Жоқ болған дала бизоны (Bison priscus) – Сібір мен Солтүстік Америкада өмір сүрген ежелгі бизон. Қазба қалдықтары арқылы зерттелген, қазіргі бизонның атасы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құрып кеткен сүтқоректілер түрі
Extinct species of mammal
Дала бизоны немесе дала визу (Bison priscus) – бизонның құрып кеткен түрі. Ол Соңғы плейстоцен дәуірінде Батыс Еуропадан Солтүстік Америкадағы шығыс Берингияға дейін кеңінен таралған. Бұл Солтүстік Америка бизондарының, тіпті қазіргі американ бизонының да ата-тегі. Үш хронологиялық түршесі ұсынылған: Bison priscus priscus, Bison priscus mediator және Bison priscus gigas.
The steppe bison or steppe wisent (Bison priscus) is an extinct species of bison. It was widely distributed across the mammoth steppe, ranging from Western Europe to eastern Beringia in North America during the Late Pleistocene. It is ancestral to all North American bison, including ultimately modern American bison. Three chronological subspecies, Bison priscus priscus, Bison priscus mediator, and Bison priscus gigas, have been suggested.
Эволюция
Степной бизон алғаш рет Орта плейстоцен дәуірінде шығыс Еуразияда пайда болды, содан кейін батысқа қарай, Батыс Еуропаға дейін тарады. Орта плейстоценнің соңында, шамамен 195 000 – 135 000 жыл бұрын, степной бизон Беринг мұхиты арқылы Солтүстік Америкаға көшіп өтті, солтүстік американдық эндемикалық бизон түрлерінің, соның ішінде ең ірі бизон – ұзын мүйізді *Bison latifrons* және кіші *Bison antiquus*-тың ата-тегі болды. Соңғысы қазіргі американдық бизонның түпкі тегі деп саналады. Степной бизон жалқауларында 180 сантиметрден аса биіктікке жететін, ал салмағы 1 тоннаға дейін болатын. Мүйіздерінің ұштары бір метрдей арақашықтықта болып, мүйіздердің өзінің ұзындығы жарты метрден асып түсетін. *Bison priscus gigas* – Еуразиядағы ең ірі бизон болып табылады. Бұл түр *Bison latifrons*-қа ұқсас болған, дене мөлшері мен мүйіздері жақын болған, мүйіздері бір-бірінен бір метрге дейін арақашықтықта болып, олар ұқсас мекендеу ортасын қалайтын. Степной бизон анатомиялық жағынан Еуропа бизонына (*Bison bonasus*) өте ұқсас болған, сондықтан толық қаңқасы болмаған жағдайда екеуін ажырату қиын. Екі түрдің араласуға мүмкіндігі болған; алайда олар генетикалық тұрғыдан да ерекшеленген, бұл араласудың сирек болғанын көрсетеді, мүмкін түрлердің экологиялық нишаларының бөлінуі нәтижесінде. Аляскадағы степной бизонның қаңқасы радиокөміртекпен сыналып, 5400 жыл бұрынғыға (шамамен б.з.д. 3450 жыл) жатса, Азиядағы Ангара өзенінің солтүстігіндегі *B. priscus*-тың қалдықтары б.з.д. 2550–2450 жылдарға жатса, степной бизонның және көптеген басқа мегафауна түрлерінің жоғалу себептері әлі де қызу талқыланып келеді, бірақ ірі жануарларға жасалған таңдау қазіргі заманғы адамдардың таралуы маңызды рөл атқарғанын көрсетеді.
The steppe bison first appeared during the mid Middle Pleistocene in eastern Eurasia, subsequently dispersing westwards as far as Western Europe. During the late Middle Pleistocene, around 195,000 135,000 years ago, the steppe bison migrated across the Bering land bridge into North America, becoming ancestral to endemic North American bison species, including the largest known bison, the long horned Bison latifrons, and the smaller Bison antiquus, the latter of which is thought to be ancestral to modern American bison. the steppe bison was over tall at the withers, reaching in weight. The tips of the horns were a meter apart, the horns themselves being over half a meter long. Bison priscus gigas is the largest known bison of Eurasia. This subspecies was possibly analogous to Bison latifrons, attaining similar body sizes and horns which were up to apart, and presumably favored similar habitat conditions. The steppe bison was also anatomically similar to the European bison (Bison bonasus), to the point of difficulty distinguishing between the two when complete skeletons are unavailable. The two species were close enough to interbreed; however they were also genetically distinct, indicating that interbreeding was in fact rare, possibly as a result of niche partitioning between the species. A steppe bison skeleton was radiocarbon dated to 5,400 years Before Present (c. 3450 BCE) in Alaska. B. priscus remains in the northern Angara River in Asia were dated to 2550 2450 BCE, The causes for the extinction of the steppe bison and many other primarily megafaunal species remain hotly debated, but the selectivity for large animals suggests that the spread of modern humans played a substantial role.
Ашылғандар
Дала бизондары үңгір өнерінде, әсіресе Алтамира және Ласко үңгірлерінде, сондай-ақ бизонның жәндік шағуын жалап тұрған бейнесінде кездеседі және табиғи мұздан сақталған күйде табылған. "Көк Бейб" – 1979 жылдың шілде айында Аляска штатының Фэрбенкс қаласының солтүстігінде табылған 36 000 жылдық еркек дала бизонының мумиясы. Мумияны алтын кеншісі байқап, оны "Көк Бейб" деп атады – "Бейб" дегені Пауль Буньянның мифтік алып өгізіне арналған, ол қар боранында мүйіздеріне дейін көміліп, көк түске енген (Көк Бейбтің көк түсті болуы вивианиттің – көк темір фосфатының көп бөлігін жабатын қабықшасынан туындаған). 2007 жылдың қыркүйек айының басында Цигихтчик маңында жергілікті тұрғын Шейн Ван Луон радиокөміртекпен анықталған шамамен 13 650 жыл бұрынғы дала бизонының өлексесін тапты. 2011 жылы Сибирдің Юкагир аймағында 9 300 жылдық мумия табылды. 2016 жылы Ресейдің Саха Республикасының солтүстігінде мұздаған құйрық табылды. Оның нақты жасы белгісіз болғанмен, сынақтар оның 8 000 жылдан кем емес екенін көрсетті. Ресей және Оңтүстік Корея ғалымдарынан құралған команда бұл үлгіден ДНК алып, оны болашақта клондауды ұсынды.
Steppe bison appear in cave art, notably in the Cave of Altamira and Lascaux, and the carving Bison Licking Insect Bite, and have been found in naturally ice preserved form. Blue Babe is the 36,000 year old mummy of a male steppe bison which was discovered north of Fairbanks, Alaska, in July 1979. The mummy was noticed by a gold miner who named the mummy Blue Babe – "Babe" for Paul Bunyan's mythical giant ox, permanently turned blue when he was buried to the horns in a blizzard (Blue Babe's own bluish cast was caused by a coating of vivianite, a blue iron phosphate covering much of the specimen). In early September 2007, near Tsiigehtchic, local resident Shane Van Loon discovered a carcass of a steppe bison which was radiocarbon dated to c. 13,650 cal BP. In 2011, a 9,300 year old mummy was found at Yukagir in Siberia. In 2016, a frozen tail was discovered in the north of the Republic of Sakha in Russia. The exact age was not clear, but tests showed it was not younger than 8,000 years old. A team of Russian and South Korean scientists proposed extracting DNA from the specimen and cloning it in the future.