Қабақ ісігінің себептері, асқынулары және алдын алу жолдары
Stye
Қабақ ісігі (арпа) сирек асқынуларға алып келеді. Ең көп кездесетіні – косметикалық деформация, бұл жағдай көздің тініне зиян келтіріп, хирургиялық араласуды қажет етеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
көз қабағының ісінуі
the swelling of an eyelid
Асқынулар
Стейдің асқынулары өте сирек кездеседі. Дегенмен, стейдің ең көп кездесетін асқынуы – косметикалық деформацияға, мүйіз қабығының тітіркенуіне алып келетін және көбінесе хирургиялық жолмен алып тастауды қажет ететін халазионға айналуы. Асқынулар дұрыс емес хирургиялық кесілу салдарынан да туындауы мүмкін, олар көбінесе кірпіктердің өсуінің бұзылуынан, қабақтың деформациясынан немесе қабақ фистуласынан тұрады. Үлкен стейлер көруге кедеріл келтіруі мүмкін. Көз қабағының целлюлиті – көз стейлерінің тағы бір мүмкін асқынуы, бұл көз қабағының жалпы инфекциясы. Стейдің организмде таралатын жүйелік инфекцияға (денеге таралуына) айналуы өте сирек, және мұндай жағдайлардың тек бірнеше ғана мысалы тіркелген.
Stye complications occur in very rare cases. However, the most frequent complication of styes is progression to a chalazion that causes cosmetic deformity, corneal irritation, and often requires surgical removal. Complications may also arise from the improper surgical lancing, and mainly consist of disruption of lash growth, lid deformity or lid fistula. Large styes may interfere with one's vision. Eyelid cellulitis is another potential complication of eye styes, which is a generalized infection of the eyelid. Progression of a stye to a systemic infection (spreading throughout the body) is extremely rare, and only a few instances of such spread have been recorded.
Себеп
Көзінің ішіндегі іріңдік бактериялық инфекциядан пайда болады. Бактериялардың 95% жуығы Staphylococcus aureus болып табылады. Инфекция кірпік тамырының негізіндегі май безінің бітелуіне әкеледі. Көзінің ішіндегі іріңдік кез келген жастағы адамдарда кездеседі. Дұрыс тамақтанудың жетіспеуі, ұйқының жетіспеуі, гигиена ережелерін сақтамау, су ішудің жетіспеуі және көзді ысқалау көзінің ішіндегі іріңдіктің пайда болуына себеп болуы мүмкін. Көзінің ішіндегі іріңдік блефариттің салдарынан немесе иммуноглобулин тапшылығынан да пайда болуы мүмкін.
A stye is caused by a bacterial infection. The bacteria are Staphylococcus aureus in about 95% of cases. The infection leads to the blocking of an oil gland at the base of the eyelash. Styes are experienced by people of all ages. Styes can be triggered by poor nutrition, sleep deprivation, lack of hygiene, lack of water, and rubbing of the eyes. Styes can be secondary to blepharitis or a deficiency in immunoglobulin.
Алдын алу
Стейді алдын алу дұрыс гигиенамен тығыз байланысты. Қолды дұрыс жуу тікенектің ғана емес, көптеген басқа да инфекциялардың пайда болу қаупін азайтуға көмектеседі. Оянғаннан кейін бір-екі минут көз қабақтарына жылы сүрткіш қою, көз қабағының май бездерінің ішіндегі заттарды сұйылтып, бітелудің алдын алып, тікенектің пайда болуын азайтуға мүмкіндік береді. Тікенектің пайда болуын болдырмау үшін косметика мен косметикалық құралдарды бөліспеу керек. Барлық инфекциялардағыдай, қолды үнемі жуу қажет, көзді таза емес қолмен сүртуге немесе тигізуге болмайды. Жұқпаның адамдар арасында таралуын болдырмау үшін, қолданылған көз макияжын тастап, сүрткіштерді немесе бет сүлгілерін бөлісуден аулақ болу керек. Тікенекті жару іріңдегі бактерияларды таратуға әкелуі мүмкін, сондықтан одан қашу керек.
