Кіріспе

Яковлев УТ-1 – 1937 жылдан 1940-жылдардың соңына дейін Кеңес Әуе күштерінде пайдаланылған бір орындық оқу-жаттығу ұшағы.

Даму

Яковлев UT 1 ұшағын Александр Сергеевич Яковлев басқаратын команда бір орындық, күрделі жаттығу және акробатикалық ұшақ ретінде жобалады. Алғашқы прототипі, AIR 14 деп белгіленген, 1936 жылдың басында ұшырылды. AIR 14 – төмен қанатты, кішкентай моноплан, бекітілген дөңгелекті шассисі, дәнекерленген болаттан жасалған фюзеляжы және ағаштан жасалған қанаттары бар болатын. Бірқатар өзгерістерден кейін AIR 14 өндіріске қабылданды. Басқа да жақсартулармен қатар, 75 кВт (100 а.к.) қуаты бар Швецов М 11 радиальды қозғалтқышы, күштірек 86 кВт (115 а.к.) қуаты бар М 11Г қозғалтқышымен ауыстырылды. Ұшақ UT 1 (учебное тренировочное, бастапқы/күрделі жаттығу ұшағы) деген атау алды. Бұл атауға қарамастан, ол бастапқы жаттығуға жарамды емес еді. UT 1, UT 2 және I 16 сияқты истребительдер арасындағы көпір ретінде қолданылды. Оны ұшу оңай болған жоқ, нақты басқаруды қажет етті, осылайша қарапайым жаттығу ұшақтары мен маневрлеуге қолайлы, бірақ ұшуы қиын I 16 арасындағы идеалды кезеңді құрады. 1939 жылы ұшақтың басқаруын жақсарту үшін қозғалтқыш 26 см (10 дюйм) алға жылжытылды. Өндіріс барысында 112 кВт (150 а.к.) қуаты бар M 11E қозғалтқышы да пайдаланылды. Кеңес ұшқыштары Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін UT 1 ұшағымен бірнеше рекордты жасады, оның кейбіреулері гидроұшақ нұсқасымен жасалған. 1936 жылдың желтоқсаны мен 1940 жылдың желтоқсаны аралығында барлығы 1241 ұшақ салынды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1941 жылдан бастап, UT 1 барлау үшін де қолданылды. Кейбіреулері қанат астына орнатылған пулеметтермен немесе тіпті екі басқарылмайтын ракетамен жабдықталғаннан кейін, импровизацияланған соғыс машинасы ретінде пайдаланылды. 1942 жылдың ақпан айында шамамен 50 UT 1 ұшағы мастерханаларда екі пулемет және екі төрттік ракетамен жабдықталған, УТ 1Б (УТ 1б) жер шабуылына арналған ұшақтарға айналдырылды. Олар Севастополь мен Кавказдағы Қара теңіз флоты авиациясында қолданылды. 1942 жылдың желтоқсан айында аман қалғандары қарусыздандырылды.