Кіріспе

Британдық армияның бұрынғы офицері және жалдамалы Симон Фрэнсис Манн (26 маусым 1952 жылы туған) – британдық жалдамалы және SAS-тің бұрынғы офицері. Ол Сандхерстте офицерлік білім алып, шотланд гвардиясына кірген. Кейін ол SAS құрамына өтті. Әскери қызметтен кейін 1996 жылы бұрынғы шотланд гвардиясының полковнигі Тим Спайсермен бірге Sandline International компаниясын құрды. Sandline көбінесе Ангола және Сьерра-Леонеде жұмыс істеді, бірақ Папуа-Жаңа Гвинея үкіметімен жасалған келісім-шарт «Sandline ісі» деп белгілі болған үлкен жағымсыз әдіс-қолға түсті. 2004 жылдың 7 наурызында Манн Экваториалдық Гвинеядағы 2004 жылғы төңкеріс талпынысына жетекшілік еткен деп айыпталды. Ол 64 басқа жалдамалымен бірге Зимбабве полициясы тарапынан Хараре әуежайында ұсталды. Зимбабведе ол төрт жылдық жазасының үш жылын өтеді, ал Экваториалдық Гвинеяда 34 жыл мен төрт айлық жазасының екі жылдан азын өтеді.

Ерте өмір

Саймон Маннның әкесі, Джордж, 1940 жылдардың аяғында Англия крикет командасының капитаны болды және 1979 жылы жабылып қалған Уотни Манн сыра қайнату империясының үлесіне мұрагер болды. Ол Grand Metropolitan компаниясымен сатып алынды (1997 жылы Гиннеспен бірігуі нәтижесінде Diageo plc болды). Оның анасы Маргарет Оңтүстік Африкалық болған.

Әскери мансап

Итон колледжін аяқтағаннан кейін Манн Сэндхерстте офицерлік дайындықтан өтті және 1972 жылғы 16 желтоқсанда Шотландия гвардиясына кірісті. 1976 жылға қарай ол лейтенант шеніне ие болды. Кейіннен ол SAS-қа мүше болып, 1985 жылы әскерден шығар алдында Кипр, Германия, Норвегия және Солтүстік Ирландияда қызмет етті. Ол Персид шығанағы соғысына резервист ретінде ерікті болып қатысты.

Атқарушылық нәтижелер

Кейін Манн компьютерлік қауіпсіздік саласына қадам басты, бірақ Перс шығанағындағы әскери қызметінен қайтқаннан кейін бұл салаға деген қызығушылығы азайды және ол Тони Бэкингемпен жұмыс істеу үшін мұнай өнеркәсібіне өтті. Бэкингемнің де әскери тәжірибесі болған, ол Канадалық мұнай фирмасына жұмысқа тұрудан бұрын Солтүстік теңізде мұнай саласында су астында жұмыс істеген. 1993 жылы Анголадағы ЮНИТА көтерілісшілері Сойо портын басып алып, мұнай нысандарын жапты. Жозе Эдуардо дос Сантос басқаратын Ангола үкіметі портты қайта басып алу үшін жалдамалы әскерлерді іздеді және осы кезде өзінің компаниясын құрған Бэкингемнен көмек сұрады.

Sandline International халықаралық компаниясы

Манн 1996 жылы бұрынғы шотланд гвардиясының полковнигі Тим Спайсермен бірге Sandline International компаниясын құрды. Компания көбінесе Ангола және Сьерра-Леонеде жұмыс істеді, бірақ 1997 жылы Sandline компаниясы Папуа-Жаңа Гвинея үкіметінен Бугенвиль аралындағы көтерілісті басуға тапсырма алды. Осы оқиға компанияға халықаралық деңгейде танымал болды, бірақ Sandline ісіне байланысты көптеген жағымсыз жариялымдар пайда болды. Sandline International 2004 жылғы 16 сәуірде компанияның қызметін тоқтату туралы хабарлады. "Today" бағдарламасына берген сұхбатында Манн Анголадағы операциялардың 10 миллион фунт стерлингтен астам пайда әкелгенін мәлімдеді.

