туралы хабарлау шартын алып, виза алған. Митфордтың оның хатшысы ретінде саяхаттауы жоспарланған. Митфорд жылдар бойы өзінің аз ақшасын "Қашуға арналған шот" деп атаған, ол қазір шамамен 50 фунт стерлингке жеткен. Ромилли айтқандай, бұл жағдайды жеңілдетеді. Өзінің кетуін түсіндіру үшін Митфорд Австриядағы достарына сапар шегуге шақыру алғанын ойлап тапты. Екеуі 8 ақпанда Англиядан жолға шықты. Олар испан шекарасындағы Байонға жетіп, Митфордтың визасын күткеннен кейін жүк кемесімен Бильбаоға бет алды. Осы кезде олардың отбасылары бұл алдауды біліп, қашқан жұбайдың қайда екенін және олардың үйлену ниеттерін анықтады. Одаққа қарсы болған отбасылар баспасөз назарынан қашуды көздеді, бірақ Ромилли делдал арқылы оқиғасын сату арқылы баспасөздің қызығушылығын пайдаланды. 1937 жылдың 1 наурызында "Дейли Экспресс" газетінде "Барон қызы Испанияға қашып кетті" деген тақырыппен хабар жарияланды. Сонымен қатар, Редсдейл отбасы Джессиканы үйге қайтару үшін барлық байланыстарын қолданды, оның ішінде британдық сыртқы істер министрі Энтони Иденнің көмегі және ең үлкен Митфорд әпкесі Нэнсиді Байонға жіберу үшін әскери кеме пайдаланды. Жұбайлар бастапқыда келіспеген, бірақ испандық визаларын жоғалтуы мүмкін екенін естіген соң, Нэнсимен кездесу үшін Байонға оралуға келісті. Үлкен әпкесінің уәжі, сондай-ақ леди Редсдейлдің кейінгі сапары да нәтижесіз болды. Жұп 1937 жылдың 18 мамырында Байонда азаматтық рәсіммен үйленді. Баспасөз бұл оқиғаны "тіпті эсминец тоқтатай алмаған той" деп жариялады. Осы арада екі отбасы да жақындасып, леди Редсдейл мен Нелли Ромилли де тойға қатысты.

Лондон

Ромилли Испанияға қайтып, соғыс туралы хабарлауға үміттенгендіктен, жұбайлар Байоннада қалды. Виза алуға тырысып, сәтсіздікке ұшырағаннан кейін, ол ағылшын бригадаларымен шайқасқан тәжірибесі туралы "Боадилла" атты кітабын жазды. Ол баспагерден 50 фунт стерлинг көлемінде аванс алды, бірақ ақылсыз құмар ойынының салдарынан оны тез жоғалтты. Митфорд бірнеше айлық жүкті болды, олар Лондондағы досы ұсынған Ротерхиттегі пәтерге оралуға шешім қабылдады. Ғимараттың бірінші қабаты казино ретінде жұмыс істеді, ал Ромилли жарнама фирмасы Грэм мен Гиллис-те копирайтер болып жұмыс істегенге дейін онда крупиер болып жұмыс істеді. "Боадилла" 1937 жылдың күзінде жарық көрді, бірақ бастапқы сатылымдар нашар болды. Желтоқсан айында Джулия Декка есімді қыз дүниеге келді, бірақ 1938 жылдың көктемінде болған қызылша эпидемиясынан көз жұмды. Сәби 28 мамырда қайтыс болды. Оқыс оқиғаға ұшыраған жұбайлар лондондық өмірін тастап, Корсикаға қашып кетті, онда жазда арзан қонақ үйде тұрып, ақшаларын үнемдеді. Қыркүйекте олар Лондонға, Марбл Арч ауданындағы бөлмеге оралды, бірақ тұрақты өмірге бейімделе алмады. Қашуға мүмкіндік Митфордтың сенім қорынан күтпеген сома түрінде келді, ол Митфордтың жиырма бірінші туған күнінде 100 фунт стерлинг сомасын берді: олар Америкаға арзан билеттер алуға жеткілікті деп шешті. 1939 жылдың 18 ақпанында достары үшін қоштасу кешін өткізгеннен кейін, екеуі SS Aurania кемесімен Англиядан мүлдем кетіп, Нью-Йоркке бет бұрды.

Америка, соғыс және жоғалу

Нью-Йоркте Ромиллилер Гринвич-Виллидждегі шағын пәтерде қоныстанды. Митфорд Нью-Йорктегі сән үйінде жұмыс таба алды, ал Ромилли тәуелсіз журналист ретінде жұмыс істеуге тырысты, бірақ сәттілікке жете алмады. Соңында ол «Topping & Lloyd» атты жарнама фирмасында орналасты; жақсы жалақы төленетін бұл лауазым 1939 жылдың тамызына дейін сақталды және жұбайларға қолданылған автомобиль сатып алуға, сондай-ақ Американы аралап шығу үшін жеткілікті қаржы жинауға мүмкіндік берді. Вашингтон қаласында Ромилли «The Washington Post» газетімен «Балалар, Гобогемиядағы ақсүйектер» деген тақырыптағы оқиғаларын баяндайтын мақалалар сериясын жариялау туралы келісімге келді. 1939–1940 жылдардың қысын Майамиде өткізді, онда Ромилли «Roma» барын ашу үшін 1000 доллар қарыз алды. Оның жоспары көктемде турды батысқа қарай жалғастыру болды, Ромилли Голливудқа және соңында Чикагоға барар алдында ранчода жұмыс табамын деп үміттенеді. Алайда, 1940 жылдың мамырында Еуропадан келген соғыс жаңалықтары (Екінші дүниежүзілік соғыс 1939 жылдың қыркүйегінде басталған) Ромиллилерді турларын тоқтатып, Вашингтонға оралуға мәжбүр етті, онда Ромилли Канада Корольдік әуе күштеріне (RCAF) қызмет етуге ерікті болып тіл білдірді. Ромилли Канадаға барып, алдымен Торонтода, кейін Саскачеван провинциясының Регина қаласында оқуға кірісті, ал Митфорд Вашингтонда қалды, екінші баласына күтіп жүрді (1941 жылдың 9 ақпанында Констанция атты қыз дүниеге келді). Осы аралықта Ромиллидің оқуы қиындықтарсыз өтті деуге болады. 1940 жылдың қарашасында ол бұрын анықталмаған радикалды мастоидэктомиясының салдарынан ұшқыштар құрамынан шығарылып, RCAF-тен босатылды. Бірақ ол Мальтон қаласында (Онтарио) әуе бақылаушысы болып оқуға дереу қайта қабылданды. 1941 жылдың жазында оқуын аяқтағаннан кейін Англияға жіберілді, онда 58-эскадрилья RAF-ке навигатор болып, ұшқыш офицер шенімен бекітілді. 1941 жылдың 30 қарашасында Гамбургке жасалған шабуылға қатысқан Ромиллидің ұшағы қайта оралмады және барлық экипажымен бірге Солтүстік теңізде жоғалып кетті. Келесі күні таңертең басталған іздеу-құтқару операциялары ұшақтың немесе аман қалғандардың ізін таба алмады, ал 3 желтоқсанда іздеу тоқтатылды. Митфордқа 1 желтоқсанда телеграмма арқылы хабар берілді.