Кіріспе

Киевтің ұлы князі (1093–1113)

Святополк II Изиаславич (8 қараша 1050 – 16 сәуір 1113) – 1093 жылдан 1113 жылға дейін Киевтің ұлы князі болды. Ол аса танымал ханзада болған жоқ, және оның билеу кезеңі Владимир Мономахпен үздіксіз қарсыласумен белгіленді.

Ерте өмір

Святополк Изиаслав Ярославичтің әйелінен туған ұлы еді. Ағасы Ярополк тірі болғанда, Святополк Киев тағына талапкер деп есептелмеді. 1069 жылы ол Полоцк қаласына жіберілді, бұл қаланы әкесі жергілікті билеуші Всеславтан қысқа мерзімге басып алған еді, содан кейін он жыл (1078-88) Новгородты басқарды. Ағасы қайтыс болған соң, ол оның орнын басып, Туровты иеленді, ол 17 ғасырға дейін оның ұрпақтарының меншігінде болды.

Билік

1093 жылы Всеволод Ярославич қайтыс болғаннан кейін, басқа князьдер Святополкты ұлы князьдің үлкен ұлы деп мойындады және Киев тағына отыруға рұқсат берді. Владимир Мономах ұйымдастырған князьдік құрылтайларға қатысқанмен, кейде оны рурикід князьдері арасындағы араздық соғыстарды қоздырды деген айып тағылады. Мысалы, ол туысы Давид Волынский және күйеу баласы Болеслав III Қысыққа қатысып, Галиция князьдерінің бірін тұтқындап, көзін жойды. Ол қыпшақтарға қарсы Владимир Мономахпен бірнеше жорыққа қатысты, бірақ Стюгна өзені шайқасында (1093) жеңілді. Сол жылы Святополк тағы қыпшақтармен шайқасып, жеңілді, одан кейін олар оғыз түркілерінің Торческ елді мекенін қиратты. 1096 жылы Чернигов князі Олег I-ді орыс келісіміне мәжбүрлеу үшін Святополк жерлерін қорғаусыз қалдырды. Оның қайын атасы Тугорхан Переяславльді шапты, ал куман ханы Боняк Киевке дейін шабуыл жасап, Берестовоны қиратты және Клов, Видубичи және Киевтік Ыстық су монастырьларын тонады. Тугорхан Переяславльді шапқанда қаза тапты, сондықтан Святополк оны Киевке жерледі. 1111 жылы Святополк пен Владимир II Сальница шайқасында әскерге басшылық етті, онда олар Сальница (жазбалардағы өзен) өзенінде куман әскерін жеңді. Бұл шайқас болған жер қазіргі Изиум қаласынан табылған болуы мүмкін. Святополктің христиандық есімі Михаил болғандықтан, ол Киевтегі Михаил монастырын безендіруге көмектесті, ол қазірге дейін Алтын шатыр деп аталады. Қазіргі кезде "Бастапқы жылнама" деп танылатын тарихты монах Нестор Святополк билігінде жазды.

Неке және балалар

Святпольд ең алдымен Богемия ханшайымына (Премыслидтер әулеті) үйленді, ол, мүмкін, герцог Спытниев II-нің қызы болған. Олардың үш баласы болды: Збыслава, 1102 жылдың 15 қарашасында Польша патшасы Болеслав III-ке тұрмысқа шықты. Предослава, 1104 жылдың 21 тамызында Венгрия князі Альмосқа үйленді. Оның тағдыры көп белгілі емес. Ярослав (1123 жылы қайтыс болды), Волынь және Туров князі, үш рет үйленді: поляк-мажар Софияға (Владислав I Германның қызы және оның екінші әйелі Юдит Швабиялық) және Киев князьдеріне. Ярославтың ерте қайтысынан кейін оның ұрпақтары Киев тағына деген құқығын жойды және Туров пен Пинскіге қанағат етуге мәжбүр болды. Екіншіден, 1094 жылы Святополк Тугорханның қызы Оленаға үйленді. Олардың төрт баласы болды: Анна (1136 жылы қайтыс болды), Черниговтан келген Святослав Давыдычқа тұрмысқа шықты, ол оның өлімінен кейін монах болып, кейін Черниговтың қасиетті Николай Святослав Давыдычы атанды. Мария, Вроцлав кастеляны және Польша палатині Петр Влостовичке тұрмысқа шықты. Брячислав (1104–1127), 1118 жылы Ярославты Туров князі (1118–1123) лауазымынан тайдырған болуы мүмкін. Изиаслав (1127 жылы қайтыс болды), 1123 жылы Туров князі болған болуы мүмкін. 1104 жылы Святополк үшінші рет Барбара Комнинаға үйленді. Кейбір дереккөздерде Святополктың заңды емес ұлы Мстислав болды деп айтылады, ол 1095–1097 жылдары Новгород Северскіге, ал кейін 1097–1099 жылдары Волыньға билік етті. Мстислав кейіннен Володымир-Волынскіде өлтірілді.