Экваториалдық Гвинеядағы төңкеріс әрекеті

2004 жылдың 7 наурызында Манн пен тағы 69 адам Зимбабведе ұсталды, олардың Боинг 727 ұшағын қауіпсіздік күштері Хараре әуежайында тоқтаған кезде 100 000 фунт стерлингтік қару-жарақ және жабдықтармен жүктеуге тырысқанда ұстады. Олар елдің иммиграциялық, қару-жарақ және қауіпсіздік заңдарын бұзғандығы үшін айыпталып, кейін Экваториалдық Гвинеяда төңкеріс жасауға тырысқандары үшін айыпталды. Осы уақытта Экваториалдық Гвинеяда сегіз күдікті жалдамалы әскер ұсталды, олардың бірі кейін түрмеде қайтыс болды. Манн және басқалары Экваториалдық Гвинеяға емес, Конго Демократиялық Республикасына алмаз кендерін күзету үшін ұшып бара жатқандарын мәлімдеді. Манн мен оның әріптестері Зимбабведе сотталды, ал 27 тамызда Манн төңкеріс жасауға әрекеттенгені үшін кінәлі деп танылды және 7 жылға бас бостандығынан айырылды. Қалған 66 адам ақталды. 2004 жылдың 25 тамызында Ұлыбританияның бұрынғы премьер-министрі Маргарет Тэтчердің ұлы, сэр Марк Тэтчер Оңтүстік Африканың Кейптаун қаласындағы үйінде ұсталды. Кейіннен ол (келісім бойынша) төңкеріс жоспарына салғысыздан қаржылық көмек көрсеткені үшін кінәсін мойындады. Экваториалдық Гвинеяда ұсталған жалдамалы әскердің 14 адамы 34 жылға түрмеге кесілді. Алдынғы сақшылардың арасында Ник дю Тойт болды, ол Маннның оны Тэтчермен таныстырғанын мәлімдеді. Кейінгі тергеулер Манннің қаржылық есептерінде дю Тойтке үлкен сомада ақша аударылғанын, сондай-ақ белгісіз және іздеуге келмейтін көзден шамамен 2 миллион АҚШ доллары түскенін көрсетті. 10 қыркүйекте Манн жеті жылға бас бостандығынан айырылды. Оның серіктері иммиграциялық заңдарды бұзғаны үшін бір жылға, ал екі ұшқышы 16 айға сотталды. Ұшақтағы Боинг-727 ұшағы және ұшақта табылған 180 000 АҚШ доллары тәркіленді.

Экспозиция

Маннның досы Найджел Морган, Оңтүстік Африканың құпия қызметімен жеке байланыстарымен белгілі болған, құпия жоспар туралы білімін Оңтүстік Африка билігіне сатты деген күдік туды. Журналист Адам Робертс Морганның төңкерісті қолдаушы да, сонымен бірге үкіметтік агент те болған ерекше жағдайда болғанын, ал Манн Морганның хабаршы ретінде әрекет ететінін білгенін, бірақ Оңтүстік Африка үкіметінің бұл жайтқа қызығуын білу үшін осылай істегенін айтты. Академик Р. В. Джонсонның пікірінше, 19 ақпан күні Манн жасаған әрекет – Замбияда кездесуге дайын тұрған ұшақ құс соғып, құлап кеткендіктен сәтсіз аяқталған – Оңтүстік Африка барлау қызметінің дүркі-шаңқалы жағдайының салдарынан ғана Полокване әуежайынан көтерілуге мүмкіндік алған. Ол Морганның Оңтүстік Африка арнайы күштерінің ветераны, президент Теодоро Обианг Нгуэманың қауіпсіздік жөніндегі кеңесшісі Йохан Смитпен жеке және кәсіби байланыста болғанын, ал бірінші сәтсіз әрекеттен кейін президент Табо Мбекиге хабарлап, ол өз кезегінде Роберт Мугабе үкіметін хабардар еткенін атап көрсетті. 2008 жылдың 30 қаңтарында Манн сот шешіміне Зимбабве Жоғарғы сотына шағымдануға тырысты. Келесі күні Манн Экваториальдық Гвинеяға құпия түрде депортацияланды, бұл оның адвокаттарының Жоғарғы сотқа шағымдану мүмкіндігін жою үшін экстрадиция жеделдетілді деген мәлімдемесіне әкелді. Экваториальдық Гвинеяда Манн Африкадағы ең танымал түрмелердің бірі – Блэк-Бич түрмесіне қамалды, ол көбінесе қатыгездікпен байланысты қарастырылады.

