Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Киевтің ұлы князі 1125-1132 жылдар аралығында Мстислав I Владимирович Мономах (; христиан аты: Федор; 1076 жылдың ақпан айы – 1132 жылдың 14 сәуірі), сондай-ақ Ұлы Мстислав деп те аталады, 1125 жылдан өліміне дейін, 1132 жылға дейін Киевтің ұлы князі болды. Ол қайтыс болғаннан кейін мемлекет жылдам түрде бақталастық княздықтарға ыдырады. Ол Владимир II Мономахтың Уэссекстік Гытадан туған үлкен ұлы. Ол скандинавиялық сагаларда әкесінің атасы Англияның Харольд II-сіне сілтеме жасау үшін Харальд деген атпен маңызды тұлға ретінде бейнеленеді.
Grand Prince of Kiev from 1125 to 1132
Mstislav I Vladimirovich Monomakh (; Christian name: Fedor; February 1076 – 14 April 1132), also known as Mstislav the Great, was Grand Prince of Kiev from 1125 until his death in 1132. After his death, the state began to quickly disintegrate into rival principalities. He was the eldest son of Vladimir II Monomakh by Gytha of Wessex. He is figured prominently in the Norse Sagas under the name Harald, to allude to his grandfather, Harold II of England.
Өмірбаян
Мстислав Туров қаласында дүниеге келген. Әкесінің мұрагері ретінде, ол 1088 жылдан 1093 жылға дейін Новгородта, ал (Ростовтағы қысқа мерзімді биліктен кейін) 1095 жылдан 1117 жылға дейін билік жүргізді. Содан кейін ол Мономахтың Белгород Киевскийдегі серігі болды және оның қайтысынан кейін Киев тағына ие болды. Ол Новгородта көптеген шіркеулер салды, олардың ішінде Әйгілі Николай соборы (1113) және Әйгілі Антоний монастырының соборы (1117) бүгінгі күнге дейін сақталған. Кейіннен ол Киевте маңызды шіркеулер, әсіресе Берестоводағы отбасылық бейіті мен Подолдағы Құдай анасының көтерілу шіркеуін тұрғызды. Мстиславтың өмірі Половцымен (1093; 1107; 1111; 1129), эстондықтармен (1111; 1113; 1116; 1130), литвалықтармен (1131) және Полоцк княздығымен (1127; 1129) үздірілмейтін соғыстарда өтті. 1096 жылы ол өзінің інісі Олег Черниговты Колокса өзенінде жеңіп, оның және оның ұрпақтарының арасындағы ғасырлар бойғы антагонизмнің негізін қалады. Мстислав біртұтас Русь мемлекетінің соңғы билеушісі болды, ал ол қайтыс болғанда, жылнамашы айтқандай, "Русь жері тілге келмейтіндей жарылды". Ол 55 жасында Киевте қайтыс болды. Ол Киев князі (1132) Мстислав Федор ретінде православие шіркеуінің қасиетті әулиесі болып саналады және 15 сәуірде еске алынады. Оның қайтысынан кейін мемлекет жылдам ыдырай бастады. Мономах қайтыс болған кезде князьдік отбасында Мономаховичтер мен Ольговичтер деген екі негізгі топ болды, бірақ отбасы өрістеген сайын, ол көптеген жергілікті тармақтар мен кіші тармақтарға бөлінді.
Mstislav was born in Turov. As his father's future successor, he reigned in Novgorod from 1088 to 1093 and (after a brief stint at Rostov) from 1095 to 1117. Thereafter, he was Monomakh's co ruler in Belgorod Kievsky, and inherited the Kievan throne after his death. He built numerous churches in Novgorod, of which St. Nicholas Cathedral (1113), and the cathedral of St Anthony Cloister (1117) survive to the present day. Later, he would also erect important churches in Kiev, notably his family sepulchre at Berestovo and the church of the Assumption of the Mother of God in Podol. Mstislav's life was spent in constant warfare with the Cumans (1093; 1107; 1111; 1129), Estonians (1111; 1113; 1116; 1130), Lithuanians (1131), and the princedom of Polotsk (1127; 1129). In 1096, he defeated his uncle Oleg of Chernigov on the Koloksha River, thereby laying foundation for the centuries of enmity between his and Oleg's descendants. Mstislav was the last ruler of the united state of Rus', and upon his death, as the chronicler put it, "the land of Rus was torn apart". He died in Kiev, aged 55. He is a canonised saint of the Orthodox Church as St. Mstislav Theodore, prince of Kiev (1132), and is commemorated on April 15. After his death, the state began to quickly disintegrate. At the time of Monomakhs's death, there had been only two main groups in the princely family, the Monomakhovichi and Olgovichi, but as the family proliferated, it broke up into a number of local branches and sub branches.