Кіріспе
Джон Бевинс Мозант (ағылш. John Bevins Moisant; 1868 жылдың 25 сәуірі – 1910 жылдың 31 желтоқсаны) – американдық бизнесмен, революционер және авиацияның алғашқы дамуына үлес қосқан ұшқыш. Ол қала үстінен (Париж) және Англия арнасынан Парижден Лондонға дейін жолаушылар рейсін жасаған алғашқы пилот болды. Ол Moisant International Aviators атты әуе циркін құрды. Мозант авиациялық мансабын Сальвадордағы бизнес кәсіпкерлігінен түскен табыстармен қаржыландырды, онда ол 1907 және 1909 жылдары президент Фигероаға қарсы екі сәтсіз төңкеріс және төңкеріс әрекеттерін ұйымдастыруға тырысты. Ұшқыш болғаннан кейін бірнеше ай өткен соң, Мозант 1910 жылғы Мишлен кубогы үшін жарыс кезінде Луизиана штатының Нью-Орлеан қаласының батысындағы бір далада ұшағынан құлап қайтыс болды. Оның ұшағы құлаған жері қазіргі Луи Армстронг атындағы Нью-Орлеан халықаралық әуежайының орнында, ал әуежай бастапқыда оның құрметіне Мозант алаңы деп аталған.
John Bevins Moisant (April 25, 1868 – December 31, 1910) was an American aviator, aeronautical engineer, flight instructor, businessman, and revolutionary. He was the first pilot to conduct passenger flights over a city (Paris), as well as across the English Channel, from Paris to London. He co founded an eponymous flying circus, the Moisant International Aviators. Moisant funded his aviation career with proceeds from business ventures in El Salvador, where he had led two failed revolutions and coup attempts against President Figueroa in 1907 and 1909. Only months after becoming a pilot, Moisant died after being ejected from his airplane over a field just west of New Orleans, Louisiana, where he was competing for the 1910 Michelin Cup. The site of his crash is the location of Louis Armstrong New Orleans International Airport, which was originally named Moisant Field in his memory.
Ерте өмір
Ол Иллинойс штатының Л'Эрабле қаласында Медар Мозант (1838–1887) пен Жозефин Фортье (1841–1901) отбасында дүниеге келді. Әкесі Санкт-Сиприан де Лериден, екеуі де француз-канад иммигранттары болған. Оның бауырлары: Джордж Мозант (1866–1927); Энн Маргарита Мозант (1877–1957); Матильда Мозант (1878–1964), ол ұшқыш куәлігін алған екінші американдық әйел; Альфред Дж. Мозант (1862–1929); Луиза Жозефина Мозант (1882–1957); және, мүмкін, Юнис Мозант (1890–?), ол Иллинойста туған. Альфред пен Матильда да авиаторлар болған.
Сальвадор
1896 жылы ол және оның бауырлары Сальвадорға көшіп, отбасы үшін үлкен табыс әкелген қант қамысы плантацияларын сатып алды. 1909 жылы Никарагуа президенті Хосе Сантос Зелая Джоннан Францияға барып, ұшақтарды зерттеуді сұрады.
Ертедегі авиациялық техника
Джон Мозант 1909 жылы авиация саласына хобби ретінде, 1909 жылдың тамызында Францияның Реймс қаласында өткен Grande Semaine d'Aviation de la Champagne авиашоуына қатысқаннан кейін енді. 1909 жылдың тамызынан 1910 жылға дейін ол екі ұшақты жобалап және құрастырды, ресми түрде лицензия алған пилот болмас бұрын. Оның алғашқысы Moisant Biplane, сондай-ақ "L'Ecrevisse" деп белгілі, ол Францияның Париж қаласындағы Issy les Moulineaux қаласында салынған. Moisant Clément Bayard компаниясынан жалдаған жұмысшылармен толығымен алюминий мен болаттан жасалған бұл тәжірибелік ұшақ әлемдегі алғашқы металл ұшақ болды. Бұл ұшақ 1910 жылдың ақпанында аяқталды; Moisant бипланының алғашқы рейсі және Мозанның алғашқы ұшуы, шектеулі уақытқа 90 футқа көтерілгеннен кейін апатқа ұшырады. Мозанның 1910 жылдың қаңтарында басталған екінші жобасы Moisant Monoplane ұшағын жасауға әкелді, ол "Le Corbeau" деп аталды және ішінара "L'Ecrevisse" ұшағының қалдықтарынан құрастырылды. Бұл баламалы конструкция жерде тік тұруда қиындықтарды тудырды және ешқашан ұшырылмады.