Ұлыбритания парламентарийлерінің жауабы

Маннның жағдайына қатысты алаңдаушылықты Зимбабведе тұтқындалған жылы Ұлыбритания Парламентіне үш консервативті парламент мүшесі білдірді. Экваториалдық Гвинея үкіметі оның экстрадициясын сұрағаннан кейінгі екі жыл ішінде Консервативті партияның тағы үш депутаты жазбаша сұрақтар жолдады. Оның күрт экстрадициясы ең көп реакцияны тудырды. Джулиан Льюис Парламентте былай деді: "Осы позицияны талқылау кезінде тағы үш консервативті депутат қолдады. Төртіншісі жазбаша сұрақтар берді. 2008 жылдың 6 ақпанында Симон Маннға қолжеткізе алған АҚШ әкімшілігі "оның қауіпсіз оралуын қамтамасыз ету үшін" өз ықпалын қолдануды сұрады. Ұлыбританияның ресми өкілдеріне оған 2008 жылдың 12 ақпанында қолжеткізілді. Лейборист және басқа партиялар Манн мен басқаларға көп мән бермеді. Консервативті партиядан басқа Парламентте оның жайында сұрақ қойған жалғыз депутат Винс Кейбл болды, алайда түрмедегі жағдайына қатысты ерте күндік ұсынысқа бірнеше партия қолдау көрсетті. 2008 жылдың 8 наурызында Ұлыбританиядағы Channel 4 телеарнасы Маннмен сұхбатты көрсетуге заңдық күресте жеңіске жетті, онда ол британдық саяси тұлғаларды, оның ішінде министрлерді, төңкеріс жоспарына тікелей келісім берді деп айыптады. Ол куәліктерде Экваториалдық Гвинея президентін құлатуға жасалған сәтсіз әрекетке әкелген оқиғалар туралы ашық айтты. 2008 жылдың 7 шілдесінде Эквато-Гвинея соты Маннды 34 жылдан астам мерзімге бас бостандығынан айырды.

Электрондық хаттар мен жарияланбаған естеліктерді жариялау

2024 жылы Манн The Daily Telegraph газетіне электрондық хаттар мен жарияланбаған мемуарларын ұсынып, қосымша мәліметтер берді. Төңкеріс талпынысының 20 жылдығына арналған мақала газетте жарияланды.

Халықтық ақпарат құралдарында

2002 жылы Манн Гранада теледидарының "Қанды жексенбі" драмасында парашют полкінің подполковнигі Дерек Уилфорд рөлін ойнады, бұл Пол Гринграс түсірген Қанды жексенбі оқиғаларының көркемделіп бейнеленген нұсқасы. Экваториальдық Гвинеяда жоспарланған төңкеріс туралы Джон Фортуна жазған "Төңкеріс!" фильмінде айтылады. Манн рөлін Джаред Харрис, ал Марк Тэтчер рөлін Роберт Батерст ойнайды. Фильм 2006 жылғы 30 маусымда BBC Two арнасында және 2008 жылғы 21 қаңтарда Австралияның ABC арнасында көрсетілді. Манн 2009 жылғы тамызда PBS-тің Wide Angle арнасында көрсетілген "Бір төңкеріс туралы" деректі фильмінде түрмеден берген сұхбатында баяндалды.

Мемуарлары

Маннның "Cry Havoc" атты естеліктері 2011 жылы жарық көрді, сын-пікірлер қарама-қайшы болды.