Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Соло фортепианоға арналған музыкалық форма, "Фортепиано сонатасы" деп аталатын шығармалар.
Form of music for solo piano
compositions titled "Piano Sonata"
Фортепиано сонатасы – соло фортепиано үшін жазылған соната. Фортепиано сонаталары көбінесе үш немесе төрт бөлімнен тұрады, бірақ кейбір сонаталар бір бөлімнен (Скарлатти, Лист, Скриабин, Медтнер, Берг) тұрады, ал кейбіреулері екі бөлімнен (Хейдн, Бетховен) тұрады. Бес бөлімнен (Брамстың үшінші фортепиано сонатасы, Чернидің №1 фортепиано сонатасы) немесе одан да көп бөлімдерден тұратындары да бар. Бірінші бөлім әдетте соната формасында жазылады.
A piano sonata is a sonata written for a solo piano. Piano sonatas are usually written in three or four movements, although some piano sonatas have been written with a single movement (Scarlatti, Liszt, Scriabin, Medtner, Berg), others with two movements (Haydn, Beethoven), some contain five (Brahms' Third Piano Sonata, Czerny's Piano Sonata No. 1) or even more movements. The first movement is generally composed in sonata form.
Барокколық клавиатуралық соната
Барокко дәуірінде "соната" термині көбінесе соната да чиезаға (шіркеу сонатасы) немесе соната да камераға (камералық соната) сілтеме жасады, екеуі де түрлі аспаптарға арналған сонаталар болатын (әдетте бір немесе бірнеше скрипка және бассо континуо). Көптеген композиторлардың арасында клавишті сонаталар көбінесе назарсыз қалды. Доменико Скарлаттидің 500-ден астам сонаталары Барокко дәуірінің клавишті сонатасының белгісі болды, бірақ олардың көпшілігі Скарлаттидің өмірінде жарияланбады. Бұл сонаталардың көп бөлігі бір бөлімді қос формада, екі бөлімі де бірдей темпте және бірдей тақырыптық материалды қолданады. Бұл сонаталар өздерінің техникалық қиындығымен және музыкалық және формальды шеберлігімен бағаланады. Скарлаттидің сонаталарында испан халық музыкасының әсері анық байқалады. Клавишті сонаталардың басқа авторларына (көбінесе екі немесе үш бөлімде жазылған) Марчелло, Джустини, Дюранте және Платти жатады. Бахтың танымал Итальяндық концерті, аты айтылғанмен, клавишті соната ретінде де қарастырылуы мүмкін.
In the Baroque era, the use of the term "sonata" generally referred to either the sonata da chiesa (church sonata) or sonata da camera (chamber sonata), both of which were sonatas for various instruments (usually one or more violins plus basso continuo). The keyboard sonata was relatively neglected by most composers. The sonatas of Domenico Scarlatti (of which there are over 500) were the hallmark of the Baroque keyboard sonata, though they were, for the most part, unpublished during Scarlatti's lifetime. The majority of these sonatas are in one movement binary form, both sections being in the same tempo and utilizing the same thematic material. These sonatas are prized for both their technical difficulty and their musical and formal ingenuity. The influence of Spanish folk music is evident in Scarlatti's sonatas. Other composers of keyboard sonatas (which were primarily written in two or three movements) include Marcello, Giustini, Durante and Platti. J. S. Bach's popular Italian Concerto, despite the name, can also be considered a keyboard sonata.
Классикалық дәуірдегі фортепиано сонаталары
XVII ғасырдағы түрлі композиторлар пернетақталық шығармаларын «Соната» деп атағанмен, «фортепиано сонатасы» термині нақты мағынаға және ерекше формаға классикалық дәуірде ғана ие болды, ол кезде фортепиано бұрынғы клавесинді ығыстырып, соната формасы музыкалық композицияның негізгі принципі ретінде маңызға ие болды. Классикалық дәуірдің белгілі композиторлары – әсіресе Йозеф Хайдн, Муцио Клементи, Вольфганг Амадей Моцарт және Людвиг ван Бетховен көптеген фортепиано сонаталарын жазды. Муцио Клементи 110-нан астам фортепиано сонатасын жазған. Ол «Пианофортенің әкесі» деп белгілі. Клементидің 2-опусы – нағыз алғашқы фортепиано сонатасы. Франц Шуберт, одан әлдеқайда жас болса да, көптеген шығармалар жазды. Людвиг ван Бетховеннің 32 сонатасы, оның ішінде танымал «Патэтикалық соната» және «Айшығының сонатасы» пианино сонатасының қақпасы саналады.
Although various composers in the 17th century had written keyboard pieces which they entitled "Sonata", it was only in the classical era, when the piano displaced the earlier harpsichord and sonata form rose to prominence as a principle of musical composition, that the term "piano sonata" acquired a definite meaning and a characteristic form. All the well known Classical era composers, especially Joseph Haydn, Muzio Clementi, Wolfgang Amadeus Mozart, and Ludwig van Beethoven, wrote many piano sonatas. Muzio Clementi wrote more than 110 piano sonatas. He is well known as "The Father of the Pianoforte". Clementi's Opus 2 was the first real piano sonata composed. The much younger Franz Schubert also wrote many. The 32 sonatas of Ludwig van Beethoven, including the well known Pathétique Sonata and the Moonlight Sonata, are often considered the pinnacle of piano sonata composition.
Романтизм дәуіріндегі фортепиано сонаталары
Бетховен мен Шуберттен кейін Романтикалық дәуір дамыған сайын фортепиано сонаталары жазыла берді, бірақ форма академиялық сипатқа ие болғандықтан және романтикалық композициялық стильге көбірек үйлесетін қысқа жанрлармен бәсекелескендіктен, олардың саны азайды. Франц Листтің B минорындағы "бір бөлімде үш қозғалыс" сонатасы, 1822 жылы Шуберттың Wanderer Fantasie-сінде алғаш рет ұсынылған тақырыптық өзгерту идеясын пайдаланады. Фортепиано сонаталары 19-шы және 20-шы ғасырларда және бүгінгі күнге дейін жазылып келеді.
As the Romantic era progressed after Beethoven and Schubert, piano sonatas continued to be composed, but in lesser numbers as the form took on a somewhat academic tinge and competed with shorter genres more compatible with Romantic compositional style. Franz Liszt's comprehensive "three movements in one" Sonata in B minor draws on the concept of thematic transformation first introduced by Schubert in his Wanderer Fantasie of 1822. Piano sonatas have been written throughout the 19th and 20th centuries and up to the present day.