Францияда оқыту
1910 жылдың көктемінде Мозан Франциядағы Пиреней Атлантика департаментіндегі Пау қаласында Луи Блерио басқарған Блерио мектебінде төрт ұшу сабағын алды, осылайша оның қысқа, бірақ даңқты ұшқыш мансабы басталды. Кейін Мозан Францияның Аэро клубынан ұшқыш куәлігін алды, оны Америка Аэро клубына ауыстырып, АҚШ-та тіркелген он үшінші ұшқыш атанды.
Кәсіпкерлік: "Мозант" халықаралық авиаторлары
Ол ағасы Альфред Мозантпен бірге Moisant International Aviators атты ұшатын цирк құрды, олар Америка Құрама Штаттары, Мексика және Куба бойынша түрлі шаралармен гастрольдеп, әдемі әуе көрсетілімдерін ұсынды. Бастапқыда Джон Мозант Чарльз К. Гамильтон, Рене Саймон, Рене Барьер, Дж. Дж. Фрисби, К. Аудемарс және Ролан Гаррос сияқты ұшқыштармен бірге бұл көрсетілімдерге қатысты.
Өлім
Мозант 1910 жылғы 31 желтоқсанда таңертең Луизиана штатының Хараран қаласының жанындағы әуе апатынан қаза тапты. Ол 1910 жылғы Мишлен кубогын жеңіп алуға және жылдың ең ұзақ сақталған ұшуы үшін 4000 долларлық жүлде алуға дайындық ретінде ұшу жасап жатқан болатын. Нью-Орлеан қаласының шекарасынан шамамен 6 шақырым қашықтықта орналасқан Харахан әуежайына қонуға тырысқанда, Мозант күрт жел соғып, көрермендердің алдында Blériot XI монопланынан құлап кетті. Ол шамамен 25 фут (7.6 метр) биіктіктен жерге құлап, басымен жерге тиіп, мойнын сындырды. Көзі тірі екені байқалды, Мозанттың денесі дереу жақын маңдағы теміржол вагонына салынып, қалаға жеткізілді, онда оның қаза болғаны расталды. Сол күні ұшқыш Арч Хокси де Лос-Анджелестегі ұқсас апаттан қаза тапты. Cessna, сол кездегі даулы концепцияны Мозант қолдағанмен алға жылжыта отырып, Америка Құрама Штаттарында монопландарды жақтаушылардың бірі болды. Кейбір тарихи мәліметтерге сәйкес (кейіннен Cessna өзі жоққа шығарған), Cessna Нью-Йорктегі Queen Aeroplane Company компаниясына барып, олардың зауытында бір ай жұмыс істеп, Bleriot типті монопландарды құрастыру өнерін үйренген. Осы мәліметтерге сүйенсек, Мозант қаза тапқанда, Cessna Queen / Bleriot фюзеляжын сатып алған, ол Мозант үшін Queen зауытында құрастырылып жатқан еді – және ол Cessna-ның алғашқы ұшағының негізіне айналды.
Моасант өрісі
Луизиана штатының Нью-Орлеан халықаралық әуежайы бастапқыда оның құрметіне Мозант Филд деп аталды, бірақ кейіннен Луи Армстронг Нью-Орлеан халықаралық әуежайы деп өзгертілді. Әуежай "Мозант мал шаруашылығы" деген сөзден шыққан деп саналатын "MSY" идентификаторын сақтап келеді және Мозанттың қаза болған ұшақ апаты орнынан бірнеше шақырым қашықтықта, Кеннер қаласының шетінде орналасқан.