Stye prevention is closely related to proper hygiene. Proper hand washing can reduce the risks of developing not only styes, but also many other types of infections. Upon awakening, application of a warm washcloth to the eyelids for one to two minutes may be beneficial in decreasing the occurrence of styes by liquefying the contents of the oil glands of the eyelid and thereby preventing blockage. To prevent styes, cosmetics and cosmetic eye tools should not be shared among people. Like with all infections, regular hand washing is essential, and the eyes should not be rubbed or touched with unclean hands. Contaminated eye makeup should be discarded and sharing of washcloths or face towels should be curtailed, to avoid spreading the infection between individuals. Breaking the stye may spread bacteria contained in the pus and should be avoided.
Емдеу
Көптеген жағдайда, бір-екі апта ішінде кәсіби көмексіз өздігінен жазылып кетеді. Көздің ісігі бар адамдар көз макияжынан (мысалы, көз сызығы), лосьондардан және контактты линзалардан аулақ болуы керек, себебі олар инфекцияны күшейтеді және таратуы мүмкін (кейде мүйіз қабығына дейін). Өздігінен ісікті жаруға кеңес берілмейді, өйткені қауіпті инфекция пайда болуы мүмкін. Хлорамфеникол немесе амоксициллин сияқты басқа антибиотиктер де қолданылуы мүмкін. Хлорамфеникол әлемнің көптеген елдерінде тиімді қолданылады, бірақ АҚШ-та апластикалық анемия қаупіне байланысты ескерту бар, бұл сирек жағдайларда өлімге әкелуі мүмкін. Антибиотиктер көбінесе бірнеше ісігі бар немесе жазылмайтын ісігі бар адамдарға, сондай-ақ қабақ қабынуы (блефарит) немесе розацеасы бар адамдарға тағайындалады.
Most cases of styes resolve on their own within one to two weeks, without professional care. People with styes should avoid eye makeup (e. g., eyeliner), lotions, and wearing contact lenses, since these can aggravate and spread the infection (sometimes to the cornea). People are advised not to lance the stye themselves, as serious infection can occur. Other antibiotics, such as chloramphenicol or amoxicillin may also be used. Chloramphenicol is used successfully in many parts of the world, but contains a black box warning in the United States due to concerns about aplastic anemia, which on rare occasions can be fatal. Antibiotics are normally given to people with multiple styes or with styes that do not seem to heal, and to people who have blepharitis or rosacea.
Іс-шаралар
Егер жылы компрестерді қолданғаннан кейін 48 сағат ішінде жазылу басталмаса, кесіп, дренаж жасалады. Медициналық қызметкерлер кейде тым қатты немесе мазасыз еменді тездетіп дренаждау үшін инемен ашады. Хирургиялық араласу – еменді емдеудің соңғы шарасы. Кез келген емге жауап бермейтін емендер әдетте хирургиялық жолмен алынады. Емен операциясын офтальмолог жүргізеді, әдетте жергілікті анестезия астында. Процедура көз қабағының ішкі немесе сыртқы бетіне кішкентай кесік жасаудан тұрады, емен сыртқа қарай бағытталған болса, тиісінше. Кесік жасалғаннан кейін, ірің безден шығарылады, ал жараны жабу үшін өте кішкентай тігістер қолданылады. Кейде алынған емен тері қатерлі ісігі болу мүмкіндігін анықтау үшін гистопатологиялық зертханаға жіберіледі.
Incision and drainage is performed if resolution does not begin in the next 48 hours after warm compresses are started. Medical professionals will sometimes lance a particularly persistent or irritating stye with a needle to accelerate its draining. Surgery is the last resort in stye treatment. Styes that do not respond to any type of therapies are usually surgically removed. Stye surgery is performed by an ophthalmologist, and generally under local anesthesia. The procedure consists of making a small incision on the inner or outer surface of the eyelid, depending if the stye is pointing externally or not. After the incision is made, the pus is drained out of the gland, and very small sutures are used to close the lesion. Sometimes the removed stye is sent for a histopathological examination to investigate possibility of skin cancer.
Альтернативтік медицина
2017 жылғы Кокрейн шолуында акупунктураның антибиотиктермен немесе жылы компрестермен салыстырғанда арпалысқа (гордеолға) көмектесетініне сенімділігі төмен дәлелдер табылды. Акупунктураны қалыпты еммен бірге қолдану арпалыстың жазылу мүмкіндігін арттыратынына да сенімділігі төмен дәлелдер бар болғанмен, зерттеулерде оң бақылау тобы болмағандықтан, немесе зерттеулер соқырландырылмағандықтан, немесе екеуі де болғандықтан плацебо немесе бақылаушының әсерін толығымен жоққа шығару мүмкін болмады.
A 2017 Cochrane review found low certainty evidence that acupuncture helps in hordeolum compared with antibiotics or warm compresses. There was also low certainty evidence that acupuncture plus usual treatment may increase the chance of hordeolum getting better, though they could not rule out placebo or observer effect, since the studies reviewed either had no positive control, were not blinded, or both.
Этимология
Stye сөзі (алғаш рет 17 ғасырда тіркелген) ықтималдана, 15 ғасырда тіркелген styany сөзінен кері жасалған, ол өз кезегінде styan және eye сөздерінен құралған. Ал styan сөзінің түбірі – көне ағылшын тіліндегі stīġend, яғни "көтерілу", одан шыққан stīgan етістігі "көтерілу" мағынасын білдіреді. Styan сөзінің ескі түрі бүгінде Ольстер шотланд тілінде қолданылады. "Шошқа қорасы" тіркесіндегі гомонимді sty сөзінің шығу тегі сәл өзгеше – ол көне ағылшын тіліндегі stiġ fearh сөзінен (fearh – "шошқа төлдері") шыққан. stiġ сөзі "зал" мағынасын білдіреді (стюард сөзімен салыстырыңыз), бұл ерте скандинав тілінен алынған қарыз сөз болуы мүмкін және жоғарыдағы stīgan сөзімен туыс болуы ықтимал. Латын тіліндегі синонимді сөз – hordeolum, ол hordeolus сөзінен туындаған, ол арпаға (hordeum) ұқсас болғандықтан осылай аталған. Чех тілінде stye – ječné zrno (ječmen – "арпа", zrno – "тұқым немесе дән"), неміс тілінде – Gerstenkorn ("арпа дәнегі"), еврей тілінде – שעורה (Сех о Ра – "арпа"), поляк тілінде – jęczmień ("арпа"), ал венгр тілінде – árpa ("арпа") деп аталады.
The word stye (first recorded in the 17th century) is probably a back formation from styany (first recorded in the 15th century), which in turn comes from styan plus eye, the former of which in turn comes from the old English stīġend, meaning "riser", from the verb stīgan, "to rise". The older form styan is still used in Ulster Scots today. The homonym sty found in the combination pigsty has a slightly different origin, namely it comes from the Old English stiġ fearh—fearh (farrow) is the Old English word for "piglet"—where stiġ meant "hall" (cf. steward), possibly an early Old Norse loanword, which could be cognate with the word stīgan above. The synonymous late Latin expression is hordeolum, a modulation of the word hordeolus, which is related to hordeum ("barley"), after its resemblance to a barleycorn. In Czech, a sty is called ječné zrno (from ječmen "barley" and zrno "seed or grain"); in German, it is called Gerstenkorn (barleycorn). In Hebrew it is called שעורה Seh oh Ráh ("barley"). In Polish it is called jęczmień ("barley"). In Hungarian it is called árpa ("barley").